I OZ 431/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 404/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wykonanie decyzji jest próbą pozbawienia go podstawowej opieki zdrowotnej, jaką zyskał będąc osobą zarejestrowaną jako osoba bez pracy. Wskazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ w obecnej sytuacji nie jest w stanie korzystać z prywatnej służby zdrowia. Postanowieniem z 9 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 404/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, między innymi, że zgodnie z art. 66 ust 1 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i obowiązek odprowadzenia składki spoczywa na właściwym powiatowym urzędzie pracy (art. 85 ust 6 i art. 75 ust 9 cytowanej ustawy). Stosownie zaś do art. 73 pkt 7 cytowanej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 24, powstaje z dniem uzyskania statusu bezrobotnego, a wygasa z dniem utraty tego statusu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że utrata ubezpieczenia zdrowotnego następuje z mocy samego prawa, w momencie kiedy decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku stanie się ostateczna, czyli wtedy gdy strona nie odwołała się od orzeczenia organu I instancji lub gdy orzeczenie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. A to z kolei oznacza, że na etapie wstępnym rozpoznania sprawy Sąd nie może wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji, z powodu wskazanego przez skarżącego, ponieważ powód ten już nastąpił. Natomiast skutek taki upadnie w przypadku, gdy skarga na zaskarżoną decyzję zostanie uwzględniona. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. K. Wskazał, w szczegóności, że zaskarżonej decyzji nie sposób było w inny sposób zablokować, a także nie ma innej możliwości, aby nie został pozbawiony ubezpieczenia i opieki zdrowotnej. Podkreślił, że prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej gwarantuje mu Konstytucja RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przez termin "wykonanie aktu" należy rozumieć nastąpienie takiego stanu, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Rozstrzygnięcie zawarte zaskarżonej decyzji, polega – między innymi – na orzeczeniu utraty statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 24 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek ten w świetle regulacji zawartej w art. 73 pkt 7 tej samej ustawy, powstaje u osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 24 z dniem uzyskania statusu bezrobotnego, a wygasa z dniem utraty tego statusu. Skutki nastąpienia stanu określonego w zaskarżonej decyzji polegają, między innymi, na zaprzestaniu wpłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne. W wyniku wykonania zaskarżonej decyzji, wnoszący zażalenie pozbawiony więc byłby możliwości korzystania z bezpłatnych świadczeń zdrowotnych – co spowodowałoby zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Chcąc zachować uprawnienia do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, wnoszący zażalenie zmuszony byłby – jako osoba niepodlegająca obowiązkowemu ubezpieczeniu – do zawarcia umowy ubezpieczenia zdrowotnego z Narodowym Funduszem Zdrowia, stosownie do art. 68 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W przeciwnym zaś razie, wystąpiłaby po jego stronie konieczność poniesienia kosztów świadczeń zdrowotnych ze środków własnych. Oznacza to, że wykonanie zaskarżonej decyzji należy wstrzymać. Argument Sądu pierwszej instancji, że utrata ubezpieczenia zdrowotnego następuje z mocy samego prawa, nie jest przekonujący. Instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności polega bowiem właśnie na niedopuszczeniu do zaistnienia skutków, które wynikałyby z danego aktu. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.