I OW 30/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza a Wójtem Gminy W. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W.G. umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy W. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 13 LUTEGO 2025 R. PREZYDENT MIASTA D. G. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY W. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU O UMIESZCZENIE W. G., DALEJ: ZAINTERESOWANY, W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowany jest osobą przewlekle chorą, ma problemy z samodzielnym poruszaniem się i zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych oraz wymaga całodobowej opieki. Zaznaczył, że zainteresowany zamieszkiwał w D. G., gdzie miał mieszkanie, które wraz z żoną przepisał pasierbicy, ustanawiając jednocześnie prawo dożywotniego zamieszkania. W dniu 14 października 2024 r. zainteresowany został przyjęty do O.M.P. i H.B. w T. Z diagnozy pracownika socjalnego sporządzającego wywiad środowiskowy wynika, że zainteresowany nie może wrócić do D. G., bo mieszkanie zostało sprzedane, a zainteresowany zrzekł się prawa dożywocia, wyrażając zgodę na wykreślenie tego prawa z księgi wieczystej nieruchomości, a następnie 24 października 2024 r. został zameldowany na pobyt stały w miejscowości M. w Gminie W. w miejscu zamieszkania pasierbicy. W ocenie wnioskodawcy oznacza to, że od października 2024 r. najważniejsze sprawy życiowe zainteresowanego nie koncentrują się w D. G., ale w Gminie W. Zaznaczył także, że zainteresowany nie ma w D. G. żadnych bliskich osób mogących zapewnić mu stałą opiekę, której wymaga ze względu na swój wiek i stan zdrowia. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy W. wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany od 14 października 2024 r. przebywa w O.M.P. i H.B. w T. Zainteresowany w żaden sposób nie jest związany z Gminą W., a jego zameldowanie było wyłącznie związane i nakierowane na umieszczenie go docelowo w placówce opiekuńczej. W ocenie organu Gminy W. nie można uznać za centrum interesów życiowych zainteresowanego. Na terenie Gminy nie przebywa również jego rodzina, a życie zainteresowanego przed przyjęciem do wskazanego powyżej ośrodka koncentrowało się w D. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta D. G., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy W. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie zainteresowanego w domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu (ust. 2a). Przenosząc treść zacytowanych powyżej przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że zainteresowany od dnia 24 października 2024 r. przebywa w O.M.P. i H.B. w T., tj. placówce zapewniającej całodobową opiekę. Należy jednakże zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych nie wskazano, na jakiej podstawie zainteresowany przebywa w tej placówce, co uniemożliwia określenie czy pobyt ten spełnia przesłanki określone w art. 101 ust. 2a u.p.s. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, a w szczególności oświadczenia zainteresowanego o jego stanie majątkowym, nie posiada on prawa do lokalu mieszkalnego, co pozwala uznać go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego pobyt w hostelach, hotelach, szpitalach czy placówkach pomocy, nie służy realizacji funkcji mieszkaniowej, a zajmowane pomieszczenia w takich placówkach nie mogą zostać uznane za mieszkanie. Oznacza to, że właściwość organu w niniejszej sprawie powinna być wyznaczona z uwzględnieniem miejsca ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro zatem, jak ustalono to w toku postępowania, ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały był adres w M., gmina W., to organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy W. Zaznaczyć przy tym należy, że art. 101 ust. 2 u.p.s. jako okoliczność rozstrzygającą o właściwości organu nakazuje uznać sam fakt zameldowania na pobyt stały, a nie zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu co do uczynienia z określonej miejscowości centrum jej interesów życiowych, czy związki z tą miejscowością. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.