I OZ 284/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 19/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 12 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi B. P. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SO/Wa 12/22 postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 19/24 Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 12 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego w kwocie 100 zł. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł skarżący, podnosząc że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie wskazał E. K. jako adresata powyższego wezwania, a zatem doręczenie jakie nastąpiło w dniu 17 marca 2025 r. jest bezskuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż te, na które wskazał skarżący. Na wstępie należy zauważyć, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący pismo wszczynające postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji jakim jest m.in. zażalenie (art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a.) powinien zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a., opłacić wpis sądowy w określonej wysokości. Od przedstawionej powyżej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a. ustawodawca przewidział wyjątki, które wynikają przede wszystkim z przedmiotowo-podmiotowych zwolnień od kosztów sądowych (art. 239 P.p.s.a.), jak też z odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 11 marca 2025 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 12 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego w kwocie 100 zł, jednakże pominął istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. Otóż pismem z dnia 25 września 2023 r. B. P. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SO/Wa 12/22 oddalającym jego wniosek o wymierzenie grzywny Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Jak wynika z akt sprawy I SO/Wa 12/22 w sprawie tej wnioskiem z dnia 15 maja 2023 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy, a postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt I SPP/Wa 142/23, utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 r. przyznane zostało stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wobec powyższego przyjąć należało, że przyznane skarżącemu postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. prawo pomocy w zakresie m.in. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie I SO/Wa 12/22, rozciąga się także na postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie tj. I SO/Wa 19/24 toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPS 2/10, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu ww. uchwały wyjaśniono, że z przepisów art. 239 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 241 P.p.s.a. można wyprowadzić wniosek, że osoba której przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, tak jak osoba zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w przepisie prawa jest całkowicie zwolniona z obowiązku wnoszenia kosztów sądowych w sprawie, w której zwolnienie takie uzyskała, a więc także w postępowaniu wznowieniowym w tej sprawie. Wznowienie postępowania, jeżeli zachodzą przyczyny określone w ustawie, polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Skoro więc wznowienie postępowania oznacza powrót do rozpoznania sprawy, nie sposób twierdzić, iż prawo pomocy przyznane w tej sprawie na wcześniejszym etapie rozpoznania sprawy spełniło swój cel. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że zaistniała sytuacja wyłączająca regulację zawartą w art. 214 § 1 P.p.s.a. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia należało uznać zatem za niezasadne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.