I OW 97/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Marian Wolanin NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Prezydentem m.st. Warszawy przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie schronienia postanawia wskazać Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 4 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ MIASTA K. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM M.ST. WARSZAWY W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU A. R., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O PRZYZNANIE SCHRONIENIA. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że 10 lutego 2025 r. zainteresowana wniosła do Prezydenta m.st. Warszawy o przydzielenie miejsca w schronisku dla osób bezdomnych. Zainteresowana nie ma stałego meldunku, od listopada 2024 r. zamieszkuje u znajomych, ale musi się wyprowadzić. Nie pracuje i została wyrejestrowana z urzędu pracy z możliwością ponownej rejestracji dopiero w październiku 2025 r. Ostatnio była zameldowana na pobyt stały w K. W toku postępowania ustalono, że zainteresowana jest współwłaścicielką w 1/3 nieruchomości położonej w K. zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka matka zainteresowanej wraz z drugą córką i jej rodziną. Matka nie wyraziła sprzeciwu, aby zainteresowana zamieszkała z nimi, przy czym zainteresowana nie wyraża woli powrotu. W ocenie wnioskodawcy K., w którym zainteresowana miała ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały od ponad 20 lat nie stanowi miejsca zamieszkania zainteresowanej, która swoje interesy życiowe skoncentrowała w Warszawie. Zdaniem wnioskodawcy w sprawie może zachodzić również przypadek szczególnie uzasadniony z uwagi na brak schronienia w okresie zimowym. W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta K. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że w sprawie nie ma wątpliwości co do statusu zainteresowanej jako osoby bezdomnej, gdyż zainteresowana jedynie tymczasowo zamieszkuje u znajomych. W ocenie Prezydenta oznacza to, że fakt długotrwałego skoncentrowania interesów życiowych w Warszawie pozostaje bez wpływu na właściwość miejscową organów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta K., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem m.st. Warszawy. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie schronienia. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie właściwość organu, który powinien rozpoznać wniosek zainteresowanej, należy wyznaczyć na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Zainteresowana jest bowiem osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W myśl tego przepisu za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z akt postępowania, zainteresowana zamieszkiwała w mieszkaniu osoby, którą się opiekowała, i które musiała opuścić w związku ze śmiercią podopiecznego. W momencie złożenia wniosku nie posiadała ona prawa do lokalu mieszkalnego, a schronienia tymczasowo na zasadzie grzecznościowej udzielali jej znajomi. Jednocześnie, jak ustaliły organy, ostatnim miejscem zamieszkania na pobyt stały było miasto K., a wymeldowanie z tego adresu nastąpiło w 2011 r. Oznacza to, że zainteresowana jako osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym oraz niezameldowana na pobyt stały spełnia przesłanki zastosowania art. 101 ust. 2 u.p.s., który to przepis szczególny wyłącza możliwość ustalenia właściwości miejscowej organu na podstawie ogólnego przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s. W świetle powyższych wywodów organem, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej jest Burmistrz Miasta K., jako organ gminy ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że sytuacja w której znalazła się zainteresowana, jakkolwiek poważna z uwagi na stan bezdomności i stan zdrowia zainteresowanej, nie odbiega w istotny sposób od sytuacji innych osób dotkniętych kryzysem bezdomności. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.