I OW 103/24

Dnia 11 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatu T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem T. a Gminą Miastem C. i Powiatem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zwrotu wydatków na opiekę i wychowanie dzieci C. S. i A. S., które przebywały w rodzinie zastępczej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Powiatowi T. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Wnioskiem z 13 maja 2024 r. Starosta T. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem T., Miastem C. oraz Powiatem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zwrotu wydatków na opiekę i wychowanie dzieci C. S. i A. S., które przebywały w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że 8 lipca 2022 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T. (dalej: "Centrum") wpłynęło pismo rodziny zastępczej M.i B. W., pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego, informujące o przywiezieniu przez patrol policji w dniu 7 lipca 2022 r. małoletnich C. S. i A. S. do ww. pogotowia rodzinnego. Ww. dzieci zostały interwencyjnie zabezpieczone przez Policję w czasie przebywania z matką na terenie powiatu t. Ustalono także, że miejscem zameldowania dzieci na pobyt stały jest miejscowość P. w Powiecie R. A przed umieszczeniem w pogotowiu rodzinnym zamieszkiwały z matką w Domu Samotnej Matki i Dziecka w C. W następstwie powyższego, tutejszy Ośrodek poinformował Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w R. oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. o umieszczeniu dzieci w rodzinie zastępczej na terenie powiatu t. W związku z przyjęciem dzieci przez rodzinę zastępczą, działając na jej wniosek na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U.2024.177 t.j., dalej jako: "upz"), przyznano rodzinie zastępczej świadczenia pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dzieci ze skutkiem od dnia 7 lipca 2022 r. tj. od dnia przyjęcia dzieci do rodziny. W dniu 3 października 2022 r. do tutejszego Centrum wpłynęła informacja rodziny zastępczej, że w dniu 1 października 2022 r. dzieci opuściły rodzinę zastępczą i zostały odebrane przez matkę. W związku z powyższym decyzje o przyznaniu świadczeń zostały uchylone. W związku z objęciem pieczą zastępczą i poniesionymi z tego tytułu kosztami Centrum wystąpiło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. oraz do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w R. o zwrot poniesionych wydatków. Do wniosków zostały dołączone noty księgowe oraz komplet dokumentów związanych z umieszczeniem dzieci w pieczy zastępczej na terenie powiatu t. Obydwa Powiaty nie uznały się za właściwe do zwrotu poniesionych wydatków przez powiat t. W odpowiedzi na ww. wniosek, Powiat R. podał, że organem właściwym do ponoszenia kosztów jest Gmina Miasto C. W jego ocenie pobyt J. R. (matki dzieci) w C. nie miał charakteru tymczasowego, bo tutaj od wielu lat skupia się jej centrum życiowe. W odpowiedzi na ww. wniosek Prezydent Miasta C. wniósł o umorzenie postępowania, z uwagi na to, że toczyło się już postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w tym przedmiocie, jednak na wypadek gdyby Sąd uznał, że wniosek można rozpoznać, to wniósł on o wskazanie Powiatu R. jako organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie umieszczonych w pieczy zastępczej małoletnich. W jego ocenie sposób życia matki dzieci nie pozwala ustalić jej miejsca zamieszkania, a co za tym idzie miejsca zamieszkania jej dzieci. W związku z tym organem właściwym do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletnich w pieczy zastępczej jest powiat ostatniego miejsca zameldowania małoletnich na pobyt stały tj. Powiat R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 kpa, spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wszystkie organy uznały się za niewłaściwe. Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 4 ppsa, Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten na mocy art. 64 § 3 ppsa ma odpowiednie zastosowanie do postępowania wszczętego wnioskiem. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został negatywny spór o właściwość pomiędzy Powiatem T. a Gminą Miastem C. oraz Powiatem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zwrotu wydatków na opiekę i wychowanie dzieci C. S. i A. S., które przebywały w rodzinnie zastępczej. U podstaw rozpoznawanego sporu o właściwość bez wątpienia leży kwestia pobytu ww. małoletnich w rodzinie zastępczej M. i B. W. w okresie od 7 lipca do 1 października 2022 r. Spór o właściwość pomiędzy tymi samymi organami tj. Powiatem T. a Gminą Miastem C. oraz Powiatem R. dotyczący wskazania organu właściwego w sprawie zwrotu wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich C. S. i A. S., przebywających w rodzinie zastępczej u M. i B. W. w okresie od 7 lipca do 1 października 2022 r., był już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w prawomocnym postanowieniu z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt: I OW 185/23, w którym wniosek oddalono i wskazano, że sprawa ma charakter cywilny. Obecny spór o właściwość jest tożsamy zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym ze sporem prawomocnie rozstrzygniętym powołanym postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., co stanowi przeszkodę uniemożliwiającą jego rozpoznanie i uzasadnia odrzucenie wniosku Powiatu T. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 ppsa, orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.