I SA/Rz 123/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 31 grudnia 2025 r., nr SKO.4140.133.2025 w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2025 rok oddala skargę.

Przedmiotem skargi Z. G. (dalej: podatnik/skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: organ odwoławczy/SKO) z dnia 31 grudnia 2025 r. nr SKO 4140.133.2025, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: organ I instancji/Wójt) z dnia 3 grudnia 2025 r., nr UFS.3123.3859.2025 w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2025 r. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 13 lutego 2025 r. organ I instancji ustalił podatnikowi wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2025 r. w zakresie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości odnośnie do działki o nr ew. [...]położonej w U., o łącznej powierzchni 1,0518 ha. Opisana wyżej decyzja, w wyniku odwołania, została przez organ II instancji uchylona w części dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości i w tym zakresie przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania – (decyzja z dnia 14 maja 2025 r., nr SKO 4140.45.2025). Decyzją z 26 czerwca 2025 r. Wójt ponownie ustalił podatnikowi wysokość łącznego zobowiązania podatkowego w zakresie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2025 r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone na mocy decyzji SKO z dnia 28 października 2025 r., nr SKO 4140.97.2025 z uwagi na nie zachowanie przez organ I instancji zasady res iudicata. Decyzją z dnia 3 grudnia 2025 r. organ I instancji ustalił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł. Opodatkowaniem objęta została część działki o nr ew. [...] położonej w U. o powierzchni 0,0665 ha. Powierzchnia ta w ewidencji gruntów i budynków została oznaczona symbolem Tr - tereny różne. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że ta kategoria gruntu nie kwalifikuje się do żadnej z podstawowych klasyfikacji użytków rolnych i leśnych, dlatego podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2025 r., poz. 707 ze zm., dalej: u.p.o.l.). W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik kwestionował objęcie obowiązkiem podatkowym nieruchomości, której nie posiada. Podniósł, że na przedmiotowej działce w rzeczywistości posadowione zostały słupy przez przedsiębiorstwo energetyczne, bez jego zgody. Fakt bezumownego korzystania z nieruchomości powoduje to, że - w jego ocenie - nie może on być objęty obowiązkiem podatkowym. Rozpoznając odwołanie podatnika SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja podatkowa została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie ma podstaw do jej uchylenia ani zmiany. Podkreślono przede wszystkim zasadę legalności wynikającą z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm., dalej: o.p.), zgodnie z którą organy podatkowe działają wyłącznie na podstawie prawa. Wskazano, że wymiar podatku od nieruchomości został dokonany na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisów Ordynacji podatkowej. SKO wskazało, że przy ustalaniu przedmiotu i podmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości decydujące znaczenie mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151, dalej: p.g.i.k.) ewidencja ta stanowi urzędowe źródło informacji wykorzystywane m.in. do celów podatkowych. SKO podkreśliło, że dane z ewidencji mają charakter wiążący dla organów podatkowych przy określaniu podstawy opodatkowania, a tym samym stanowią zasadniczą podstawę wymiaru podatku od nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 o.p., co oznacza, że korzysta z domniemania prawdziwości. Ewentualne podważenie tych danych jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach lub po uprzedniej zmianie wpisów w samej ewidencji. W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez pominięcie istotnych faktów i dowodów w sprawie. Skarżący podniósł, że na części działki nr [...]objętej przedmiotową decyzją zlokalizowane są słupy energetyczne posadowione przez P. S.A. Słupy te zostały posadowione na podstawie decyzji administracyjnej Naczelnika Gminy [...] z dnia 10 września 1981 r., nr [...]w trybie opisanym w art. 35 ust 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżący, powołując się na pismo otrzymane od spółki energetycznej, w którym odmówiono mu ustanowienia służebności przesyłu oraz na opisaną wyżej decyzję wskazał, że w takiej sytuacji należy przyjąć, iż to spółka jest właścicielem lub samoistnym posiadaczem nieruchomości, a tym samym podmiotem zobowiązanym do uiszczania podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając wskazane wyżej granice kontroli sądowoadministracyjnej należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...]ustalającą skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2025 r. w odniesieniu do gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty pozostałe (Tr) o powierzchni 665 m², stanowiące fragment działki nr [...] położonej w U. Istota sporu sprowadza się do prawidłowości ustalenia podatnika podatku od ww. nieruchomości. Zdaniem skarżącego obowiązek podatkowy nie powinien go obciążać, ponieważ na przedmiotowej