I OW 88/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Końskie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Końskie a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta i Gminy Końskie ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od wniosku w kwocie 100 (sto) złotych.

Pismem z 9 maja 2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy Końskie (dalej jako: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. (dalej jako "zainteresowany") o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwość miejscowa Prezydenta m.st. Warszawy wynika z faktu, że osoba ubiegająca się o świadczenie zamieszkuje na terenie tego miasta, podnosząc jednocześnie czasowy pobyt w hostelu w K. nie można traktować jako miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że nie posiada legitymacji czynnej do występowania w tym sporze, informując jednocześnie że zainteresowany przebywa obecnie u swojego syna w miejscowości M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może powstać na gruncie realizacji kompetencji organów do załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej. Istotą rozstrzygnięcia sporu, którego podstawę stanowi rozbieżność stanowisk organów administracji publicznej w zakresie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów jest zatem wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, co do zasady załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest także stwierdzenie, że rozbieżności interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a nie abstrakcyjny). Wyłącznie sytuacja, w której organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznaje się za niewłaściwy i przekazuje podanie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. innemu organowi, zaś organ, któremu podanie przekazano uważa, że nie jest organem właściwym, daje podstawy do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 4 p.p.s.a. W przedstawionej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sprawie nie doszło do takiej sytuacji. Z akt niniejszej sprawy wynika, że postępowanie administracyjne, na tle którego doszło do powstania sporu kompetencyjnego, zostało zainicjowane wnioskiem S. S. i Ł. S. z 26 listopada 2024 r. o skierowanie A. S. do domu pomocy społecznej. Oświadczenie o zgodzie na umieszczenie w domu pomocy społecznej zainteresowany złożył 30 stycznia 2025 r. Wniosek ten został złożony do Prezydenta m.st. Warszawy Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, który pismem z 17 grudnia 2024 r. przesłał ów wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w M, wskazując na aktualne zamieszkiwanie zainteresowanego w M. Po otrzymaniu powyższego wniosku, w trakcie badania właściwości OPS w M. do rozstrzygnięcia wniosku A. S. w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) organ ten ustalił, że gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest gmina miejsko-wiejska Końskie. W tej sytuacji Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Końskie, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem m.st. Warszawie, działającym przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na ów wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, działający w imieniu Prezydenta m.st. Warszawy wyjaśnił, że nie pozostaje on w sporze, nie posiadając legitymacji procesowej, bowiem w postępowaniu administracyjnym nie uczestniczył. Nie brał udziału w czynnościach poprzedzających skierowanie sprawy do Sądu. Sprawę pismem z 17 grudnia 2024 r. przekazał OSP w M., przed którym to organem należało wyczerpać tryb administracyjny. Domniemywać jedynie można, że wskazanie Prezydenta m.st. Warszawy jako pozostającego w sporze wynikało jedynie z powziętej informacji o aktualnym zamieszkiwaniu zainteresowanego w W. (notatka służbowa z 25 marca 2025 r.). W istocie w sporze tym pozostaje Burmistrz Gminy M., przeciwko któremu nie wszczęto wnioskiem z 19 maja 2025 r. sprawy o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W świetle powyższych okoliczności brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje spór kompetencyjny między Dyrektorem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Końskie a Prezydentem m.st. Warszawy. Tym samym wniosek przedmiotowy uznać należało za niedopuszczalny, skoro wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. W postanowieniu z dnia 17.01.2012 r., sygn. II OW 138/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie to nastąpiło wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach". Złożony w niniejszej sprawie wniosek podlegał zatem odrzuceniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.