I SA/Wa 1078/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2024 r. nr DNI.rn.625.144.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr 3342/2023; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. R. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 19 marca 2024 r., znak : DNI.rn.625.144.2023 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powoływany dalej jako: "Minister", "organ" po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez [...] od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 9 sierpnia 2023, Nr 3342/2023, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Wnioskiem z 12 grudnia 2017 r., sprecyzowanym pismami z 14 maja 2020 r. i 28 października 2022 r., [...], wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o wydanie decyzji stwierdzającej, że lasy wchodzące w skład byłego majątku ziemskiego [...], o powierzchni 18,75 ha, nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13, z późn. zm.), zwanego dalej "dekretem o przeprowadzeniu reformy rolnej". Wnioskodawca wykazał, że jest jedynym spadkobiercą [...], byłego właściciela majątku [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 9 września 2020 r., Nr 2923/2020 stwierdził, że nieruchomość wchodząca obecnie w skład działek ewidencyjnych o numerach: [...] cz. o pow. 25,65 ha oraz [...] o pow. 0,23 ha z obrębu [...], w gminie [...], powiatu [...], objętych KW [...], stanowiąca część dawnego majątku ziemskiego pn. [...], w gminie [...], powiatu [...], o łącznej powierzchni 321 ha, podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 28 kwietnia 2022 r., znak: SZ.rn.625.124.2020, uchylił ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda Mazowiecki orzekł w zakresie część działki nr [...], nie określił jednak konkretnie, jaka część tej działki została objęta rozstrzygnięciem. Minister podniósł, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, ponieważ nie zebrano w sprawie pełnego materiału dowodowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r., Nr 520/2023 zwrócił wniosek z 12 grudnia 2017 r., złożony przez [...], "o wydanie decyzji stwierdzającej, że lasy wchodzące w skład b. majątku ziemskiego [...], składające się z działek: nr [...] i nr [...], o powierzchni 18,75 ha, nie podlegały reformie rolnej", wskazując, że właściwy do rozpatrzenia wniosku jest sąd powszechny. Jednocześnie Wojewoda Mazowiecki decyzją z 9 sierpnia 2023 r., Nr 3342/2023 umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość, wskazując, że lasy wchodzące w skład majątku [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a nie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w związku z czym nie jest możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., nr 10, poz. 51), powoływanego dalej jako : "rozporządzenie wykonawcze". Odwołanie od ww. decyzji złożył [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozpoznanie merytoryczne wniosku, tj. stwierdzenie, że decyzja Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z 1 kwietnia 1946 r., powoływanego dalej jako "PUZ w [...]" o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa dawnego majątku ziemskiego [...] w zakresie nieruchomości wchodzących obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], m. [...] powiatu [...], objętej KW [...], stanowiącej działkę leśną o łącznej powierzchni 18,75 ha, w części dotyczącej tej działki została wydana bez podstawy prawnej, a zatem jest nieważna. W odwołaniu wskazano, że decyzja Wojewody Mazowieckiego jest nieprawidłowa, bowiem organ rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r. błędnie uznał swoją niewłaściwość do prowadzenia tej sprawy i postanowił zwrócić wniosek z 12 grudnia 2017 r., odsyłając Wnioskodawcę na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Rozpatrując sprawę Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (w pierwotnym brzmieniu), na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni. Administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ustanawia § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Minister podkreślił, że Skarżący błędnie wskazał w odwołaniu od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 9 sierpnia 2023 r., że postępowanie administracyjne zakończone tym rozstrzygnięciem dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r. Organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego z 12 grudnia 2017 r. pierwotnie faktycznie dotyczył stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Pismem z 29 kwietnia 2020 r. Wojewoda Mazowiecki wezwał Wnioskodawcę do sprecyzowania żądania. Wnioskodawca pismem z 14 maja 2020 r. sprecyzował swój wniosek z 12 grudnia 2017 r. i wniósł o wydanie decyzji stwierdzającej, że lasy wchodzące w skład b. majątku ziemskiego [...], składające się z działek nr [...] i nr [...], o powierzchni 18,75 ha, nie podlegały reformie rolnej. Pismem z 28 października 2022 r. Wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 14 maja 2020 r. i potwierdził, że wnosi o wydanie decyzji stwierdzającej, że lasy wchodzące w skład b. majątku ziemskiego [...] o powierzchni 18,75 ha zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa bez podstawy prawnej. Rozpoznając sprawę Minister wyjaśnił, że w momencie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944 