I OW 124/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Czerska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Czerska a Wójtem Gminy Śliwice przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. B. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Śliwice jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 30 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ CZERSKA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY ŚLIWICE W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU K. B., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE I DOFINANSOWANIE POBYTU W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana pismem z 7 maja 2025 r. zwróciła się do Wójta Gminy Śliwice o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że zainteresowana z uwagi na stan zdrowia przebywa tymczasowo u córki w miejscowości L., gmina Śliwice, zachowując adres miejsca zameldowania na pobyt stały w K., gmina Czersk. W ocenie wnioskodawcy zainteresowana nie spełnia przesłanek uznania ją za osobę bezdomną i określenia właściwości miejscowej organu na podstawie miejsca stałego zameldowania. Jego zdaniem okoliczności sprawy wskazują, że pomimo tymczasowego charakteru zameldowania w miejscowości L., to ta miejscowość stanowi centrum życiowe zainteresowanej, a zarazem miejsce jej zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Śliwice wniósł o wskazanie Burmistrza Czerska jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że wniosek został skierowany przez zainteresowaną do organu w Śliwicach z uwagi na tymczasowy pobyt zainteresowanej u córki zamieszkałej miejscowości L., gmina Śliwice, i korzystanie z tymczasowej opieki zapewnianej przez córkę. Zaznaczył, że zainteresowana zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości K., gmina Czersk, a zamieszkały tam syn zainteresowanej, nie jest w stanie zapewnić matce należytej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Czerska, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Śliwice. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W tym miejscu należy wskazać, że przywołana ustawa nie posługuje się pojęciem "osoba bezdomna" w powszechnym, słownikowym znaczeniu. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 8 u.p.s. pod tym pojęciem rozumie się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zainteresowana przebywa w miejscowości L. w lokalu mieszkalnym, co wyklucza uznanie jej za osobę bezdomną i wskazanie organu właściwego w sprawie na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Przechodząc zatem na grunt art. 101 ust. 1 u.p.s., należy wskazać, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, pomimo że posługuje się tym pojęciem m.in. na gruncie wspomnianego przepisu. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęciu "miejsce zamieszkania" należy przypisywać tożsamą treść, jaką pojęciu temu nadaje art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że zainteresowana opuściła adres, pod którym zameldowana była na pobyt stały, i przeprowadziła się do miejscowości L., do córki, która sprawuje nad nią opiekę doraźną. Mając powyższe na uwadze, za miejsce zamieszkania zainteresowanej należy zatem uznać tę miejscowość. Nie można bowiem przyjąć, aby osoba wymagająca intensywnej opieki posiada miejsce zamieszkania w innym miejscu niż osoba, która w tym momencie dostarcza jej tego rodzaju opieki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 179/24). Na powyższe spostrzeżenie nie ma wpływu okoliczność, że zainteresowana posiada w dalszym ciągu adres zameldowania na pobyt stały w miejscowości K., podczas gdy meldunek w miejscowości L. ma charakter czasowy. Jak wskazano bowiem powyżej, o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decyduje pobyt w określonej miejscowości z zamiarem jego stałości, a nie rodzaj dokonanego meldunku. W tym stanie rzeczy za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej należało uznać Wójta Gminy Śliwice, na której terenie znajduje się miejscowość stanowiąca miejsce zamieszkania zainteresowanej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.