I SA/Gl 1326/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek, Sędzia WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 września 2025 r. nr 2401-IEE.7192.240.2025.3.MS UNP: 2401-25-144865 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 września 2025 r., nr 2401-IEE.7192.240.2025.3.MS UNP: 2401-25-144865 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej K.p.a.) w związku z art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.) ‒ po rozpoznaniu zażalenia C Spółki z o.o. w Z. (dalej także Spółka, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej organ egzekucyjny) z 7 maja 2025 r., nr [...], określającej wysokość wierzytelności nieprzekazanej ww. organowi egzekucyjnemu w kwocie 747.799,40 zł przysługującej zobowiązanemu E Spółka z o.o. z siedzibą w W., zajętej zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny. Organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanego E Spółka z o.o. postępowanie zabezpieczające, w toku którego zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 11 kwietnia 2022 r. (doręczonym Spółce 20 kwietnia 2022 r.), zajął wierzytelności zobowiązanego wobec Spółki. W zawiadomieniu określono łączną kwotę zabezpieczonych należności zobowiązanego, wynosząca na dzień wydania tego zawiadomienia (11 kwietnia 2022 r.) 3.015.956 zł. W zawiadomieniu wezwano Spółkę, jako dłużnika zajętej wierzytelności, do złożenia oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego i czy przekażą organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na zabezpieczenie należności wraz pouczeniem. W odpowiedzi (pismo z 27 kwietnia 2022 r., wpłynęło 2 maja 2022 r.) Spółka poinformowała organ egzekucyjny, że jej zobowiązania z tytułu dostaw i usług od 20 kwietnia 2022 r. będzie spłacać na rachunek bankowy wskazany przez organ egzekucyjny. Ww. zajęcie zabezpieczające przekształciło się, wskutek wystawienia 28 lutego 2025 r. tytułów wykonawczych, w zajęcie egzekucyjne, o czym poinformowana została także Spółka (pismo z 6 marca 2025 r.). Organ egzekucyjny w marcu 2025 r. powziął informację o istniejących po 20 kwietnia 2022 r. (tj. po doręczeniu Spółce zawiadomienia o zajęciu z 11 kwietnia 2022 r.) jej zobowiązaniach wobec zobowiązanego wynikających z faktur wystawionych przez zobowiązanego w miesiącach od lutego 2022 r. do czerwca 2022 r., których Spółka nie uregulowała zobowiązanemu E i nie przekazała organowi egzekucyjnemu. W piśmie wyjaśniającym z 9 kwietnia 2025 r. Spółka podała, że faktury wystawione przez E Spółka z o.o. w miesiącach od lutego 2022 r. do czerwca 2022 r. dokumentowały sprzedaż na jej rzecz węgla i innych surowców energetycznych w ramach prowadzonej przez E działalności gospodarczej. Zobowiązania wynikających z tych faktur nie zostały uregulowane z uwagi na ograniczone możliwości finansowe wynikające z toczącego się wobec Spółki postępowania restrukturyzacyjnego w przyspieszonym postępowaniu układowym. Obecnie jednak zobowiązania te w całości przedawniły się 31 grudnia 2024 r. na mocy art. 554 Kodeksu cywilnego (dalej K.c.), dlatego zgodnie z art. 117 § 2 k.c. Spółka uchyliła się od przekazania przedawnionych zobowiązań organowi egzekucyjnemu. Organ I instancji (egzekucyjny) postanowieniem z 7 maja 2025 r. określił nieprzekazaną przez Spółkę organowi egzekucyjnemu kwotę wierzytelności zobowiązanego w wysokości 747.799,40 zł, zajętą zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r. Spółka w zażaleniu podniosła zarzut naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wyjaśniła, że nieprzekazana wierzytelność ma charakter cywilnoprawny i przedawniła się 31 grudnia 2024 r., dlatego mogła skutecznie uchylić się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Powołał art. 89 § 2 u.p.e.a. Wskazał, że organ egzekucyjny zajmując zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r. wierzytelności zobowiązanego wobec Spółki, zajął zarówno wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług powstałe do 20 kwietnia 2022 r., tj. wynikające z faktur z: 7 lutego 2022 r. nr [...],15 lutego 2022 r. nr [...] i [...],18 marca 2022 r. nr [...], [...] i [...], 8 kwietnia 2022 r. nr [...] oraz 15 kwietnia 2022 r. nr [...] i [...], które nie zostały uregulowane E po 20 kwietnia 2022 r., jak i przyszłe wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, powstałe