I OW 194/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Marian Wolanin del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Torunia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Torunia a Prezydentem Miasta Bydgoszcz przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Bydgoszcz jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 6 WRZEŚNIA 2024 R. PREZYDENT MIASTA T. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA B. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO WYDANIA DECYZJI O SKIEROWANIU M.R. DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana wystąpiła o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Z dokonanych ustaleń wynika, że zainteresowana przebywa w Szpitalu, a poprzednio zamieszkiwała u córki w B. przy ul. P. [...]. Zainteresowana zameldowana jest na pobyt stały w T. przy ul. P.1 [...], ale budynek jest wyłączony z eksploatacji, w związku z czym wszczęto postępowanie dotyczące wymeldowania zainteresowanej z tego adresu. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że zainteresowana korzysta ze świadczeń pomocy społecznej na terenie B. i tam też uzyskała orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności. Ponadto z opinii dotyczącej sprawności psychofizycznej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z 12 lutego 2024 r. wynika, że zainteresowana zameldowana jest na pobyt stały w B. przy ul. P.2 [...], a meldunek w mieszkaniu córki miał charakter czasowy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta B. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta T. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), dalej: u.p.s. Jednocześnie wskazał, że informacje zawarte w zgromadzonej dokumentacji nie pozwalają na przyjęcie, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest B.. Uznaje się ona bowiem za osobę bezdomną bez możliwości powrotu pod ostatni adres zamieszkania. Ponadto ze względu na problemy związane z zabezpieczeniem miejsca pobytu zainteresowanej, zwrócił się o rozważenie rozpatrzenia niniejszego sporu o właściwość w pierwszej kolejności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta T., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta B.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania kwestii rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie odnotować należy, że analizowana ustawa zawiera odrębne regulacje dotyczące osób bezdomnych, zgodnie z którymi w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Mając powyższe na uwadze, należy także wskazać, że za osobę bezdomną, zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s., uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że w sprawie tej brak jest podstaw do uznania, że zainteresowana spełnia przesłanki uznania jej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Wprawdzie zainteresowana nie zamieszkuje obecnie w lokalu mieszkalnym, z powodu wyrzucenia jej przez córkę z adresu pobytu czasowego, a budynek położony w T. przy ul. P.1 [...] został wyłączony z eksploatacji, co spowodowało wszczęcie postępowania o wymeldowanie z tego adresu, ale w aktach sprawy brak jest informacji o zakończeniu tego postępowania przez wymeldowanie zainteresowanej. Ponadto należy zauważyć, że jak wynika z opinii dotyczącej sprawności psychofizycznej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z 12 lutego 2024 r., zainteresowana zameldowana jest na pobyt stały w B. przy ul. P.2 [...], której to okoliczności Prezydent Miasta B. nie zaprzeczył ani nie wskazał, że lokal ten nie nadaje się do zamieszkania. Z uwagi zatem na zawarte w aktach informacje o zameldowaniu zainteresowanej na pobyt stały brak było podstaw do stwierdzenia, że wypełnia ona przesłanki pozwalającej na uznanie jej za osobę bezdomną i zastosowania wobec niej przepisów art. 101 ust. 2 lub 3 u.p.s. mających charakter wyjątku od zasady określonej w art. 101 ust. 1 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że właściwość miejscową organu właściwego do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej należy określić na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., tj. z uwzględnieniem miejsca zamieszkania zainteresowanej. W tym miejscu należy wskazać, że ustawa o pomocy społecznej, co prawidłowo wskazały organy pozostające w sporze, nie zawiera definicji miejsca zamieszkania, w związku z czym należy w tym zakresie posłużyć się definicją wynikającą z art. 25 ustawy – Kodeks cywilny, wskazującą, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z uwagi na powyższe, uwzględniając fakt, że skarżąca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej na terenie Miasta B., a także w tym mieście korzysta ze świadczeń opieki medycznej, za centrum interesów życiowych zainteresowanej należało uznać to miasto. Oznacza to, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta B. Na marginesie powyższego wskazać należy, że w przypadku uznania zainteresowanej za osobę bezdomną, w związku ze wskazaniem przez Prezydenta Miasta B. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, że sprawa ma charakter pilny, to organ ten należałoby uznać za właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej w oparciu o regulację art. 101 ust. 3 u.p.s. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.