I OW 56/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Siemianowice Śląskie a Wójtem Gminy T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy T. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 14 marca 2024 r. Prezydent Miasta Siemianowice Śląskie (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Siemianowice Śląskie a Wójtem Gminy T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J.k. od 15 stycznia 2024 r. zamieszkuje wraz z synem w T., z uwagi na stan zdrowia. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy T. podniósł, że wymieniony nie przebywa na terenie gminy T. z zamiarem stałego pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I OW 89/17. Z akt sprawy wynika, że zainteresowany od 15 stycznia 2024 r. – po wyjściu ze szpitala w Siemianowicach Śląskich – razem z synem w T., albowiem ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować (pismo z 30 stycznia 2024 r.). W takiej sytuacji nie można uznać, aby centrum życiowe wymienionego nadal znajdowało się w jego dawnym miejscu zamieszkania w Siemianowicach Śląskich, skoro ze względu na stan zdrowia od 15 stycznia 2024 r. nie jest w stanie wrócić do tego miejsca. W tym kontekście tymczasowość pobytu wymienionego w mieszkaniu syna w T. należy odczytywać jako tymczasową z uwagi na oczekiwanie na umieszczenie w domu pomocy społecznej, a nie jako posiadanie jednocześnie innego centrum aktywności życiowej, gdyż z uwagi na stan zdrowia J.K. nie może posiadać innego centrum aktywności życiowej. Potwierdza to również pismo wymienionego z 12 kwietnia 2024 r. w którym oświadczył, że w T. zamieszkuje stale, a nie czasowo. W takim sam sposób należy rozumieć oświadczenie R.K. z 23 lutego 2024 r. o braku możliwości sprawowania opieki nad ojcem – oznacza to, że syn zainteresowanego także oczekuje na umieszczenie ojca w domu pomocy społecznej, a nie jako brak zgody na zamieszkiwanie ojca u niego. Zatem, jako organ właściwy w pierwszej instancji w sprawie wniosku J.K. o skierowanie do domu pomocy społecznej należało wskazać Wójta Gminy T. na podstawie art. 101 ust. 1 ups. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.