I OW 141/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Ł. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Ł. a Burmistrzem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu M.M. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 25 czerwca 2024 r. Wójt Gminy Ł. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Ł. a Burmistrzem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu M.M. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M.M. do 12 grudnia 2023 r. przebywał w Domu Pomocy Społecznej w B. gdzie został skierowany decyzją Wójta Gminy Ł. z 3 sierpnia 2021 r. znak: PS.4357.44.1.2021. Pismem z 12 grudnia 2023 r. wymieniony zrezygnował z pobytu w ww. domu pomocy społecznej, natomiast 18 kwietnia 2024 r. złożył wniosek o ponowne umieszczenie we wskazanym domu pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy obecny wniosek stanowi nową sprawę administracyjną, w której ustalenie właściwości miejscowej gminy powinno nastąpić według aktualnego miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej, które znajduje się w B. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta B. potwierdził, że miejsce zamieszkania M.M. znajduje się na terenie miasta B., albowiem pomimo uchylenia decyzji umieszczającej w Domu Pomocy Społecznej w B., wymieniony nie opuścił tego domu i nadal w nim przebywa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 6 powyższego przepisu przewiduje, że w przypadku mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że decyzją Wójta Gminy Ł. z 3 sierpnia 2021 r. znak: PS.4357.44.1.2021 M.M. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej (...) w B. Następnie decyzją tego samego organu z 27 grudnia 2023 r. znak: PS.4357.19.4.2023 uchylono powyższą decyzję, z uwagi na rezygnację zainteresowanego z pobytu w domu pomocy społecznej. Zgodzić się należy z wnioskodawcą, że w opisanej sytuacji obecna sprawa, zainicjowana wnioskiem M.M. z 18 kwietnia 2024 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej, stanowi nową sprawę administracyjną, odrębną od zakończonej decyzją z 3 sierpnia 2021 r. i właściwość organu w niniejszej sprawie należy ustalić niezależnie. Jednocześnie należy zauważyć, że wobec uchylenia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej w sprawie nie ma zastosowania art. 101 ust. 6 ups. W tej sytuacji ustalenia właściwości powinno nastąpić na podstawie art. 101 ust. 1 ups, tj. na podstawie miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z akt sprawy wynika, że pomimo uchylenia decyzji z 3 sierpnia 2021 r. o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz wyrażonej przez M.M. woli opuszczenia tego domu, zainteresowany obecnie w nim właśnie przebywa i jest to jego miejsce zamieszkania (wniosek z 18 kwietnia 2024 r. – k. 9 akt administracyjnych). Okoliczności tej nie kwestionuje również Burmistrz Miasta B. Wobec powyższego uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Burmistrz Miasta B. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.