Sygnatura
I OSK 355/25
I OSK 355/25 - Wyrok NSA z 2026-03-13
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 marca 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 13 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 556/24 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. II SA/Gd 556/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. G. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (Kolegium) z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję. Kolegium zaskarżyło wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu : 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako u.ś.r.), wyrażającą się w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że sprawowanie opieki wyłączającej możliwość zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, o jakich mowa w tym przepisie, to czynności polegające na robieniu zakupów, przywożeniu obiadów, wożeniu niepełnosprawnego do lekarzy i na rehabilitację oraz pozostawaniu w gotowości do reagowania na potrzeby niepełnosprawnego, podczas gdy prawidłowo rozumiana norma wyrażona art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzależnia prawo do omawianego świadczenia m.in. od sprawowania nad niepełnosprawnym członkiem rodziny opieki charakteryzowanej jako konieczna, słała lub długotrwała, związana ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a także wykluczająca podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem opieki, która przez swój czasowy wymiar i charakter (brak możliwości zaplanowania oraz czasowego łączenia z inną aktywnością wykonywanych w jej ramach czynności) nie pozwala, nawet pomimo dochowania wymaganej w danych warunkach staranności, podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) oraz art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., wyrażające się w zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji normy uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wypełniał hipotezy tej normy, to jest faktycznie sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną, w szczególności w okresie polepszenia się stanu zdrowia niepełnosprawnego, zważywszy na jej zakres i wymiar czasowy, nie wyklucza pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. wyrażające się w bezpodstawnym i nie popartym wszechstronna i całościową analizą zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego zanegowaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonanej przez orzekający organ oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z którą brak jest związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad synem, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do przypisania orzekającemu organowi naruszeń prawa materialnego i procesowego, które w sprawie nie miały miejsca oraz do naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez odmowę zastosowania wyrażonej nim normy w sprawie, 4. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art, 145 §1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu granic sądowej kontroli administracji poprzez sformułowanie przez Sąd, w miejsce zanegowanej oceny orzekających organów, własnej oceny zebranych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do błędnego zastosowania prawa materialnego i nieuzasadnionego uchylenia wydanej w sprawie decyzji; które to naruszenia doprowadziły Sąd pierwszej instancji do: 5. naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez orzekający organ norm prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do uwzględnienia w miejsce oddalenia skargi. Mając powyższe na uwadze Kolegium wniosło o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; - obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organy obu instancji odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem uznając, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. Podstawą faktyczną takiego stanowiska było ustalenie, że ostatnia aktywność zawodowa Skarżącej miała miejsce w 2016 r. a zatem 8 lat wcześniej zanim jej syn stał się osobą niepełnosprawną. Organ drugiej instancji podkreślił również, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że wypadek syna i konieczność zapewnienia mu wsparcia utrudniły jej lub całkowicie uniemożliwiły podjęcie aktywności zawodowej. Skarżąca nie przedłożyła bowiem organowi żadnych dokumentów świadczących o tym, że w 2022 r. podejmowała działania nakierowane na podniesienie swoich kwalifikacji i podjęcie pracy. W konsekwencji Kolegium przyjęło, że Skarżąca - w chwili, gdy jej syn stał się osobą niepełnosprawną i wymagał odpowiedniego wsparcia - była osobą zupełnie bierną zawodowo, więc zajmowanie się synem w żaden sposób nie skutkowało koniecznością rezygnacji przez stronę z pracy zarobkowej lub z planów podjęcia takiej pracy. Kolegium uznało również, że opieka, jakiej wymagał i wymaga syn strony nie była opieką uniemożliwiającą wykonywanie pracy zarobkowej, zatem twierdzenie, że podjęcie pracy zarobkowej z racji opieki sprawowanej nad synem jest całkowicie niemożliwe, nie miało uzasadnionych podstaw. W ocenie organu, żadne okoliczności sprawy nie dowodziły, że Skarżąca nie byłaby w stanie pracować i jednocześnie opiekować się synem. Organ wskazał, że być może zaraz po wyjściu ze szpitala syn strony rzeczywiście wymagał opieki o większym