I OZ 334/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 541/24 odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 541/24 w sprawie ze A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KO C/7352/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia 1. sprostować oczywiste omyłki w: a. rubrum postanowienia z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 541/24; b. na s. 1 w wersie 6 (szóstym) uzasadnienia tego postanowienia - w ten sposób, że omyłkowy numer "KOC/7352/Op/23" zastąpić każdorazowo prawidłowym numerem "KO C/7352/Op/23"; 2. oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 541/24 (dalej postanowienie z 27 marca 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.B. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 541/24 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KO C/7352/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób przekonujący braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, więc brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do jego przywrócenia (k. 242-245 akt sądowych). Na postanowienie z 27 marca 2025 r. skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że ilość spraw, które są prowadzone przeciwko niej przez Ośrodek; stan zdrowia skarżącej i jej dziecka (niezdolność do samodzielnej egzystencji) wykluczają możliwość odpowiadania na wszystkie wezwania Sądu w terminie (k. 256-259 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku [...] (art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa). Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek (art. 142 § 2 ppsa). W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po przeprowadzeniu rozprawy, ogłosił wyrok 24 września 2024 r., którym oddalił skargę A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 stycznia 2024 r. nr KO C/7352/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia (k. 155-156bakt sądowych). Skarżącą prawidłowo zawiadomiono o terminie rozprawy wyznaczonym na 24 września 2024 r. (k. 111-113 akt sądowych). Nieobowiązkowość stawiennictwa na rozprawie nie miała znaczenia dla wymogu zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W zawiadomieniu o rozprawie skarżącą prawidłowo pouczono w punkcie 1, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy; w punkcie 2, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, sąd nie doręcza stronom z urzędu [...]; w punkcie 3 o treści art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa - w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku [...] i o treści art. 83 § 3-5 ppsa odnoszących się do sposobów złożenia pisma z zachowaniem terminu; w punkcie 4, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie 7-dniowego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Tym samym, skarżącą prawidłowo i klarownie pouczono o konieczności, sposobie, trybie i terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, a także o skutkach jego niezgłoszenia w terminie. Nawet gdyby skarżąca stawiła się na rozprawie 24 września 2024 r., nie zostałaby pouczona w inny sposób aniżeli nastąpiło to na piśmie w zawiadomieniu o rozprawie, doręczonym za pośrednictwem ePUAP 30 lipca 2024 r. (k. 113v, 130 akt sadowych). Powoływanie się przez skarżącą na nieświadomość i niewiedzę w tym zakresie nie jest uzasadnione, zważywszy na formę i treść dotychczas składanych przez nią w toku niniejszego postępowania pism, tym bardziej że prowadzi korespondencję w formie elektronicznej. Skarżąca ma pełne rozeznanie co do formułowanych pod jej adresem wezwań, rozumie treści (m.in. pouczeń) kierowanych do niej przez Sąd. Odpowiedzi na wezwania świadczą o pełnej świadomości skarżącej w tym aspekcie i możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu, co - jak trafnie wskazał Sąd I instancji - dla właściwego zabezpieczenia własnych interesów wymaga dołożenia należytej staranności. Dołożenie należytej staranności odnośnie do terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku I SA/Wa 541/24 nie wykraczało poza realne możliwości skarżącej. Sąd I instancji słusznie wskazał, że mając pełne zrozumienie dla jej staniu zdrowia, powoływana w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku okoliczność hospitalizacji we wrześniu 2024 r. nie stanowiła przeszkody do korespondowania w tym okresie z Sądem. Skarżąca dnia 21 września 2024 r. złożyła do akt niniejszej sprawy wniosek z o wyłączenie sędziego rozstrzygnięty postanowieniem z 23 września 2024 r., które, co istotne, zostało w terminie zaskarżone przez skarżącą (k. 145-147, 151-153, 158-159, 169-171, 199-200v akt sądowych). Prowadzi to do wniosku, że hospitalizacja nie stanowiła przeszkody w prowadzeniu przez skarżącą korespondencji z Sądem, tym bardziej, że prowadzi ją ona za pośrednictwem ePUAP. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że strona dążąc do otrzymania wydanego w sprawie odpisu wyroku wraz uzasadnieniem winna była dochować należytej staranności jakiej należy oczekiwać od osoby właściwie dbającej o własne interesy. Na etapie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżąca winna uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, którego przywrócenia obecnie żąda. Tego braku winy, nie może usprawiedliwiać przywoływana we wniosku duża liczba prowadzonych postępowań, na które powołuje się skarżąca w zażaleniu. Skład orzekający podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w postanowieniu z 18 marca 2025 r. I OZ 127/25, że skarżąca winna tak zorganizować swoje sprawy by móc dochować terminów skoro sama jest inicjatorką tych postępowań (k. 232-233 akt sądowych). Tym bardziej, że jest w stanie terminowo realizować czynności procesowe, o czym świadczy w szczególności złożenie zażalenia na postanowienie z 13 grudnia 2024 r., w którym zawarła niniejszy wniosek (k. 220-223 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny, dostrzegając że przedmiot niniejszego postępowania jest istotny dla skarżącej i problemy skarżącej ze zdrowiem dziecka i skarżącej (k. 5-15 akt sądowych), nie znalazł podstaw do przywrócenia skarżącej wnioskowanego terminu, analizując z urzędu akta tej sprawy pod kątem istnienia przesłanek, o których stanowi art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa. O ile skarżąca zwróciła się o przychylenie się do jej prośby o przywrócenie terminu, wskazać trzeba, że Sąd nie ma w tym zakresie swobody uznaniowej, jeżeli wnioskująca nie uprawdopodobniła, by zachodziła przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu do dokonania konkretnej czynności. Norma prawna z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa obliguje wnioskującego o przywrócenie terminu do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa w tym aspekcie na stronie. W niniejszej sprawie skarżąca nie dopełniła tego wymogu, co uniemożliwiało przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I SA/Wa 541/24 wraz z uzasadnieniem, o czym prawidłowo orzekł Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczności związane z ciężkim stanem zdrowia skarżącej i dziecka mogą okazać się decydujące w postępowaniu o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia (art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. O sprostowaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i 3 ppsa.