I OSK 420/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Zieliński-Baran po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ł.H. i R.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 315/21 w sprawie ze skarg R.G. i Ł.H. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 7 grudnia 2020 r. nr DO.4.7613.471.2019.AD w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz R.G. kwotę 1240 (jeden tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz Ł.H. kwotę 1240 (jeden tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 315/21, oddalił skargi R. G. i Ł. H. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 7 grudnia 2020 r., nr DO.4.7613.471.2019.AD w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r., nr DO.4.7613.471.2019.AD Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju z dnia 2 marca 2020 r. nr DO.4.7613.471.2019.RF odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1953 r., nr SA.Adm.II.1a/568/51 o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K., nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], zapisanej w księdze hipotecznej pod nr [...] i nr [...], o łącznej pow. 279 m2, stanowiącej nominalną własność nieznanego z miejsca pobytu M. H. (na skutek omyłki pisarskiej oznaczonego jako "M. H."). W ocenie Sądu I instancji organy administracji prowadzące postępowanie nadzorcze wydały prawidłowe rozstrzygnięcie nadzorcze wobec przedmiotowego orzeczenia wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r., Nr 20, poz. 138, z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ww. dekretu, dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1.09.1939 r. do 9.05.1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) dekretu i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu (tj. w dniu 16.04.1948 r.) we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Stosownie zaś do art. 2 dekretu, wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które: zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej, były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu. Odnosząc się do zarzutów skarg dotyczących niespełnienia przesłanki art. 2 ust.1 lit.f dekretu Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość w okresie wojny zajęta była przez okupanta. Na nieruchomości objętej kwestionowanym orzeczeniem znajdowały się magazyny, z których korzystał okupant niemiecki. Zaś przed II wojną światową znajdowała się na niej ochronka dla dzieci żydowskich zlikwidowana przez okupanta. Po wyzwoleniu K. w dniu 23 stycznia 1945r. przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez Zarząd Miasta K. w celu prowadzenia dla niej żłobka dla dzieci matek pracujących. Jednak żeby to było możliwe zachodziła konieczność przeprowadzenia remontu, który zakończył się w styczniu 1947 r., a żłobek funkcjonował do 1999 r. Tak więc zajęcie przedmiotowej nieruchomości przez władze K. po 23 stycznia 1945 r., a więc w czasie trwania jeszcze wojny oznacza, że była ona we władaniu jednostki publicznej, a zatem została spełniona przesłanka zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele użyteczności publicznej, jakim jest niewątpliwie zajęcie jej w celu prowadzenia żłobka. Sąd zauważył, że pojęcie "cel użyteczności publicznej" nie zostało zdefiniowane w dekrecie i jego interpretacja musi następować na kanwie stanu faktycznego konkretnej sprawy. Prowadzenie zaś żłobka trwało do 1999 r., a więc nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu, tj. 16 kwietnia 1948 r. nadal była wykorzystywana na cele użyteczności publicznej. Sąd nie podzielił poglądu, że kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo przez skierowanie jej do osoby nieżyjącej – M. H. Zdaniem Sądu orzeczenie z dnia 11 sierpnia 1953 r. nie było skierowane do M. H., został on wymieniony w treści decyzji jako właściciel wywłaszczanej nieruchomości jedynie w celu identyfikacji nieruchomości. Zdaniem Sądu istotne znaczenie w tym zakresie ma fakt wywieszenia na tablicy ogłoszeń, w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy wywłaszczeniowej, a także opublikowania kwestionowanego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 sierpnia 1953 r. Sąd zwrócił uwagę, że procedurę taką (z uwagi na niewiedzę organu o faktycznym pobycie i adresie zamieszkania stron wydawanych decyzji), przewidywały przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Regulacja w zakresie obwieszczeń decyzji umożliwiała więc