I OSK 393/22

Dnia 20 marca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: starszy asystent sędziego Paulina Słonecka po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 786/20 w sprawie ze skarg J.P. i Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 20 stycznia 2020 r. nr KR II R 12/19 w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J.P. na rzecz Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg J.P. i Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 20 stycznia 2020 r., nr KR II R 12/19, w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość, wyrokiem z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 786/20, oddalił skargę. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył J.P., zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., poprzez ustalenie przez WSA w Warszawie na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, że zachodzi "duże prawdopodobieństwo", iż dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. podczas, gdy w aktach postępowania administracyjnego kontrolowanego oraz prowadzonego przez Komisję ani w aktach postępowania przed sądem pierwszej instancji, nie ma żadnego dowodu wskazującego na pozbawienie dawnych właścicieli możliwości władania nieruchomością przez dniem 5 kwietnia 1958 r., a najwcześniejszym dowodem wskazującym na faktyczne rozdysponowanie nieruchomością, w sposób uniemożliwiający władanie dawnych właścicieli, jest zdjęcie lotnicze z 1960 r. (które nie zostało poddane analizie przez biegłego fotogrametrystę), które to naruszenie doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi. 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną oraz prześledzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku bezzasadnego stwierdzenia, iż dowody pozyskane przez Komisję (zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z 22 czerwca 1957 r., szkic sytuacyjny nr [...], protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 14 listopada 1957 r., zdjęcie lotnicze z 1960 r. na którym widnieją posadowione na gruntach obiekty kubaturowe) wskazują z "dużym prawdopodobieństwem", iż dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas, gdy z pozyskanego przez Komisję materiału dowodowego jak również akt postępowania przed sądem pierwszej instancji nie wynika, iż dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., zaś pierwszym dowodem, który mógłby wskazywać na pozbawienie możliwości władania nieruchomością, jest zdjęcie lotnicze z 1960 r. (które nie zostało poddane analizie przez biegłego fotogrametrystę), które to naruszenie doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi, 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi na decyzję Komisji, która to skarga przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania powinna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., zaś WSA w Warszawie powinien uchylić zaskarżoną decyzję Komisji i umorzyć postępowanie ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania art. 6 k.p.a. art. 7 k.p.a. art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie przez Komisję, iż w sprawie zachodzi "prawdopodobieństwo" pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy z pozyskanego przez Komisję zdjęcia lotniczego z 1960 r., nie wynika, iż właściciele utracili możliwość dysponowania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., które to naruszenie doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi. II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.; dalej: u.g.n.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż negatywną przesłankę ustalenia odszkodowania stanowi wystąpienie "wysokiego prawdopodobieństwa" pozbawienia dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy przesłanką ustalenia odszkodowania jest pozbawienie poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej, a zatem trwałej i nieprzemijającej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. a nie wystąpienie "wysokiego prawdopodobieństwa" pozbawienia dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością. 2. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszaniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267 zwanej dalej "Ustawą o Komisji") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie poprzez uchylenie Decyzji odszkodowawczej jako wydanej z naruszaniem przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a., z uwagi na "wysokie prawdopodobieństwo", że dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. podczas gdy Decyzja odszkodowawcza nie została wydana z naruszaniem innych przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem (a) nie zostało udowodnione, iż stan faktyczny sprawy przedstawia się odmiennie niż Prezydent m.st. Warszawa ustalił w postępowaniu zwykłym, (b) nie można zarzucić, aby Prezydent m.st. Warszawa wydając Decyzję odszkodowawczą nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego bądź dowodowego, (c) na podstawie oceny tych samych dowodów, jest równie "prawdopodobne", że dawni właściciele nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., 3. art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy o Komisji w zw. z art. art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy o Komisji w zw. wz. