I OW 151/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy Ko. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.S. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 11 lipca 2024 r. Wójt Gminy K. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy Ko. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.S. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K.S. tymczasowo i chwilowo przebywa u córki, w pod adresem: (...) jednak jej centrum życiowe zlokalizowane jest w miejscowości Ko. i z tego względu organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Ko. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Ko. wskazał, że K.S. nie zamieszkuje w Ko. i jej centrum aktywności życiowej znajduje się w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z akt sprawy wynika, że K.S. zamieszkuje obecnie u córki w K. deklaruje natomiast chęć powrotu do Ko. oraz utrzymuje, że pobyt u córki ma charakter tymczasowy (oświadczenie z 5 lipca 2024 r., notatka służbowa z 5 lipca 2024 r.). Jednocześnie jednak w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy znajduje się informacja, że pod wskazanym przez wymienioną adresem zamieszkania w miejscowości Ko. od lat nikt nie zamieszkuje, a posesja sprawia wrażenie opuszczonej (notatka służbowa z 1 lipca 2024 r.). W takich realiach, pomimo oświadczeń wymienionej nie można jednak przyjąć, że miejsce zamieszkania K.S. znajduje się pod wskazywanym przez nią adresem w Ko. Z akt sprawy wynika również, że wymieniona stara się o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej (...) w Ko., z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający samodzielne funkcjonowanie (wniosek z 24 czerwca 2024 r.). Tym bardziej nie można zatem przyjąć, aby jej rzeczywiste centrum życiowe znajdowało się obecnie w Ko. gdyż w świetle powyższego wymieniona nie ma możliwości samodzielnego zamieszkiwania pod tym adresem. Tymczasowość pobytu u córki oraz zamiar powrotu do Ko. należy zatem odczytywać w kontekście oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej w tej miejscowości, nie zaś jako posiadanie w tym momencie przez K.S. swoje centrum aktywności życiowej w Ko. Powyższe nie stoi zatem w sprzeczności z przyjęciem, że do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej centrum aktywności życiowej K.S. znajduje się na terenie gminy K. Wobec powyższego uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Wójt Gminy K. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.