I OZ 461/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 19/24 w sprawie ze skargi B.P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Wa 12/22 postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 19/24 odrzucił skargę B.P. (dalej: skarżący) o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Wa 12/22. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona. Z akt sprawy wynika, że o pozbawieniu skarżącego możliwości działania jako strony postępowania sądowego, w tym możliwości zaskarżenia zwykłym środkiem odwoławczym postanowienia wydanego w sprawie o sygn. akt I SO/Wa 12/22 skarżący dowiedział się najpóźniej 14 września 2023 r. tj. w dniu otrzymania odpisu opinii sporządzonej przez adw. K.K. o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SO/Wa 12/22. Skoro zatem 14 września 2023 r. skarżący uzyskał wiedzę o wskazywanej w skardze podstawie do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt SO/Wa 12/22, to termin do wniesienia skargi o wznowienie upłynął 14 grudnia 2023 r. Tymczasem skargę o wznowienie skarżący wniósł dopiero w dniu 25 września 2024 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości działania nie jest ograniczona temporalnie, a wskazane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi terminy na wniesienie skargi o wznowienie postępowania (art. 272 § 2 i 3, art. 277, art. 278) nie dotyczą sytuacji, kiedy strona była pozbawiona możliwości działania albo nie była należycie reprezentowana. Pogląd ten wynika, w ocenie skarżącego, z powołanego w zażaleniu komentarza do art. 278 p.p.s.a. (A. Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 341). W związku z zarzucanym brakiem możności obrony swoich praw, przez działanie nieumocowanego pełnomocnika w sprawie I SO/Wa 12/22, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie zażądał wykonania obowiązku z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego przez złożenie zawiadomienia do prokuratora o popełnieniu przestępstw ściganych z urzędu przez funkcjonariuszy publicznych działających wspólnie i w porozumieniu w kryminalnym układzie sądowo-prokuratorskim o cechach zorganizowanej grupy przestępczej. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania, oparta na przesłance pozbawienia możliwości działania bądź braku należytej reprezentacji, jest ograniczona czasowo. Nie jest to jednak termin, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a., lecz termin określony w art. 277 p.p.s.a., warunkujący możliwość skutecznego wszczęcia postępowania skargą o wznowienie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 277, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący wadliwie interpretuje znaczenie art. 278 p.p.s.a. oraz przypisuje komentarzowi do tego przepisu rozumienie, którego autor komentarza nie wyraził. We wskazywanym przez skarżącego komentarzu do przepisu art. 278 p.p.s.a. wskazano, że "termin przewidziany w komentowanym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Wymieniony termin biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 lub 277, ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278, będzie podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez konieczności badania merytorycznej zasadności w niej podstaw (podobnie H.Knysiak-Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 341). Termin przewidziany w art. 278 nie obowiązuje, jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji.". Wyjaśnić zatem należy, że określony w art. 278 p.p.s.a. pięcioletni termin nie obowiązuje, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie niemożności działania (por. postanowienie SN z dnia 21 sierpnia 1972 r., I CZ 134/71, OSNCP 1973, nr 5, poz. 83) lub nienależytej reprezentacji. W tych przypadkach, brak jest terminu ograniczającego w sposób bezwzględny dopuszczalność wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jedynym terminem ograniczającym możliwość wniesienia skargi jest w tych przypadkach termin z art. 277, por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 278. Wskazywany przez skarżącego w zażaleniu przepis art. 278 p.p.s.a. dotyczy zatem negatywnej przesłanki wznowienia w odniesieniu do skarg o wznowienie postępowania opartych na innych przesłankach, niż niemożność działania lub brak należytej reprezentacji i określa datę końcową, z jaką można w ogóle skutecznie żądać wznowienia postępowania. Treść art. 278 p.p.s.a., który nie wskazuje daty końcowej dla możliwości wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania w przypadku wystąpienia braku możliwości działania lub należytej reprezentacji, nie niweluje wskazanego w art. 277 p.p.s.a. trzymiesięcznego terminu, w jakim należy wystąpić ze skargą o wznowienie postępowania, liczonego - przypadku zarzutu nienależytej reprezentacji lub pozbawienia możności działania - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Możliwym jest zatem skuteczne wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia, gdy podstawą skargi jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, ale wyłącznie w przypadku, gdy nie minęły 3 miesiące od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Ustalenia Sądu I instancji odnośnie niedochowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania są prawidłowe. Z akt sprawy I SO/Wa 12/22 wynika, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Wa 12/22 o oddaleniu wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę doręczono wyznaczonemu w ramach uzyskanego przez skarżącego prawa pomocy pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 sierpnia 2023 r. Wyznaczona pełnomocnik sporządziła w dniu 30 sierpnia 2023 r. opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia, a odpis tej opinii został doręczony skarżącemu w dniu 14 września 2023 r. Najpóźniej w dniu doręczenia opinii skarżący uzyskał wiedzę o wydaniu postanowienia z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Wa 12/22. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona pismem z 23 września 2024 r. nie została wniesiona z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. Z powołanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wniesione zażalenie, które nie miało usprawiedliwionych podstaw, oddalił.