po 20 kwietnia 2022 r., czyli wynikające z faktur z: 26 maja 2022 r. nr [...], 30 maja 2022 r. nr [...], 6 czerwca 2022 r. nr [...] i [...] oraz 7 czerwca 2022 r. nr [...], które także nie zostały uregulowane E. Dodał, że orzeczenie o wysokości nieprzekazanej kwoty na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. oznacza określenie wysokości należności istniejącej (wymagalnej) kwotowo na moment wydania postanowienia. Powołując przepis art. 554 K.c. stwierdził, że jest on przepisem szczególnym wobec art. 118 k.c. w kwestii terminu przedawnienia. Przepis art. 554 K.c. ma zastosowanie do roszczeń E wobec Spółki, bowiem faktury wystawione przez E w miesiącach od lutego 2022 r. do czerwca 2022 r. dokumentowały sprzedaż węgla i innych surowców energetycznych w ramach prowadzonej przez E działalności gospodarczej i nie zostały one uregulowane. Podkreślił, że zajęcie ww. wierzytelności przez organ egzekucyjny nie zmienia prawnego charakteru stosunku zobowiązaniowego istniejącego między zobowiązanym, a dłużnikiem zajętej wierzytelności. W myśl art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny wstąpił w prawa i obowiązki E (tj. wierzyciela Spółki) w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji, stał się wierzycielem zajętej kwoty. Ma zatem do niego zastosowanie art. 554 K.c. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. faktury wystawione w 2022 r., były płatne w 2022 r. W myśl art. 118 K.c. koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Uwzględniając ww. przepisy dwuletni termin przedawnienia należności wynikających z ww. faktur przypadał na 31 grudnia 2024 r. Tym samym, na dzień 20 kwietnia 2022 r., czyli dokonania zajęcia wierzytelności zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r., przedmiotowe należności były wymagalne. Uznał, że zajęcie przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r. wierzytelności zobowiązanego, doprowadziło do przerwania biegu przedawnienia ww. roszczenia stosownie do art. 123 § 1 pkt 1 K.c. W powyższym kontekście uwzględniono także pismo Spółki z 27 kwietnia 2022 r. (wpłynęło do organu 2 maja 2022 r.), z którego treści wynika, że Spółka uznała ww. roszczenie. Powołał art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Z chwilą skutecznego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją (zabezpieczeniem). Organ odwoławczy uznał, że również wydanie 7 maja 2025 r. przez organ egzekucyjny postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. było okolicznością przerywającą bieg przedawnienia, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Czynność procesowa bowiem przerywa bieg przedawnienia, gdy można ją uznać za przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Przyjął, że warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia jest każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Uznał także, że w sprawie znajduje zastosowanie także art. 124 § 2 K.c., zgodnie z którym w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Za istotę swojej konstatacji uznał to, że w dniu 7 maja 2025 r., czyli dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, zajęta wierzytelność nie uległa przedawnieniu, gdyż bieg terminu jej przedawnienia został przerwany wcześniejszym zajęciem z 11 kwietnia 2022 r. (doręczonym Spółce 20 kwietnia 2022 r.), a Spółka, jako dłużnik zajętej wierzytelności, uchyliła się od jej przekazania. W skardze Spółka (reprezentowania przez radcę prawnego) wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie, zarzucając mu: 1) naruszenia praz materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.art. 123 § 1 oraz art. 124 K.c. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż dokonane zawiadomieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 11 kwietnia 2022 r. zajęcie wierzytelności zobowiązanego wobec skarżącej, dokonane w ramach postępowania zabezpieczającego zobowiązań podatkowych w skazanego wyżej wierzyciela, było czynnością przerywającą bieg przedawnienia zajętych wierzytelności, a nadto wywołało skutek przerwania tego biegu przewidziany w art. 124 § 2 K.c., tj. po dokonaniu tej czynności przedawnienie to nie biegło na nowo dopóki postępowanie nim wszczęte nie zostało zakończone, 2) naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 71 a ust . 