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego zastosowanie pomimo sprzeczności z regułami przewidzianymi art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., albowiem niedopuszczalne jest uchylanie ostatecznych decyzji administracyjnych, które nie są obarczone kwalifikowanymi wadami uzasadniającymi ich nieważność na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. bądź też nie wystąpią okoliczności uzasadniające wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości wyroku WSA w Warszawie oraz uchylenie w całości decyzji Komisji oraz umorzenie postępowania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Komisji na rzecz Skarżącego Kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem. Na wypadek o ile WSA w Warszawie stwierdzi, że nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 179a) p.p.s.a. stosownie do art. 176 § 1 pkt 3, art. 185 § 1, art. 188 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości poprzez uchylenie w całości decyzji Komisji oraz umorzenie postępowania oraz zasądzenie od Komisji na rzecz Skarżącego Kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania przed WSA według norm przypisanych prawem, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie od Komisji na rzecz Skarżącego Kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ zastępowany przez adwokata wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; przeprowadzenie postępowania na rozprawie oraz o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 15zzs4 § 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczałem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), na podstawie którego przewodniczący składu Sądu, na wniosek Komisji, zarządza przeprowadzenie rozprawy w sprawie, w której jest ona stroną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Pomimo multiplikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej ich istota sprowadza się do twierdzenia, że określenie "wysokie prawdopodobieństwo" w odniesieniu do kwestii pozbawienia dawnych właścicieli faktycznego władania nieruchomością jest nieuprawnione zarówno w płaszczyźnie materialnoprawnej, jak i procesowej. Strona skarżąca kasacyjnie wywodzi, że wystąpienie "wysokiego prawdopodobieństwa" pozbawienia dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. nie jest negatywną przesłanką ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., ponieważ stwierdzenie tej okoliczności, to jest pozbawienia dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., powinno nastąpić na podstawie dowodów stwierdzających zaistnienie tej okoliczności, a nie na podstawie oceny prawdopodobieństwa takiej okoliczności. Z kolei prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego powinna – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – prowadzić do wniosku, że teren nieruchomości został zabudowany w nieustalonej dacie najwcześniej w 1960 r. W ocenie Sądu Kasacyjnego nie ma podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię uznając, że wystąpienie "wysokiego prawdopodobieństwa" pozbawienia dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. stanowi negatywną przesłankę ustalenia odszkodowania. Sąd I instancji przywołał mianowicie treść art. 215 ust. 2 u.g.n. i wskazał, że prawidłowo zrekonstruowany stan faktyczny, umożliwiający podjęcie na gruncie owego przepisu zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, musi odpowiedzieć na pytanie, czy istotnie owe przesłanki się ziściły. Następnie Sąd I instancji przywołał stanowisko Komisji, zgodnie z którym Prezydent m.st. Warszawy podejmując na tej podstawie pozytywną dla ubiegającego się o odszkodowanie decyzję nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób respektujący zasadę prawdy obiektywnej, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Tego rodzaju wadliwości w procesie rekonstruowania stanu faktycznego sprawy i jego subsumcji pod normę prawa materialnego uzasadniały zdaniem Komisji podjęcie przez nią rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym przewidzianego w art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy o Komisji. Sąd I instancji zgodził się z Komisją, że w zakresie momentu utraty faktycznego władania nieruchomością przez byłą właścicielkę - co stanowi jedną z kluczowych przesłanek uzyskania odszkodowania opisanych w art. 215 ust. 2 u.g.n. - Prezydent m.st. Warszawy nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji czego jego ustalenia nie wytrzymują konfrontacji z dowodami, jakie pozyskała Komisja, a wskazującymi z dużym prawdopodobieństwem, że mogło to nastąpić jeszcze przed 1958 r. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy o Komisji. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy o Komisji stanowi, że w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy o Komisji stanowi natomiast, że Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Oba przywołane powyżej przepisy Ustawy o Komisji wskazują na to, że przesłanką wydania przez Komisję rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym jest nie tylko stwierdzenie naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej, ale równocześnie stwierdzenie, że: konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy o Komisji); naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy o Komisji). Powinnością Sądu I instancji po stwierdzeniu, że rzeczywiście doszło do naruszenia przepisów postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej, było dokonanie oceny wpływu tego naruszenia na rozstrzygnięcie. Użycie określenia "wysokie prawdopodobieństwo" odnosiło się zatem do kwestii wpływu stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania na rozstrzygnięcie, a nie do kwestii materialnoprawnych przesłanek ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Przechodząc do oceny stanowiska Sądu I instancji co do tego, że w niniejszej sprawie zachodzi prawdopodobieństwo utraty przez dawną właścicielkę faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n. przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (dalej: dekret warszawski) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Do przyznania odszkodowania na podstawie przywołanego przepisu konieczne jest kumultatywne spełnienie wszystkich określonych w nim przesłanek w odniesieniu do przejętej działki gruntu. Przesłankami tymi są: przeznaczenie działki gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzedniego jej właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania tą działką po 5 kwietnia 1958 r. Z punktu widzenia art. 215 ust. 2 u.g.n. istotne jest, aby utrata przez poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r., przy czym nie jest konieczne wskazanie w tym zakresie konkretnej, dziennie określonej daty. Kwestia sporna sprowadza się do tego, czy spełniona została druga z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Prezydent m.st. Warszawy wiązał utratę faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzednią właścicielkę z lokalizacją w obszarze dawnych działek nr nr [...]1, [...]2, [...]3, [...]4, [...]5, [...]6 i [...]7 inwestycji na potrzeby S. w oparciu o decyzję o lokalizacji z 5 sierpnia 1971 r. oraz z późniejszymi decyzjami wydanymi na rzecz W. Komisja wskazała natomiast, że przedmiotowy teren był w obszarze zainteresowań ówczesnych władz państwowych już od wczesnych lata 50-ych ubiegłego wieku. Świadczy o tym m.in. szkic B.O.S. Dyrekcji Nadzoru Urbanistycznego z 26 sierpnia 1950 r. Zgodnie natomiast z treścią zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...]1 z 8 czerwca 1957 r. Prezydium Naczelnej Rady Narodowej w m. st. Warszawie, na podstawie uzgodnionej lokalizacji ogólnej pismo MKPG z 23 października 1956 r., znak Pl.III/s36/8280/56, wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową W. na terenie położonym w W. na [...] przy ul. [...] oznaczonym na załączonym szkicu nr [...] literami [...]-[...]1-[...]2-[...]3-[...]. Na podstawie tego szkicu można zaś ustalić, że realizacja inwestycji została przewidziana na lata 1956 - 1957. Z kolei decyzją z 18 czerwca 1957 r., nr Jb-IV-i/207/56, Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie zaakceptowało wniosek [...]1 w Warszawie o przekazanie w zarząd i użytkowanie gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...]-[...]1-[...]2-[...]3-[...]. na szkicu sytuacyjnym Biura Urbanistycznego Warszawy nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowy teren został ww. lokalizacją przewidziany dla [...]1 pod [...]. Zgodnie z treścią protokołu zdawczo odbiorczego z 14 listopada 1957 r. niezabudowana nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...]