zakresie, jednakże okoliczności sprawy dowodzą, że jego stan systematycznie poprawia się, gdyż w listopadzie 2022 r. był osobą leżącą, natomiast już pół roku później był w stanie poruszać się samodzielnie o kulach, nawet poza domem. Nadto większość czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem był w stanie wykonać bez niczyjej pomocy. Czynności opiekuńcze, jakie Skarżąca wykonywała względem syna nie stanowią zatem żadnej przeszkody w podjęciu przez nią pracy. Codzienne zakupy, przywiezienie obiadu, zawiezienie do lekarza lub rehabilitanta to czynności, które można w taki sposób zorganizować, by z powodzeniem wykonywać również pracę zarobkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie podzielił stanowiska organu drugiej instancji co do braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a opieką nad synem i w konsekwencji uchylił zaskarżoną decyzję. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania to jest art. 80 k.p.a. dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznając, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a opieką nad synem. Sąd kasacyjny wyjaśnia zatem na wstępie, że w pełni podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego, w świetle którego argumentacja Kolegium dotycząca historii zatrudnienia Skarżącej poprzedzającej datę wypadku, jakiemu uległ jej syn, nie ma znaczenia dla możliwości uznania, czy niepodejmowanie zatrudnienia pozostawało w związku z koniecznością sprawowania opieki. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 25 września 2024 r. I OSK 2325/23 i 22 grudnia 2025 r. I OSK 2301/24,10 lutego 2026 r. I OSK 2932/23 a stanowisko to skład orzekający w pełni podziela, zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Irrelewantnym dla zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostaje, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn niż opieka), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Stanowisko to wywodzić należy bezpośrednio z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który determinuje konieczność oceny korelacji zachodzącej pomiędzy możliwością kontynuowania/podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna, a zakresem sprawowanych czynności opiekuńczych, związanych z indywidualnymi ograniczeniami w zakresie samodzielnej egzystencji osoby legitymującej się stosownym orzeczeniem. Ww. norma ustawy nie wymaga bowiem, by strona zrezygnowała z wykonywanej pracy zarobkowej bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia z u.ś.r. (ani też w dacie powstania niepełnosprawności podopiecznego). Istotne jest, by nie miała realnej możliwości podjęcia zatrudnienia (jego kontunuowania) z uwagi na sprawowaną opiekę. Przepis art. 17 ust. 1 u.s.r. nie formułuje także warunku udokumentowania uprzedniego starania się przez wnioskującego o kontynuowanie pracy, czy jej poszukiwanie, ani też wyczerpania alternatywnych możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu, poprzez wsparcie innych krewnych, również zobowiązanych do alimentacji. Na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wystarczającym i niezbędnym warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sam fakt zaistnienia realnej przeszkody w realizacji aktywności zawodowej opiekuna, implikowany zakresem i intensywnością wsparcia dla niepełnosprawnego członka rodziny, którego wymiar i zakres - na datę złożenia żądania - staje się obiektywną przyczyną bierności zawodowej wnioskującego. Powyższe wynika z norm u.ś.r. oraz z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r. I OSK 2500/23). W świetle powyższej wykładni, okoliczności związane z datą ustania zatrudnienia nie mają znaczenia dla możliwości przyznania świadczenia o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. O związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką decyduje bowiem, czy zakres opieki sprawowanej przez wnioskującego nad osobą najbliższą wyłącza możliwość podjęcia zatrudnienia. Jak słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 listopada 2022 r. I OSK 85/22 organy stosujące (wykonujące) ustawę o świadczeniach rodzinnych nie są uprawnione w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uzależniać przyznania albo odmowy przyznania tego świadczenia od przesłanek (warunków, wymogów), które nie zostały ustanowione w prawie materialnym, tj. w ustawie Obowiązkiem organów wykonujących ustawę o świadczeniach rodzinnych jest zbadanie zgodnie z wymogami k.p.a. zarówno pozytywnych jak i negatywnych warunków w zakresie załatwianej sprawy, ale – tylko – ustanowionych przez normodawcę w treści ustawy oraz następnie wydanie odpowiedniej treści decyzji administracyjnej. Z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy wynika zaś, że dla przyznania świadczenia wystarczające jest by osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1655/22, w którym za wadliwe uznano stanowisko organu, że wobec faktu, iż skarżący od 1985 r. jest osobą stale bezrobotną, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jego brata datuje się od 28 lipca 2020 r., to nie ma bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad jego bratem. NSA w cytowanym wyroku zwrócił uwagę, że to dzień od którego datuje się stopień niepełnosprawności, jest miarodajny dla oceny możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia. To bowiem od tej daty konieczne jest udzielanie osobie niepełnosprawnej wsparcia w codziennej egzystencji. Wobec tego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia niepodejmowania przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zatrudnienia w okresie przed ww. datą. Innymi słowy dla oceny, czy podmiot ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką co do zasady decydujący jest stan istniejący w dacie powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, które w tym zakresie nie były kwestionowane przez Kolegium, syn Skarżącej uległ 30 lipca 2022 r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego doznał złamania miednicy i kości piszczelowej prawej nogi. Następnie orzeczeniem z 12 października 2022 r. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia 31 października 2023 r. i wskazano w nim, że znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 30 sierpnia 2022 r. W orzeczeniu wskazane zostało również, że syn Skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki, toku postępowania administracyjnego przeprowadzone zostały dwa wywiady. W pierwszym z nich, przeprowadzonym 31 października 2022 r. odnotowano, że syn Skarżącej jest osobą leżącą, nie porusza się samodzielnie. Skarżąca w ramach sprawowanej opieki przygotowuje i podaje synowi posiłki, podaje leki oraz robi zastrzyki przeciwzakrzepowe, zmienia opatrunki. Pomaga synowi w czynnościach higienicznych, m.in. w toalecie, przynosi miskę z wodą i pomaga synowi się umyć. Syn Skarżącej nie wstaje z łóżka co wynika z zaleceń lekarskich (zakaz wstawania przez okres 3 miesięcy). W obecnym stanie zdrowia nie jest w stanie samodzielnie się ubrać oraz wykonać zabiegów higienicznych i pielęgnacyjnych oraz przygotować posiłki. Z uwagi na zakaz wstawania nie korzysta samodzielnie z toalety, należy mu podać basen i kaczkę. Z uzyskanych informacji wynika, że Skarżąca cały dzień poświęca opiece nad synem. Wszelkie czynności związane z opieką musi wykonać sama. Ustalono również, że Skarżąca może zostawić syna samego w domu na około 1-1,5 godziny. Obecnie Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. Kolejny wywiad środowiskowy przeprowadzono 12 lipca 2023 r. Jak zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki wynika z niego, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki zmienił się w związku z poprawą zdrowia syna jak i jego wyprowadzką w kwietniu 2023 r. W wywiadzie tym wskazano, że syn Skarżącej porusza się o kulach, samodzielnie opuszcza dom poruszając się w ten sposób, czynności życia codziennego wykonuje sam, w tym mycie się, toaleta, przygotowanie drobnych posiłków. Może pozostać w domu sam bez opieki, przygotowuje posiłki samodzielnie i nie wymaga dawkowania leków. Skarżąca u syna przebywa w godzinach rannych i wieczornych, jak również w czasie gdy syn dzwoni prosząc o pomoc. Robi zakupy, zawozi synowi obiady, wozi syna do lekarzy i na rehabilitację. Do wywiadu załączono zaświadczenie lekarskie z 5 czerwca 2023 r., w którym wskazano na podejrzenie zakrzepicy, konieczność dalszej rehabilitacji, niewydolny chód i dolegliwości bólowe. W ocenie Sądu kasacyjnego Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że z pierwszego wywiadu wynika, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą w listopadzie 2022 r. wykluczał możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, bowiem syn był osobą leżącą i wymagającą pomocy osoby drugiej w każdej czynności dnia codziennego. Prawidłowo Sąd Wojewódzki wskazał też, że pominięcie treści tego wywiadu i oparcie się wyłącznie na ustaleniach poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 12 lipca 2023 r. stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W skardze kasacyjnej nie zostały przedstawione żadne argumenty pozwalające na zakwestionowanie powyższego stanowiska Sądu Wojewódzkiego. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że dla kwestionując ocenę dokonaną przez Sąd Wojewódzki Kolegium odwołuje się wyłącznie do treści drugiego wywiadu, to jest wywiadu przeprowadzonego 12 lipca 2023 r. Argumentacja ta potwierdza jednak, że Kolegium konsekwentnie pomija ustalenia poczynione w toku pierwszego wywiadu, z których w ocenie Sądu kasacyjnego wynika bezspornie, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą nad synem wyłączał możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Nie sposób bowiem przyjąć, by możliwe było podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy jednoczesnym zajmowaniu się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, po wypadku komunikacyjnym, unieruchomioną, która nie może wstawać samodzielnie z łóżka, wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych obejmujących również potrzeby fizjologiczne, nie może sama przygotować sobie posiłku. Niemożność wstania z łóżka i konieczność pozostawania w pozycji leżącej oznacza, że osoba taka nie jest również w stanie sama przynieść sobie wody do popicia leków, nie może się ubrać, może mieć również trudności z przyjęciem leków, zjedzeniem posiłku czy wypiciem płynów. Stanowisko Kolegium, w świetle którego zakres opieki opisany w wywiadzie z 31 października 2022 r. nie wyłączał podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia jest w sposób oczywisty sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Tym niemniej w ocenie Sądu kasacyjnego przedwcześnie Sąd Wojewódzki uznał, że w okresie od kwietnia 2023 r., to jest od momentu samodzielnego zamieszkania syna Skarżącej, zakres świadczonej przez nią opieki wyłączał możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W aktach administracyjnych sprawy brak jest bowiem informacji pozwalających na ustalenie, w jakim wymiarze odbywała się rehabilitacja syna Skarżącej w okresie od kwietnia 2023 r., jaka była częstotliwość wizyt lekarskich, rehabilitacji, jak również jakie konkretnie czynności opiekuńcze Skarżąca świadczyła na rzecz syna gdy - jak wskazywała w odwołaniu i wywiadzie – syn dzwonił i informował, że potrzebuje pomocy. Sąd kasacyjny nie neguje stanowiska Sądu Wojewódzkiego w świetle którego również z drugiego wywiadu i dokumentacji medycznej wynika, że syn Skarżącej nadal borykał się ze skutkami wypadku, miał obrzęki stopy i stawu skokowego i wymagał dalszej intensywnej rehabilitacji i leczenia w poradniach specjalistycznych. Jak jednak wyżej wskazano, z wywiadu z 12 lipca 2023 r. jak również zgromadzonej dokumentacji nie wynika wprost czy wymiar opieki świadczonej przez Skarżącą w stosunku do syna w tym okresie wyłączał możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Rzeczywiście, fakt kontynuowania przez syna Skarżącej rehabilitacji potwierdza nie tylko przywołane przez Sąd Wojewódzki zaświadczenie z 5 czerwca 2023 r. ale i karta wizyty z 19 czerwca 2023 r., z której wynika, że syn Skarżącej został skierowany w trybie pilnym do pracowni fizjoterapii. Nie zostało jednak wyjaśnione, ile razy w tygodniu Skarżąca odwoziła syna na rehabilitację czy wizyty lekarskie ani też jak często syn potrzebował jej pomocy poza stałymi godzinami jej bytności u niego. Podsumowując uznać należało, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne w zakresie w jakim Kolegium wskazywało, że o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką świadczy uprzednia bierność zawodowa Skarżącej, to jest fakt jej braku zatrudnienia w okresie poprzedzającym wypadek syna. Niezasadne są również zarzuty Kolegium w zakresie dotyczącym naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w odniesieniu do okresu wspólnego zamieszkiwania Skarżącej i jej syna, to jest do końca marca 2023 r. W odniesieniu do tego okresu Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że organ naruszył przepisy postępowania uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Niezasadny był również zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic sądowej kontroli administracji. Naruszenie to Kolegium uzasadniało dokonaniem przez Sąd samodzielnej oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd kasacyjny wyjaśnia zatem, że w ramach sądowej kontroli administracji publicznej sąd administracyjny jest obowiązany do zbadania, czy organy administracji w toku postępowania prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące postępowania dowodowego i oceny zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się do przywołanego przez Kolegium wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2020 r. I GSK 1545/19 Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę wyjaśnia, że przywołane przez organ stwierdzenie, że "w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny I instancji nie ma, co do zasady, kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej" było odpowiedzią na podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut zaniechania wyjaśnienia przez Sąd Wojewódzki wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Co jednak istotne, w dalszej części uzasadnienia cytowanego wyroku NSA wskazał, że "[e]lementem zaś kontroli legalności działania organu administracji publicznej jest powinność zbadania przez sąd, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej. Naruszenie tego typu regulacji (m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) powoduje nielegalność rozstrzygnięcia organu." Jak już wyżej wskazano, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy zakres opieki świadczonej przez Skarżącą w okresie od kwietnia 2023 r. wyłączał możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Ocena dokonana przez Sąd Wojewódzki w tym zakresie była przedwczesna, jednak ta wadliwość nie może skutkować uchyleniem wyroku, bowiem pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada on prawu. W konsekwencji, ponownie prowadząc postępowanie organ drugiej instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe co do zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą nad synem w okresie od kwietnia 2023 r. Wydając rozstrzygnięcie organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną przez Sąd Wojewódzki i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę co do wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. jak również ocenę, co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek pozwalających na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej za okres do marca 2023 r. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik Kolegium – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 marca 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Iwona Bogucka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny