I OW 10/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Torunia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Torunia a Wójtem Gminy L. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy L. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 17 STYCZNIA 2025 R. PREZYDENT MIASTA TORUNIA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY L. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU O SKIEROWANIE T.J. DALEJ: ZAINTERESOWANA, DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana jest osobą samotną nieutrzymującą kontaktu z jedynym członkiem rodziny. Wyjaśnił, że we wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej zainteresowana wskazała adres zameldowania w Toruniu oraz adres do korespondencji w L. Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że w toku postępowania przeprowadzono wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że zainteresowana od czterdziestu lat nie jest mieszkanką Torunia, a przez ten okres zamieszkiwała w mieszkaniu zaadaptowanym z piwnicy plebanii posiadającym dwa pokoje, kuchnię i toaletę, z dostępem do zimnej i ciepłej wody, gazu i ogrzewania centralnego. Przez ten czas zainteresowana pracowała jako gospodyni na plebanii. Wnioskodawca zaznaczył, że mieszkanie zainteresowanej w Toruniu zostało sprzedane. Dodatkowo zaznaczył, że korzysta z opieki lekarskiej w Toruniu oraz Ś. Z uwagi na powyższe w ocenie wnioskodawcy organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej jest Wójt Gminy L. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Torunia jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana korzysta ze świadczeń opieki medycznej w Toruniu i to organ właściwy dla tego miasta wypłaca jej emeryturę i tam rozliczała się z urzędem skarbowym. Wójt wskazał, że lokal adaptowany z piwnicy plebanii na lokal mieszkalny nie spełnia warunków mieszkaniowych i nie może zostać uznany za budynek mieszkalny, a na plebanii świadczyła wyłącznie pracę zawodową. W ocenie Wójta pobyt zainteresowanej ma zatem charakter tymczasowy związany z oczekiwaniem na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Torunia, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy L. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku o skierowanie zainteresowanej do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość gminy ustala się z kolei na podstawie art. 101 u.p.s., w myśl którego właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi konieczność ustalenia właściwości gminy na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s. Sytuacja zainteresowanej, choć poważna z uwagi na wiek zainteresowanej, jej stan zdrowia i sytuację rodzinną, nie różni się bowiem od sytuacji innych osób ubiegających się o skierowanie do domu pomocy społecznej w sposób tak dalece odbiegający, że należałoby ją uznać za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu. Wbrew stanowisku Wójta Gminy L. zainteresowanej nie sposób uznać także za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Z akt sprawy i stanu przedstawionego przez organy prowadzące spór wynika bowiem, że zainteresowana przebywa na plebanii w miejscowości R. zajmując suterenę zaadaptowaną z piwnicy. Suterena ta nie jest wprawdzie odrębnym przedmiotem własności, ale jako lokal złożony z dwóch pokoi, odrębnej toalety i kuchni, posiadający dostęp do wody, gazu i centralnego ogrzewania niewątpliwie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725). Oznacza to, że właściwość organu nie może być w tej sprawie wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że organem właściwym w sprawie zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. jest organ miejsca zamieszkania zainteresowanej. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że zainteresowana od 40 lat przebywa w R. gm. L. gdzie zamieszkuje, pracowała i ma znajomych i przyjaciół, którzy doraźnie podejmują się nad nią opieki. Jednocześnie należy wskazać, że o miejscu zamieszkania nie decyduje dopełnienie bądź niedopełnienie obowiązku meldunkowego i posiadanie meldunku na pobyt stały w innej gminie. Miejsce zamieszkania powinno być zgodnie z utrwalonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowanym w sprawach pomocy społecznej ustalane w oparciu o treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalone w sprawie okoliczności, a zwłaszcza wniosek zainteresowanej o skierowanie jej do domu pomocy społecznej na terenie powiatu ś., w którym leży gmina L. wskazują, że to gmina L. powinna zostać uznana za miejsce zamieszkania zainteresowanej, a zatem także to organ tej gminy jest właściwy do rozpatrzenia jej wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.