I OW 57/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem P. a Prezydentem Miasta Tarnobrzega przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku R.D-Ch. w sprawie skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego G.B. do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza P. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 17 MARCA 2025 R. BURMISTRZ P. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA T. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU R. D.-CH., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE CAŁKOWICIE UBEZWŁASNOWOLNIONEGO G. B., DALEJ: RÓWNIEŻ UBEZWŁASNOWOLNIONY, DO D.P.S.D.O.P.P.CH. W M. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że G. B. jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym został skierowany decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 28 kwietnia 2010 r. do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Następnie decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z 17 maja 2010 r. został on umieszczony w D.P.S.d.D.i M.N.I.Z.S.S. k w T. W trakcie pobytu w placówce G.B. uzyskał pełnoletność i został całkowicie ubezwłasnowolniony, a postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z 17 lutego 2012 r. ustanowiono dla niego opiekuna prawnego w osobie zainteresowanej. W dniu 10 marca 2025 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynęło pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. wraz z dokumentacją i wnioskiem zainteresowanej w sprawie umieszczenia ubezwłasnowolnionego w D.P.S.d.O.P.P.Ch. w M., pow. B. W ocenie wnioskodawcy fakt pierwotnego skierowania ubezwłasnowolnionego do domu pomocy społecznej decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 28 kwietnia 2010 r. kształtuje właściwość tego organu w czasie, w jakim orzeczenie to pozostaje w obrocie prawnym. W sytuacji ponownego skierowania ww. do innego domu pomocy społecznej ww. decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. traci moc prawną. Wnioskodawca zaznaczył, że ubezwłasnowolniony jest mieszkańcem T. i posiada opiekuna prawnego, którego miejscem zamieszkania również jest T. Wskazał, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Ponadto zainteresowana przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z 13 stycznia 2025 r. zezwalające na umieszczenie ubezwłasnowolnionego w innym domu pomocy społecznej dla osób z niepełnosprawnością umysłową dla dorosłych lub domu pomocy społecznej dla osób chorych psychicznie. Wywiódł, że sprawa dotycząca przeniesienia do innego domu pomocy społecznej jest w istocie sprawą o umieszczenie w domu pomocy społecznej w innej miejscowości i właściwość miejscowa organu powinna być ustalana zgodnie ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego osoby, której wniosek dotyczy. Zaznaczył ponadto, że Dyrektor D.P.S.d.O.P.Ch. w M. w piśmie z 9 grudnia 2024 r. wskazał, że przyjęcie ubezwłasnowolnionego do tej placówki nastąpi po wydaniu decyzji o umieszczeniu przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w U. D. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta T. wniósł o wskazanie Burmistrza P. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że organem właściwym we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej jest organ gminy, który spowodował skierowanie osoby do tego typu placówki. Podniósł, że decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym, a decyzją taką w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 28 kwietnia 2010 r. Decyzja ta nie była bowiem decyzją terminową ani nie została uchylona. W ocenie Prezydenta uzyskanie pełnoletności w czasie pobytu w placówce oraz okoliczność ustanowienia opiekuna prawnego i jego zamieszkiwanie na terenie miasta T. nie powodują zmiany właściwości gminy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza P., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta T. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie ubezwłasnowolnionego do D.P.S.d.O.P.P.Ch. w M. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednakże dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy – w myśl art. 101 ust. 6 u.p.s. – właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Jak wynika z nadesłanych akt sprawy, ubezwłasnowolnionego do domu pomocy społecznej skierowano decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 28 kwietnia 2010 r., a umieszczenie go w D.P.S.d.D.i M.N.I.Z.S.S. w T. nastąpiło decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z 17 maja 2010 r. W tym miejscu należy wskazać, że przepisy ustawy o pomocy społecznej w zakresie kierowania pensjonariuszy do domów pomocy społecznej rozróżniają instytucję skierowania do tego typu placówki (art. 59 ust. 1 i art. 106 ust. 6 u.p.s.) od decyzji o umieszczeniu w takiej placówce (art. 59 ust. 2 u.p.s.). Pojęciom tym nie można zatem przypisywać tożsamego znaczenia na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji powyższego oznacza to, że skoro art. 101 ust. 6 u.p.s. posługuje się pojęciem "skierowania do domu pomocy społecznej", to o właściwości miejscowej decyduje wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, a nie decyzji o umieszczeniu w takiej placówce. W świetle powyższych wywodów z uwagi na wydanie decyzji z 28 kwietnia 2010 r. o skierowaniu ubezwłasnowolnionego do domu pomocy społecznej przez kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działającego z upoważnienia ówczesnego Wójta Gminy P., za organ właściwy do wydania decyzji w sprawie wniosku zainteresowanej o skierowanie ubezwłasnowolnionego do D.P.S.d.O.P.P.Ch. w M należało uznać Burmistrza P. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.