nieruchomości przedsiębiorstwo energetyczne posadowiło urządzenia elektroenergetyczne i to ono stało się właścicielem lub posiadaczem samoistnym nieruchomości, a tym samym to na nim powinien ciążyć obowiązek podatkowy. Natomiast w ocenie orzekających organów, obowiązek podatkowy ciąży na skarżącym, jako ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków właścicielu tej nieruchomości. W ocenie Sądu, rację w powyższym sporze należy przyznać organom podatkowym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi właściciele nieruchomości oraz w przypadkach określonych ustawą posiadacze samoistni nieruchomości. Ustalenie kręgu podatników następuje zatem w oparciu o kryteria wynikające z ustawy podatkowej, przy czym w odniesieniu do własności gruntów organy podatkowe związane są danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Wynika to bezpośrednio z art. 21 ust. 1 p.g.i.k., który stanowi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę, między innymi, wymiaru podatków. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym organ podatkowy nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania odmiennych ustaleń co do rodzaju użytku, powierzchni nieruchomości ani osoby właściciela, jeżeli dane te wynikają z ewidencji gruntów i budynków. Ewentualna wadliwość wpisów ewidencyjnych może być usunięta wyłącznie w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez właściwy organ ewidencyjny, natomiast dopóki wpisy te pozostają aktualne, wiążą one organy podatkowe przy wymiarze podatku. W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że według ewidencji gruntów właścicielem spornej nieruchomości pozostaje skarżący. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (IN-1 wraz z załącznikiem), złożonej do Wójta Gminy [...]nr [...]w dniu 16 stycznia 2020r., podatnik zadeklarował do opodatkowania "grunty pozostałe" o pow.665m2 oznaczone jako działka nr [...] poł. w U., a jako formę władania wskazał "własność". W oparciu o tę deklarację następowało opodatkowanie tej nieruchomości w kolejnych latach podatkowych i z akt nie wynika, aby ten sposób opodatkowania był przez podatnika kwestionowany. W związku z powyższym wymiar podatku na 2025r. został dokonany na dotychczasowych zasadach, stosownie do treści art.21 § 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. W aktach sprawy podatkowej nie ma żadnych informacji wskazujących na to, żeby stan ewidencyjny nie odpowiadał rzeczywistości, ani żeby stan faktyczny w tym zakresie uległ zmianie. Z zalegającego w aktach wypisu z operatu ewidencyjnego gruntów wynika, że skarżący nadal jest właścicielem działki nr [...], w tym terenów różnych (Tr) o pow. 0,0665 ha. Skarżący nie złożył nowej informacji o nieruchomościach, nie zmienił dotychczasowej deklaracji. Z tych względów organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że co do zasady to na nim ciąży obowiązek podatkowy wynikający z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. Wbrew zarzutom skarżącego, opodatkowaniu nie podlegały słupy energetyczne, lecz sama nieruchomość gruntowa, w odniesieniu do której zastosowano stawkę podatkową jak dla gruntów pozostałych tj. 0,45 zł za 1 m2, bowiem z uwagi na klasyfikację tego gruntu jako Tr (Tereny różne) nie można było jej opodatkować podatkiem rolnym. W odniesieniu do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo uznały, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na przyjęcie, że inny podmiot - przedsiębiorstwo energetyczne - objęło sporną nieruchomość w posiadanie samoistne w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i to na nim powinien spoczywać obowiązek podatkowy. Samo posadowienie urządzeń elektroenergetycznych na części nieruchomości nie prowadzi jeszcze do wniosku, iż przedsiębiorstwo wykonuje względem całej nieruchomości uprawnienia właścicielskie z wyłączeniem właściciela gruntu. Przede wszystkim z materiału dowodowego wynika, że to skarżący wykonywał względem spornej nieruchomości faktyczne, wyłączne i samodzielne władztwo odpowiadające treści prawa własności m.in. regulując należności podatkowe za poprzednie lata podatkowe, nie kwestionując zarówno wysokości tych zobowiązań jak i swojego władztwa nad przedmiotową nieruchomością. Oceny tej nie zmienia przedłożona do skargi kopia decyzji z 10 września 1981r. (nieczytelna, prawdopodobnie dotycząca udzielenia zakładowi energetycznemu zezwolenia na wybudowanie odcinka linii napowietrznej). Przede wszystkim trzeba zauważyć, ze skarżący przedłożył kopię tej decyzji dopiero wraz ze skargą, zamiast w postępowaniu podatkowym, przez co nie mogła być ona przedmiotem oceny organów podatkowych. Ponadto nie wiadomo, czy decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym i jakie wywołała skutki w sferze własnościowej. Samo przekonanie skarżącego, że na skutek tej decyzji doszło do wywłaszczenia nieruchomości, a przedsiębiorstwo energetyczne uzyskało status jej właściciela albo posiadacza samoistnego, nie może determinować oceny prawnej w zakresie ustalenia podmiotu obowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. O istnieniu posiadania samoistnego decydują bowiem obiektywnie dostrzegalne przejawy władania nieruchomością jak właściciel, a nie subiektywne przekonanie strony co do skutków prawnych określonej decyzji. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał ani przejścia prawa własności na przedsiębiorstwo energetyczne, ani wykonywania przez nie władztwa nad sporną nieruchomością w zakresie odpowiadającym posiadaniu samoistnemu. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że przedsiębiorstwo energetyczne włada nieruchomością jak właściciel, a tym samym że doszło do objęcia jej w posiadanie samoistne. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że decyzję wydaną na podstawie ustawy z 1958 r. wydał przed laty organ administracji publicznej będący poprzednikiem prawnym obecnego organu gminy. Kompetencje organu podatkowego oraz organu prowadzącego postępowanie dotyczące aktualizacji danych ewidencyjnych mają odmienny charakter i realizowane są w odrębnych postępowaniach, według odmiennych podstaw prawnych. Organ podatkowy nie był zatem uprawniony do pominięcia danych ewidencji gruntów wyłącznie na podstawie twierdzeń strony o skutkach decyzji wydanej kilkadziesiąt lat wcześniej. Co więcej, nawet przy założeniu, że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 1958 r. pozostaje w obrocie prawnym, okoliczność ta sama przez się nie prowadzi do przyjęcia, że przedsiębiorstwo energetyczne jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Decyzja ta nie kreuje bowiem statusu właściciela ani posiadacza samoistnego, lecz określa zakres dopuszczalnej ingerencji w prawo własności nieruchomości. Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko skarżącego, jakoby organy podatkowe były zobowiązane do samodzielnego uwzględnienia skutków decyzji wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. i dokonania, na tej podstawie, odmiennych ustaleń co do podmiotu obowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. Postępowanie podatkowe nie służy rozstrzyganiu sporów dotyczących zakresu prawa własności, charakteru posiadania ani skutków decyzji administracyjnych wydanych w odmiennych postępowaniach i na podstawie innych przepisów prawa. Rolą organów podatkowych było ustalenie, czy w świetle obowiązujących przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków skarżący posiada status podatnika podatku od nieruchomości. Jeżeli skarżący uważa, że dane ujawnione w ewidencji gruntów nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu, może dochodzić ich zmiany we właściwym postępowaniu przewidzianym przepisami prawa. Dopóki jednak wpisy te nie zostaną skutecznie zmienione, stanowią one wiążącą podstawę wymiaru podatku. Ewentualne zaniechania właściwych organów w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych nie mogą być usuwane w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości, którego przedmiotem jest ocena obowiązku podatkowego na podstawie aktualnych danych ewidencji gruntów i budynków. Wskazania wymaga również, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie ma charakteru postępowania dowodowego zmierzającego do ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny sprawuje wyłącznie kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, nie zastępując organów podatkowych w zakresie ustaleń faktycznych ani oceny materiału dowodowego. Obowiązek wykazania okoliczności, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie postępowania przed organem podatkowym. Należy również zauważyć, że skarżący nie kwestionował wcześniejszych decyzji podatkowych dotyczących tej nieruchomości, akceptując ich treść w poprzednich latach. Zgodnie z art. 122 o.p. organy podatkowe obowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej prawidłowego załatwienia. Obowiązek ten doprecyzowuje art. 187 § 1 o.p., nakazując organowi zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Następnie, stosownie do art. 191 o.p., ocena zgromadzonych dowodów dokonywana jest w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, z uwzględnieniem zasad logiki, doświadczenia życiowego oraz całości materiału sprawy. W realiach niniejszej sprawy organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, opierając ustalenia w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości na aktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Dane te – jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 o.p. – korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistością i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu wobec danych z ewidencji, zgodnie z art. 194 § 3 o.p., jest ograniczona do sytuacji wyjątkowych, w szczególności gdy wpis pozostaje w sprzeczności z dokumentami źródłowymi, innymi rejestrami publicznymi o pierwszeństwie wynikającym z przepisów prawa albo gdy oparcie się wyłącznie na danych ewidencyjnych prowadziłoby do naruszenia przepisów prawa podatkowego mających wpływ na wymiar podatku. W niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia wystąpienia którejkolwiek z tych przesłanek. Jednocześnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 o.p., gdyż umożliwia stronie, jak również Sądowi, prześledzenie toku rozumowania organu oraz dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.