9 u.p.e.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Spółka, jako dłużnik zajętej wierzytelności bez istniejącej podstawy prawnej uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, gdyż nie uwzględnił zarzutu przedawniania zajętej wierzytelności z dniem 31 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu pełnomocnik zwrócił uwagę na dwie kwestie. Pierwszą, czy samo zajecie wierzytelności dokonane 11 kwietnia 2022 r. było okolicznością przerwania biegu przedawnienia zajętych wierzytelności spółki E. Drugą, czy jeżeli nawet uznane zostanie, że wyżej ww. zajęcie spowodowało przerwanie biegu przedawnienia zajętych wierzytelności, to tym samym zgodnie z art. 124 § 1 K.c. po takim przerwaniu przedawnienie to biegło na nowo, czy też zgodnie z § 2 tego artykułu, nie biegło ono na nowo do czasu zakończenia postępowania wywołanego tym zajęciem. Zdaniem pełnomocnika postępowanie egzekucyjne wobec trzeciodłużnika zajętej wierzytelności wszczyna się dopiero na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z art. 71b u.p.e.a. Skutku takiego nie wywołuje samo zajęcie wierzytelności. Przed jego wydaniem organ egzekucyjny realizuje wobec dłużnika zajętej wierzytelności tylko te uprawnienia, które przysługują jej wierzycielowi poszerzone o możliwość kontroli z art. 71 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z przepisem art. 123 § 1 K.c. jedynie czynność, która jest przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, powoduje przerwanie biegu przedawnienia wierzytelności. W opisanym wyżej procesie dopiero wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. jest taką czynnością. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując uprzednio prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sąd uznał ustalenia poczynione w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowe. Przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia, czy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, czy też organ dokonał błędnej wykładni art. 71a § 9 u.p.e.a. Kwestią sporną pozostaje także ustalenie, czy mogło dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, skoro mamy do czynienia z czynnością podjętą przez organ egzekucyjny w toku postępowania zabezpieczającego. Z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego wynika, że organ egzekucyjny: - prowadził postępowania zabezpieczającego wobec zobowiązanej E Spółka z o.o., na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 11 kwietnia 2022 r., - w toku tego postępowania zawiadomieniem z 11 kwietnia 2022 r. zajął wierzytelności zobowiązanej E Spółka z o.o. wobec Skarżącej Spółki, w którym określono łączną kwotę zabezpieczonych należności zobowiązanej, wynosząca 3.015.956 zł na dzień wydania zawiadomienia (zawiadomienie doręczono Skarżącej 20 kwietnia 2022 r.), - Skarżąca w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu z 11 kwietnia 2022 r., w piśmie z 27 kwietnia 2022 r. (wpłynęło do organu 2 maja 2022 r.), poinformowała organ egzekucyjny, że jej zobowiązania z tytułu dostaw i usług od 20 kwietnia 2022 r. będzie spłacać na rachunek bankowy wskazany przez organ egzekucyjny, - zajęcie zabezpieczające przekształciło się następnie w zajęcie egzekucyjne, wskutek wystawienia 28 lutego 2025 r. tytułów wykonawczych, o czym Skarżąca została poinformowana w piśmie z 6 marca 2025 r., - pismem z 8 kwietnia 2025 r. zwrócił się do Skarżącej o wyjaśnienia w związku z dokonanym zajęciem jej wierzytelności wobec zobowiązanej, - Skarżąca w piśmie z 9 kwietnia 2025 r. poinformowała, że jej wierzytelności wobec zobowiązanej przedawniły się z dniem 31 grudnia 2024 r., na podstawie art. 554 Kodeksu cywilnego i na podstawie art. 117 § 2 k.c. uchyla się od ich przekazania. Skutkowało to wydaniem postanowienia przez organ egzekucyjny na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej samo zajęcie wierzytelności dokonane 11 kwietnia 2022 r. nie było okolicznością przerwania biegu przedawnienia zajętych wierzytelności zobowiązanej. Nawet jeżeli zostałoby tak uznane, to należy ustalić, czy zgodnie z art. 124 § 1 K.c. po takim przerwaniu przedawnienie biegło na nowo, czy też zgodnie z § 2 nie biegło ono na nowo do czasu zakończenia postępowania wywołanego tym zajęciem. Pełnomocnik uznał bowiem, że zgodnie z art. 123 § 1 K.c. jedynie