organowi poinformowanie nie tylko adresatów decyzji, ale także ich ewentualnych spadkobierców, co do których wiedzy organ też mógł nie posiadać. Sąd I instancji przyznał rację Ministrowi, że co prawda postanowieniem z 11 października 1947 r. sygn. akt Ns 290/47 Sąd Grodzki w K. postanowił o przywróceniu Z. H. - spadkobierczyni byłego właściciela posiadania przedmiotowej nieruchomości, jednakże z akt sprawy nie wynika, by orzeczenie to zostało wykonane. Według Sądu Wojewódzkiego podnoszony w skardze zarzut zameldowania na przedmiotowej nieruchomości osób fizycznych nie ma w sprawie istotnego znaczenia, zważywszy na fakt, że zameldowanie jest czynnością administracyjną, a w sprawie nie zostało wykazane, by osoby zameldowane faktycznie zajmowały przedmiotową nieruchomość w sposób wykluczający zajęcie jej przez miasto. Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów postępowania przy wydawaniu kwestionowanego orzeczenia, to zdaniem Sądu Wojewódzkiego, również nie mógł on odnieść skutku. Postępowanie nadzorcze dotyczy orzeczenia wydanego w 1953 r. czyli ponad 70 lat temu. Z tego powodu zgromadzony materiał dokumentacyjny jest skromny. W postępowaniu nadzorczym, którego celem jest eliminacja orzeczeń obarczonych najcięższymi wadami, nie można domniemywać, że skoro jakiegoś dokumentu brakuje w aktualnie dostępnych aktach archiwalnych, to nie było go również na etapie prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948r. było w najwyższym stopniu odformalizowane. Należało złożyć odpowiedni wniosek do dnia 31 grudnia 1949 r., wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie powinien zostać zatwierdzony przez odpowiedni organ, zaś doręczenia do rąk właścicieli lub posiadaczy zastąpione zostały ogłoszeniami. To, że takie czynności w toku postępowania administracyjnego miały miejsce wskazują pośrednio inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, takie jak np. pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 października 1949 r. W konsekwencji powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielając w całości stanowisko organu i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznał za niezasadne skargi Ł. H. i R. G. Od powyższego wyroku skargi kasacyjne złożyli: Ł. H. i R. G. Ł. H., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 poprzez wadliwe przyjęcie, iż nieruchomość położona w K. przy ul. [...] została zajęta na cele użyteczności publicznej, w sytuacji gdy po zlikwidowaniu znajdującej się tam przed wojną ochronki dla dzieci żydowskich, okupant niemiecki przeznaczył nieruchomość na cele magazynowe, zaś po wyzwoleniu miasta K. w styczniu 1945 roku przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana na żłobek, tylko stała opustoszona, a żłobek urządzono dopiero w 1947 roku po remoncie nieruchomości; - naruszeniu przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, iż ze względu na wydanie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1953 r. z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisu art. 2 ust. 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., należało stwierdzić nieważność orzeczenia. Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 11 sierpnia 1953 r. w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających go decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 7 grudnia 2020 r. i z dnia 2 marca 2020 r. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, za obie instancje, według norm przepisanych. Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty, podnosząc w szczególności, że żłobek został urządzony dopiero w 1947 r. po dokonaniu remontu, zaś wcześniej przedmiotowa nieruchomość stała opustoszała, przy czym jak wynika z Kuriera K. z 4 stycznia 1947 r. na parterze tej nieruchomości zamieszkiwał lokator. Tak więc nie można twierdzić, że po wyzwoleniu miasta w styczniu 1945 r. została zajęta pod żłobek, skoro go tam wówczas jeszcze nie urządzono. Skargę kasacyjną złożyła również R. G., reprezentowana przez radcę prawnego, która zaskarżając wyrok w całości zarzuciła: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo dokonania przez organ administracji i następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnej oceny materiału dowodowego, z pominięciem jego istotnej części i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, sprzecznych z dowodami zgromadzonymi w sprawie, iż: - Zarząd Miasta K. zajął przedmiotową nieruchomość