-[...]1-[...]2-[...]3-[...] na szkicu sytuacyjnym nr [...], została przekazana w posiadanie przedstawicielom S.1. Sąd I instancji zaakceptował ocenę Komisji, że organ przyznający odszkodowanie nie zbadał omawianej przesłanki w sposób prawidłowy, gdyż na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie można jednoznacznie określić, kiedy dokładnie Państwo przejęło faktycznie władanie nieruchomością, jak też nie sposób ustalić, czy poprzednia właścicielka władała nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, z akt sprawy, a dokładniej – ze zdjęcia lotniczego z 1960 r. wynika, że sporny teren pozostawał w faktycznym władaniu dawnej właścicielki do 1960 r., co oznacza, że poprzednia właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r., a tym samym należałoby uznać, że została spełniona również druga z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. W ocenie Sądu kasacyjnego nie ma podstaw do twierdzenia, że skoro ze zdjęcia lotniczego z 1960 r. wynika, że na terenie nieruchomości są posadowione budynki, to stanowi to dowód na rozdysponowanie nieruchomością najwcześniej w 1960 r. Należy mianowicie pamiętać, że prawnie relewantny jest moment pozbawienia dawnego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością, a to następuje nie z momentem zakończenia budowy, ale z momentem jej rozpoczęcia, a dokładniej rzecz ujmując – z momentem ogrodzenia nieruchomości w związku z zamiarem przystąpienia do robót budowlanych. Skoro w protokole zdawczo-odbiorczym z 14 listopada 1957 r. wskazano, że nieruchomość jest niezabudowana, natomiast ze zdjęcia lotniczego pochodzącego z 1960 r. wynika, iż nieruchomość była zabudowana w 1960 r., to niewątpliwie poprzednia właścicielka została faktycznie pozbawiona władztwa nad nieruchomością najpóźniej w momencie ogrodzenia terenu budowy i przystąpienia do robót budowlanych. Określając moment przystąpienia do robót budowlanych należy zaś uwzględnić okres niezbędny do wzniesienia budynków znajdujących się na nieruchomości w 1960 r., widocznych na wykonanym wówczas zdjęciu lotniczym. Kasator podnosi, że teren nieruchomości był nieuzbrojony, zatem rozpoczęcie robót budowlanych wymagało doprowadzenia instalacji wodociągowej, elektrycznej i gazowej. Wskazuje przy tym, że w latach 50-tych wykorzystywane w budownictwie materiały oraz sprzęt byty znacznie słabsze niż obecnie, a nawet dzisiaj co do zasady zimą się nie buduje. Ponadto zdaniem kasatora faktem notoryjnym jest, że w latach 50-tych temperatury zimą były niższe niż obecnie. W tym stanie rzeczy w ocenie kasatora bardziej prawdopodobne jest to, że nie doszło do pozbawienia dawnego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Powyższe twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej należy uznać za gołosłowne. Kasator nie popiera ich jakimikolwiek dowodami, w szczególności dotyczącymi wysokości temperatur podczas zimy na przełomie lat 1957-1958. Należy w tym miejscu również zauważyć, że prowadzenie robót budowlanych w okresie mrozów nie było ówcześnie wykluczone. Jak bowiem wynika z art. 374 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216), zabronione było wykonywanie robót murarskich i betoniarskich w czasie mrozów poniżej 5 stopni C, o ile przy wspomnianych robotach nie są zastosowane środki, przy których użyciu zaprawa murarska i beton nie tracą wskutek mrozu własności spajania. Konkludując należy stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie wskazał na konieczność uzupełnienia zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze - sprzed roku 1960, czy też poprzez wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje na okoliczność rozpoczęcia faktycznej realizacji inwestycji dot. W. Po zebraniu zaś odpowiedniego materiału dowodowego w tym zakresie, koniecznym może okazać się również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność precyzyjnego ustalenia obszaru, w jakim ustalone zdarzenia faktyczne odpowiadają granicom i obszarom przedmiotowych działek hipotecznych, powołanego zgodnie z regulacjami określonymi w k.p.a. Dopiero kompleksowo uzupełniony materiał dowodowy, oceniony we wzajemnym powiązaniu i zgodnie z zasadami logiki może pozwolić na wyjaśnienie w tym zakresie istniejących wątpliwości. Należy również odnotować wskazanie przez Sąd I instancji, że w zgromadzonym przez Prezydenta m.st. Warszawy materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących na możliwość faktycznego władania nieruchomością przez H.R. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Podsumowując należy stwierdzić, że u podstaw zaskarżonego wyroku legło stwierdzenie, że Prezydent m.st. Warszawy podejmując decyzję reprywatyzacyjną nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego, zaś brak prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy uniemożliwia jego miarodajne skonfrontowanie z odpowiednią normą prawną - w tym przypadku ujętą w art. 215 ust. 2 u.g.n. Oczywiście niezasadne są zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego. Kasator nie zdołał wykazać błędności stanowiska Komisji, zaaprobowanego przez Sąd I instancji, że Prezydent m.st. Warszawy nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego w zakresie momentu utraty faktycznego władania nieruchomością przez byłą właścicielkę. W konsekwencji Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. oddalając skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę kasacyjną oraz prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 tej ustawy. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.