czynność, która jest przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, powoduje przerwanie biegu przedawnienia wierzytelności. W niniejsze sprawie taką czynnością jest dopiero wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. Zaznaczyć należy, że organ egzekucyjny podejmował czynności wobec Skarżącej (jako dłużnika zajętej wierzytelności) w ramach toczącego się postępowania zabezpieczającego, na podstawie działu IV u.p.e.a. Zgodnie z art. 154 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przepisie wskazane zostały przykładowe okoliczności mogące przesądzać o konieczności dokonania zabezpieczenia, takie jak: brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku, niezłożenie mimo wezwania oświadczenia o nieruchomościach lub prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, lub ruchomościach, lub zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego albo niewykazanie w złożonym oświadczeniu wszystkich rzeczy lub praw podlegających ujawnieniu. Katalog tych przesłanek nie jest wyczerpujący. Zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 154 § 2). Zabezpieczenie należności pieniężnych może dotyczyć również przyszłych powtarzających się świadczeń (art. 154 § 3). Organ egzekucyjny w ramach przysługujących mu uprawnień, na podstawie art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości. Podkreślenia wymaga, że celem postępowania zabezpieczającego jest ochrona interesów wierzyciela publicznoprawnego poprzez umożliwienie wykonania w przyszłości zobowiązania podatkowego, którego powstanie uprawdopodabniają ustalenia kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2024 r., I FSK 1410/23 - wszystkie cytowane orzeczenia są dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym wobec postępowania egzekucyjnego. Zasadniczo toczy się ono przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i służy stworzeniu gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX). Z pomocniczego charakteru postępowania zabezpieczającego wynika, że uznanie za dopuszczalne zabezpieczenia wykonania konkretnego obowiązku w trybie administracyjnym prowadzi do uznania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej takiego obowiązku (por. wyrok NSA z 22 września 2010 r., II FSK 807/09). Jeżeli natomiast obowiązek stał się wymagalny, to wierzyciel powinien podjąć czynności prowadzące do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W czasie oczekiwania na dobrowolne wykonanie obowiązku wierzyciel może wystawić zarządzenie zabezpieczenia i wystąpić do organu egzekucyjnego o ustanowienie zabezpieczenia. Wierzyciel może także wystąpić o ustanowienie zabezpieczenia, zanim obowiązek stanie się wymagalny (art. 154 § 2 u.p.e.a.), jak również zanim obowiązek zostanie ustalony (art. 155 u.p.e.a.). Zabezpieczenia dokonuje się na wniosek wierzyciela, na podstawie wydanego przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia (art. 155a § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 19 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o zajęciu zabezpieczającym - rozumie się przez to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Zatem w przypadku zabezpieczenia należności pieniężnych organ egzekucyjny wprawdzie stosuje środki zabezpieczenia przewidziane w art. 164 § 1 u.p.e.a., m.in. zajęcia zabezpieczające, w wyniku których organ egzekucyjny nabywa prawa do rozporządzania zajętymi składnikami majątkowymi zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia, ale które nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku (art. 1a pkt 19 u.p.e.a.). Zajęcie zabezpieczające powoduje odebranie zobowiązanemu prawa do rozporządzania zajętym prawem majątkowym, nie oznacza jednak przejścia wszystkich uprawnień do rozporządzania na organ egzekucyjny. Pojęcia prawa rozporządzania nie należy traktować, w związku z art. 160 u.p.e.a., jako prawa organu egzekucyjnego do zbycia lub przeniesienia w inny sposób prawa własności do zajętych ruchomości lub prawa majątkowego. Celem zajęcia zabezpieczającego, o którym mowa w art. 154 u.p.e.a. jest przeciwdziałanie utrudnianiu egzekucji. W zakresie istoty tego postępowania wypowiedział się NSA w wyroku z 23 sierpnia 2022 r., III FSK 4583/21 wskazując, że jakkolwiek postępowanie zabezpieczające nie może prowadzić