po wyzwoleniu miasta, tj. po dniu 23 stycznia 1945 roku i w czasie trwania wojny, - niezwłocznie po zajęciu nieruchomości, zaczęła być ona wykorzystywana w celu prowadzenia żłobka dla dzieci matek pracujących, podczas gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym w szczególności z Kuriera K. z dnia 3 stycznia 1947 roku, wynika iż nieruchomość została zajęta najwcześniej w połowie 1946 roku, ze względu na rozpoczęcie w tym okresie remontu na nieruchomości, a przed tą datą nieruchomość była "ruderą, która nadawała się tylko na rozbiórkę", co doprowadziło do błędnego uznania, iż spełnione zostały przesłanki wywłaszczenia określone w dekrecie, b) art.141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieprawidłowy, tj. zaniechanie wskazania dowodów, na podstawie których Sąd ustalił stan faktyczny w sprawie, w tym w szczególności, iż nieruchomość została zajęta przez Zarząd Miasta K. po dniu 23 stycznia 1945 roku i przed końcem wojny, z ograniczeniem się jedynie do stwierdzenia, iż "fakt ten wynika ze szczątkowych dokumentów archiwalnych znajdujących się w aktach administracyjnych", co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 roku o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (dalej: dekret) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, iż do wywłaszczenia nieruchomości przy ul. [...] ([...]) w K. doszło z mocy prawa na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 roku, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia, bowiem: - nieruchomość nie została zajęta przez Zarząd Miasta K. w dniu 23 stycznia 1945 roku, ani też do końca wojny, a zajęcie nastąpiło najprawdopodobniej dopiero w połowie 1946 roku, - nieruchomość nie była wykorzystywana na cele użyteczności publicznej w okresie między dniem 1 września 1939 roku a dniem 9 maja 1945 roku, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku, b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 3 dekretu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. w stosunku do osoby nieżyjącej i przyjęcie, iż M. H. został wymieniony w treści orzeczenia "jedynie w celu identyfikacji nieruchomości", podczas gdy imię i nazwisko właściciela nie są danymi służącymi identyfikacji nieruchomości, a wraz ze śmiercią strony ustaje zdolność prawna, a zatem nie można w drodze decyzji potwierdzać odjęcia prawa własności osobie nieżyjącej, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku. Wskazując na powyższe zarzuty, w razie uznania, że zarzuty skargi są oczywiście usprawiedliwione, na podstawie art. 179a p.p.s.a., wniesiono o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz ponowne rozpoznanie sprawy. W przypadku uznania, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 179 a p.p.s.a. wniesiono: 1) na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., o przeprowadzenie rozprawy; 2) na podstawie art. 188 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie: 3) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; 4) na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a., o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto wyżej wskazane zarzuty, podnosząc w szczególności, że w czasie wojny na nieruchomości znajdowały się magazyny okupanta, zaś we wniosku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1950 r. znajduje się potwierdzenie, iż w okresie 1939 -1945 nieruchomość przy ul. [...] ([...]) przeznaczona była na magazyny, które nie stanowiły z pewnością celu publicznego w rozumieniu art.2 dekretu. Skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumentację przemawiającą za przyjęciem, że w okresie od 23 stycznia do 9 maja 1945 r. nieruchomość nie była zajęta na cele użyteczności publicznej. Podkreślono, że w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego władanie Zarządu Miejskiego w K. przedmiotową nieruchomością w okresie od dnia 1 września 1939 roku do dnia 9 maja 1945 roku. W tym kontekście zarzucono, że zarówno organ administracji, jak i Sąd I instancji dokonały oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny z zasadami postępowania dowodowego. Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano, że orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. w stosunku do osoby nieżyjącej. Podkreślono, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku zostało skierowane do osoby zmarłej, czego organ dokonujący wywłaszczenia niewątpliwie miał świadomość. Odpowiedzi na skargi kasacyjne nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. z 2026 r., poz. 143), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skarg kasacyjnych. W obu skargach kasacyjnych powołano się na podstawy, o których stanowi art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak też przepisów procesowych. Jednak najdalej idącym zarzutem obu skarg kasacyjnych jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut ten w obu skargach kasacyjnych został uzasadniony rażącym naruszeniem przepisów art. 1 ust.1 w zw. z art. 2 pkt 1 lit. f dekretu z tego powodu, że nie spełniona została przesłanka zajęcia i wykorzystywania nieruchomości na cele użyteczności publicznej w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r., zaś w skardze kasacyjnej R. G. ponadto podniesiono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 3 dekretu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 11 sierpnia 1953 roku nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. w stosunku do osoby nieżyjącej. Z treści, kontrolowanego w niniejszym postępowaniu nadzorczym, orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1953 r. istotnie wynika, że orzeczenie to zostało skierowane do osoby zmarłej. W orzeczeniu tym wskazano bowiem, że wywłaszczenie polega na odjęciu z dniem 9 maja 1945 roku prawa własności do nieruchomości przy ul. [...] w K. M. H. (H.), nieznanego z miejsca pobytu. W orzeczeniu stwierdzono, że własność nieruchomości należy do nieznanego z miejsca pobytu, pomimo, że M. H. nie żył w dniu wydania orzeczenia z 1953 r. Organ orzekający o wywłaszczeniu niewątpliwie miał wiedzę o śmierci dawnego właściciela wywłaszczanej nieruchomości. Jak bowiem wynika z pisma Sądu Grodzkiego w K., skierowanego do inicjatora wywłaszczenia - Zarządu Miejskiego w K. z dnia 19 czerwca 1948 r., będącego odpowiedzią na pismo Zarządu Miejskiego z dnia 4 czerwca 1948 r., Sąd Grodzki zawiadomił, że zostało prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie Z. H. o przywrócenie utraconego posiadania nieruchomości. Postanowieniem z 11 października 1947 r., sygn. akt Ns 290/47, Sąd Grodzki w K. postanowił o przywróceniu Z. H. - spadkobierczyni byłego właściciela posiadania przedmiotowej nieruchomości. Z kolei w piśmie Zarządu Miejskiego w K. z 4 czerwca 1948 r. została dokładnie opisana nieruchomość przy ul. [...] ( ul. [...]) wraz z ujawnieniem jako jej właściciela zmarłego M. H. i wskazaniem, że nieruchomość ta jest niezbędna na cele użyteczności publicznej i prośbą Zarządu o zawieszenie postępowania w sprawie przywrócenia posiadania planowanej do wywłaszczenia nieruchomości. Z akt sprawy wynika również, że organ orzekający o wywłaszczeniu (czyli Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu), niewątpliwie wiedział o śmierci dawnego właściciela wywłaszczanej nieruchomości z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 1950 roku nr AA.L5a/375/549 i 310/49, na mocy którego dokonano wywłaszczenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. W orzeczeniu tym, wydanym blisko trzy lata przed wydaniem orzeczenia kontrolowanego w niniejszym postępowaniu, wskazano, że wywłaszcza się nieruchomość należącą do spadkobierców M. H., przy czym M. H. i M. H. (H.), to jedna i ta sama osoba. Informacja o śmierci M. H. wynikała z księgi wieczystej hip.[...] , w której to zostało wpisane, iż na podstawie wniosku z dnia 29 października 1934 roku, obecnie toczy się postępowanie spadkowe po zmarłym właścicielu nieruchomości M. (M.) H. (H.). Pomimo tej wiedzy organ wywłaszczeniowy zarówno w orzeczeniu, jak też w obwieszczeniu o wywłaszczeniu ( Dz.Urz.WRN w Poznaniu z 25 sierpnia 1953 r., Nr 16, poz.71, pkt 11) wskazał jako właściciela nieruchomości M. H. Jak słusznie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej R. G., w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia, dawny właściciel nieruchomości, M. H. (H.) nie żył już od ponad 19 lat. Fakt śmierci dawnego właściciela był nietrudny do ustalenia. M. H. zmarł bowiem w dniu 7 stycznia 1934 roku, na długo przed wybuchem wojny, co winno być odnotowane we właściwych dokumentach. Nie zachodzi zatem w tej sprawie często występująca po wojnie sytuacja, w której dana osoba na skutek działań wojennych zaginęła i nie są znane jej losy. Tym samym, M. H. nie mógł być stroną postępowania wywłaszczeniowego, nieznaną z miejsca pobytu, gdyż w dacie wywłaszczenia już nie żył. Rację ma zatem skarżąca kasacyjnie, gdy podnosi, że wydanie orzeczenia, w którym jednoznacznie wskazano, że wywłaszczony zostaje właściciel nieruchomości, M. H., nieznany z miejsca pobytu ponad wszelką wątpliwość wskazuje, iż decyzja ta została skierowana do osoby nieżyjącej, co w konsekwencji nakazuje uznać ją za obarczoną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak słusznie też podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wytłumaczeniem twierdzenia Sądu o danych osobowych właściciela, jako podanych w orzeczeniu i jedynie identyfikujących nieruchomość nie może być również odformalizowanie postępowania wywłaszczeniowego oraz dokonanie obwieszczeń zamiast doręczenia orzeczenia adresatom. Zasady informowania wywłaszczonych osób o odjęciu im prawa własności nie mogą decydować o tym, czy dane orzeczenie jest skierowane do właściciela nieruchomości, czy też zawiera tylko opis nieruchomości. Ogłaszanie orzeczeń poprzez dokonywanie publicznych obwieszczeń nie było wyłącznie właściwe dla postępowania wywłaszczeniowego uregulowanego dekretem z dnia 7 kwietnia 1948 roku. Taki sposób zawiadamiania stron postępowania był znany również innym aktom prawa, które dopuszczały wywłaszczenia, np. dekretowi z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto, w dokonanych obwieszczeniach o wywłaszczeniu także wymieniony został M. H., jako właściciel nieruchomości, a zatem stanowi to potwierdzenie, że orzeczenie zostało wydane tylko i wyłącznie w stosunku do niego, a nie jak twierdzi Sąd, w stosunku do każdoczesnego właściciela nieruchomości. Gdyby imię i nazwisko właściciela służyło wyłącznie identyfikacji nieruchomości, to obwieszczenia skierowane byłyby do jego spadkobierców lub do każdoczesnych właścicieli nieruchomości. Niemniej jednak, procedura zawiadomienia o wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego ma charakter następczy w stosunku do orzeczenia, a zatem nie jest właściwa argumentacja Sądu polegająca na tym, iż zasady dokonywania obwieszczeń decydują o fakcie skierowania lub nie, decyzji do danej osoby. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji powołał się na wyrok NSA z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2680/12. Jednakże każdą sprawę należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych w niej występujących. Wprawdzie w przywołanym wyroku NSA postępowanie prowadzone było również na podstawie dekretu z 1948 r., to jednakże okoliczności w rozpatrywanej sprawie są odmienne. Ta odmienność wynika z zebranego materiału dokumentacyjnego. W przywołanym przez Sąd I instancji wyroku NSA wymienienie w orzeczeniu wywłaszczeniowym zmarłych było konsekwencją opisu nieruchomości – zgodnie z danymi wynikającymi z rejestru pomiarowego posiadanego przez ubiegającego się o wywłaszczenie, a także wynikało z danych z księgi wieczystej. Natomiast w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ posiadał wiedzę, że spadkobierczyni właściciela wystąpiła do Sądu Grodzkiego o wprowadzenie jej w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, w odniesieniu do tego samego właściciela ten sam organ wydał decyzję, którą skierował do spadkobierców zmarłego M. H. a w księdze wieczystej w dziale III było wpisane ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu spadkowym. Pomimo tej wiedzy w obwieszczeniu o wywłaszczeniu także wymieniono M. H. W tych okolicznościach sprawy nie może budzić wątpliwości, że doszło do rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo. Co do zasady, skierowanie decyzji do zmarłej strony, a więc osoby, która w danym momencie nie miała już takiego statusu, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji (vide: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 2017 r., s. 1137; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 1996 r., s. 183; B. Adamiak; "Brak zdolności prawnej jednostki jako przesłanka nieważności decyzji administracyjnej. Glosa do wyroku NSA z dnia 24 lutego 2021 r., I OSK 3028/18", OSP 2021/12/105). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił obie skargi kasacyjne, gdyż w obu tych skargach podniesiono wobec orzeczenia z 11 sierpnia 1953 r. zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania kontrolowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia w stosunku do osoby zmarłej, to zbędne było odnoszenie się do pozostałych zarzutów skarg kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.203 pkt 1 p.p.s.a.