I OZ 673/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 316/20 w sprawie ze skargi A.O. i A.O.1 na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2014 r. znak GZrn-057-625-42/14 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 2 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2674/14 (dalej postanowienie z 2 października 2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w związku ze śmiercią uczestniczki postępowania M.Z. (k. 219-221 akt sądowych). Postanowieniem z 8 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 316/20 (dalej postanowienie z 8 maja 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył zawieszone postępowanie sądowe. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci uczestniczki zostało wydane 2 października 2015 r. Przez 5 kolejnych lat postępowanie to nie zostało podjęte. Termin określony w art. 130 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej ppsa), uwzględniając zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych z powodu SARS-CoV-2 (art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz.U. z 2020 r. poz. 374), art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. [z 2020 r.] poz. 875), upłynął 14 grudnia 2020 r. (art. 83 § 2 ppsa). Co prawda, pismem z 3 kwietnia 2024 r. A.Z. nadesłał prawomocne postanowienie spadkowe, lecz - biorąc pod uwagę, że w sprawie upłynęło już 5 lat od zawieszenia postępowania, a art. 130 § 1 pkt 3 ppsa stanowi o obligatoryjnym umorzeniu zawieszonego postępowania - Sąd I instancji uznał, że wystąpiła przesłanka do umorzenia zawieszonego postępowania (k. 400-401v akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 8 maja 2024 r. złożył A.Z. (dalej skarżący), podnosząc, że nie był poinformowany ani świadomy o terminie zawieszenia sprawy na 5 lat. W 2020 r. nie otrzymał żadnej informacji o zbliżającym się terminie końca zawieszania i następującym po nim umorzeniu. Na liczne prośby Sądu o dostarczenie prawomocnego postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej żonie zawsze w ustawowym terminie dostarczał informację o dalej toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa [w Warszawie]. Ostatnie było skierowane do niego 24 czerwca 2015 r. Na tak długi czas trwania [postępowania], prawie 9 lat, nie miał żadnego wpływu. Długi czas był spowodowany licznymi zmianami sędziów prowadzących sprawę, okresem pandemii i licznymi opiniami biegłych sporządzanymi na [w]niosek drugiej strony. Niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego postanowienia, dostarczył je osobiście do biura podawczego. W związku z podanymi powodami skarżący zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i wznowienie postępowania (k. 417 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd umarza zawieszone postępowanie w razie śmierci uczestnika postępowania, po upływie 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny (art. 130 § 1 pkt 3 w zw. z art. 12 ppsa). Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci uczestnika postępowania - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, umorzenie postępowania zawieszonego z powodu śmierci uczestnika postępowania następuje w razie niezgłoszenia się lub niewskazania jego następców prawnych oraz nieustanowienia kuratora spadku, przy jednoczesnym upływie 5-letniego okresu od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci uczestnika. W niniejszej sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie z powodu śmierci M.Z. zostało wydane 2 października 2015 r. Przez 5 kolejnych lat i 71 dni (okres, na który uległ zawieszeniu bieg terminu do umorzenia postępowania) postępowanie to nie zostało podjęte, gdyż nie zgłosili się i nie zostali wskazani jej następcy prawni oraz nie ustanowiono kuratora spadku. Ziściły się więc przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, co trafnie zauważył Sąd I instancji. Bez znaczenia jest złożenie przez skarżącego w dniu 3 kwietnia 2024 r. prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 5 grudnia 2023 r. II Ns 715/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej uczestniczce postępowania (k. 396-397), a więc ponad 4 lata po upływie terminu, o którym stanowi art. 130 § 1 pkt 3 ppsa. Czynność ta pozostaje bezskuteczna, przy czy bez znaczenia dla zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia o umorzeniu postępowania pozostaje okoliczność, że wcześniejsze dokonanie tej czynności było niemożliwe z uwagi na czas trwania postępowania w sprawie II Ns 715/22. Sąd I instancji zobligowany był do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, stwierdziwszy upływ ponad 5 lat od zawieszenia postępowania (postanowienie NSA z 15.1.2009 r. I OSK 1525/08, Legalis nr 1254707; M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2023, s. 753, nb 6 do art. 130; R. Rychter w: red. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 296, nb 2 do art. 130). Sąd nie ma w tym zakresie swobodny decyzyjnej, będąc związany treścią przepisu. Termin wskazany w art. 130 § 1 pkt 3 ppsa ma charakter materialnoprawny, a więc jego wydłużenie czy przywrócenie na podstawie art. 86 ppsa jest niedopuszczalne. Na marginesie wskazać trzeba, że zażalenie skarżącego - z uwagi na jego treść - wskazuje, że prócz zażalenia na postanowienie z 8 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 316/20, jest w nim immanentnie zawarta skarga o wznowienie postępowania (art. 270 i nast. ppsa - odpowiednio - A. Szpunar - glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 11.9.1997 r. III CZP 39/97, PS 1998/6/100 i n., i przywołane przez Glosatora orzecznictwo, akceptowane przez S. Rudnickiego w: Komentarz do kc. Część ogólna, W. Pr. 2006 s. 261 uw. 2 in fine). Jest bowiem przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Sądu Najwyższego, że strona w jednym piśmie procesowym może skutecznie złożyć kilka oświadczeń woli. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.