do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, zapewniać jednak winno realne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania. Postępowanie to ma charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Oczywiście zastosowany środek egzekucyjny powinien być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu zabezpieczenia, jakim jest stworzenie dla wierzyciela podatkowego pewnych gwarancji zaspokojenia. NSA dodał, że zasada efektywności egzekucji musi być naczelną zasadą stosowania środków egzekucyjnych, gdyż celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, od którego zobowiązany uchyla się. Obowiązek określenia przez organ egzekucyjny wysokości nieprzekazanej przez "trzeciodłużnika" kwoty wiąże się z uprzednim stwierdzeniem, czy dłużnik ten uchylał się "bezpodstawnie" od przekazania zajętej wierzytelności albo jej części organowi egzekucyjnemu. W orzecznictwie wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. np. wyroki NSA: z 21 lipca 2022 r., III FSK 711/21; z 18 sierpnia 2020 r., II FSK 1409/18). Sąd podziela przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 3 marca 2021 r., III FSK 2444/21, zgodnie z którym skoro mamy do czynienia ze zobowiązaniem cywilnoprawnym istnienie obowiązku po stronie dłużnika zajętej wierzytelności musi uwzględniać istnienie samego zobowiązania. Tak więc ocena bytu zajętej wierzytelności powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich właściwych przepisów Kodeksu cywilnego, nie tylko dotyczących okresów przedawnienia, ale także przepisów, które mają wpływ na bieg tego przedawnienia. Kodeks cywilny w art. 120 § 1 (zdanie pierwsze) stanowi, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Długość terminu przedawnienia ustanawia art. 118 K.c. w myśl, którego jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. W rozpoznawanej sprawie strony są zgodne, że zastosowanie ma art. 554 K.c., zgodnie z którym roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch. Natomiast kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia reguluje art. 123 § 1 pkt 1 K.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. NSA w ww. wyroku podkreślił, że powołany przepis nie uzależnia zaistnienia skutku przerwania biegu terminu przedawnienia od tego, że stosowne czynności mają zostać podjęte przez wierzyciela; stanowi, że warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia jest każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Przyczynami przerwania biegu terminu przedawnienia przewidzianym w art. 123 § 1 pkt 1 K.c. mogą być zarówno zdarzenia (czynności) w znaczeniu materialnoprawnym, jak i o charakterze procesowym (por. A. Kidyba (red.) Kodeks Cywilny. Komentarz Tom I, LEX). Natomiast zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 K.c. bieg przedawnienia przerywa się także przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Z kolei na podstawie powołanego już wcześniej art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej m.in. przez zajęcie innych wierzytelności i praw majątkowych, co czyni celem przeciwdziałania utrudnianiu lub udaremnianiu egzekucji, zabezpieczenia dokonuje także przed terminem płatności należności pieniężnej (art. 154 § 1 i § 2 u.p.e.a.) Oznacza to, że organ egzekucyjny może wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji w przyszłości. Zajęcie wierzytelności musi być dokonane w sposób prawnie skuteczny, tj. przewidziany w przepisach u.p.e.a. Konsekwencją zaś skutecznego zajęcia jest możliwość wykonywania przez organ wszelkich praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji w przyszłości. W realiach rozpoznawanej sprawy – jak już wyżej skazano – organ w ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego zajął u Skarżącej (jako trzeciodłużnika) wierzytelności przysługujące zobowiązanej, zgodnie z wyżej powołanymi przepisami u.p.e.a. Skarżąca, w piśmie z 27 kwietnia 2022 r. (karta 14 akt administracyjnych), podpisanym przez dwóch członków zarządu, złożyła jednoznaczne oświadczenie woli, że "zobowiązanie z tytułu dostaw i usług od dnia 20.04.2022 r. Spółka będzie spłacać na wskazany przez [...] Urząd Skarbowy rachunek bankowy w NBP o/o K.". Oświadczenie tej treści złożono: "w odpowiedzi na Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej nr [...] z dnia 11.04.2022 r., dotyczących należnych kwot dla Spółki E Sp. z o.o. w K., NIP-[...] (...)". Oświadczenie woli Skarżącej z 27 kwietnia 2022 r. świadczy o tym, że miała ona wiedzę o istnieniu zobowiązania, jednocześnie wyraziła wprost zamiar dobrowolnego spełnienia świadczenia, co należy zakwalifikować jako uznanie właściwe. W niniejszej sprawie zostały więc spełnione przesłanki wynikające z art. 123 § 1 pkt 2 K.c. Organ egzekucyjny (prowadzący postępowanie zabezpieczające) podjął czynność (zajęcie innej wierzytelności pieniężnej) przedsięwziętą bezpośrednio w celu zabezpieczenia roszczenia (wynikającego z wystawionego zarządzenia zabezpieczenia przeciwko dłużnikowi). Przy czym uznanie długu ma tu znaczenie dowodowe w tym sensie, że wierzyciel przedstawiający dowód uznania długu przez dłużnika (także zajętej wierzytelności) nie musi wykazywać w inny sposób istnienia swej wierzytelności, natomiast to dłużnika (tu: Skarżącą) obciąża powinność wykazania, że uznana wierzytelność w rzeczywistości nie istnieje, lub istnieje w innym rozmiarze. Istota zabezpieczenia, co już wyżej podniesiono, polega na tym, że postępowanie zabezpieczające nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania (wykonania). Skoro art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przewiduje, jako jedną z form realizacji uprawnień wierzyciela podatkowego dokonanie zabezpieczenia "na innej wierzytelności", to uznanie długu przez dłużnika "innej wierzytelności" wyrażone wobec organu egzekucyjnego stanowi o spełnieniu przesłanki z art. 123 § 1 pkt 2 K.c. Rację ma organ, że zastosowanie znajdzie tu art. 124 § 2 K.c., zgodnie z którym w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Dla rozstrzygnięcia kwestii przerwy przedawnienia w rozumieniu przepisu art. 124 § 2 K.c. istotnym jest czy wierzyciel (tu: organ podatkowy) przedsięwziął jedną z czynności przed organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju bezpośrednio w celu zabezpieczenia roszczenia. Bieg przedawnienia przerywa czynność dokonana przed organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju. Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przepisach art. 154 i nast. przewiduje tryb postępowania zabezpieczającego, to oznacza to, że organ egzekucyjny tam wymieniony jest organem powołanym do rozpoznawania spraw, a przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie przed tym organem nie zostanie zakończone. Jeżeli więc czynność wierzyciela podatkowego zmierzała bezpośrednio do określonego celu (zabezpieczenia należności podatkowej), a jej ominięcie w procesie dochodzenie i późniejszego egzekwowania roszczenia jest niemożliwe, to do czasu podjęcia przez właściwy organ stosowanych czynności (tu: przekształcenia zajęcia zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne wskutek wystawienia tytułów wykonawczych 28 lutego 2025 r.), należy przyjąć, że wierzyciel podatkowy nie miał możliwości kontynuacji postępowania. Zatem po pierwsze nie doszło do przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, bowiem Skarżąca uznała roszczenie (art. 123 § 1 pkt 2 K. c. - uznanie właściwe), po drugie przedawnienie nie biegło na nowo, bowiem pozostawało w toku postępowanie zabezpieczające, które zostało zakończone na skutek przekształcenia zajęcia zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne (art. 124 § 2 K.c.). Z tych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarzucanych w skardze przepisów art. 123 § 1 oraz art. 124 K.c., jak również art. 71a § 9 u.p.e.a. Natomiast strony są zgodne, że wydanie 7 maja 2025 r. przez organ egzekucyjny postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. było okolicznością przerywającą bieg przedawnienia, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o rozpoznanie sprawy na rozprawie podnieść należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast zgodnie z art. 122 P.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu. Ponadto z treści art. 122 P.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2026 r., II SA/Gl 863/25 i powołany tam wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II GSK 5287/16). Skład orzekający nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie. Z tego też względu na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd − na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.