r., wszystkie nieruchomości ziemskie, które spełniały kryteria określone w art. 2 ust. 1 tego dekretu, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa i nie było konieczne wydawanie przez żaden organ decyzji administracyjnej potwierdzającej ten fakt. Właściciel nieruchomości ziemskiej, która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu, mógł zakwestionować prawidłowość tego przejęcia, wówczas na jego wniosek prowadzone było postępowanie administracyjne w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Postępowanie to kończyło się wydaniem decyzji, w której wojewódzki urząd ziemski (obecnie wojewoda) stwierdzał, że dana nieruchomość ziemska (lub jej część) podpadała, albo nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister zaznaczył, że decyzja PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r. w przedmiocie zatwierdzenia klasyfikacji i szacunku działek i inwentarza majątku [...] gminy [...] powiatu [...] nie została wydana we wskazanym wyżej trybie. Rozstrzygnięcie to zostało wydane już po przejściu nieruchomości ziemskiej [...] na rzecz Skarbu Państwa i dotyczyło zatwierdzenia redystrybucji tej nieruchomości pomiędzy beneficjentów reformy rolnej. Podniósł, że ponieważ z treści wniosku [...], jak również pism precyzujących ten wniosek, jednoznacznie wynika, że Wnioskodawca kwestionował nie tyle okoliczność przekazania lasu wchodzącego w skład majątku [...] Lasom Państwowym, lecz sam fakt ich odebrania dotychczasowemu właścicielowi i przejęciu ich na rzecz Skarbu Państwa, przedmiotem wniosku nie mogła być decyzja PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r., lecz zastosowanie w odniesieniu do tych lasów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister wskazał, że w związku z okolicznością, że Wojewoda Mazowiecki decyzją z 9 sierpnia 2023 r., Nr 3342/2023 umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia, że lasy o powierzchni 18,75 ha, wchodzące w skład byłego majątku ziemskiego [...], nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieprawidłowym byłoby wydanie przez organ odwoławczy decyzji merytorycznej, ponieważ stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 Kpa i pozbawiłoby strony postępowania prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez dwa różne organy administracji. Odnosząc się do kwestii zasadności umorzenia postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie, Minister zgodził się z organem I instancji, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podstawą przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lasów wchodzących w skład majątku Czernie nie był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W przekazanej przez Starostwo Powiatowe w [...] (przy piśmie z 20 stycznia 2023 r.) ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu Reformy Rolnej, datowanej na 6 lipca 1946 r. wymieniono majątek [...], własność "[...]". Według tego dokumentu majątek ten miał powierzchnię całkowitą 302,56 ha, z tego gruntów ornych 201,22 ha, łąk 9,15 ha, pastwisk 22,63 ha, ogrodów warzywnych 2,70 ha, sadów owocowych 4,88 ha, gruntów pod zabudowaniami 2,75 ha, wód 31,40 ha, nieużytków 0,80 ha, dróg 2,75 ha, rowów 1,66 ha, lasów 22,62 ha. W dokumencie tym wskazano, że lasy te w całości wyłączono na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. W kolejnej ewidencji przekazanej przez Starostwo Powiatowe w [...] przy ww. piśmie, przy której umieszczono adnotację ołówkiem, że sprawdzono ją 12.IX.45 (na drugim, o analogicznej treści, dokumencie zapisano datę sprawdzenia 28.X.45), wskazano, że nieruchomość ziemska [...] miała powierzchnię całkowitą 344,5 ha, z tego użytków rolnych 284,6 ha (gruntów ornych 237,7 ha, łąk 11,2 ha, pastwisk 28,1 ha, sadów, ogrodów 7,6 ha), natomiast 59,9 ha lasów, wód, dróg i nieużytków wyłączono od parcelacji, jako podstawę wyłączenia wskazując dekret z 12 grudnia 1944 r. Minister zaznaczył, że Wnioskodawca w piśmie z 28 października 2022 r. wskazał, że odnosi się on do obszaru leśnego o powierzchni 18,75 ha, wchodzącego w skład majątku [...]. W piśmie tym wskazano również, że grunty leśne pochodzące z majątku [...] weszły do działek ewidencyjnych nr [...] i częściowo do działki nr [...]. Natomiast okoliczność, że las wchodzący w skład majątku [...] znajdował się na ww. działkach ewidencyjnych potwierdza załączone do wniosku z 12 grudnia 2017 r. zaświadczenie Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 22 listopada 1996 r., Nr G.III-7228/e/17/96, wydane przez Sąd Rejonowy w [...], w którym wskazano, że nieruchomości położone w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], oznaczone działkami nr [...], o łącznej powierzchni 121,03 ha, wchodziły w skład majątków ziemskich: [...] "AB", [...] "D" i [...] (stanowiące byłą własność [...]). Zgodnie z tym dokumentem wymienione grunty leśne - w tym grunty o pow. ok. 14 ha z majątku [...] (działka nr [...] i część działki nr [...]) - zostały przekazane Nadleśnictwu Państwowemu [...] protokołem w dniu 13 sierpnia 1945 r. We wskazanym wyżej zaświadczeniu jako podstawę przejęcia ww. nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa wskazano dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, co niewątpliwie znajduje potwierdzenie w zgormadzonym materiale dowodowym. W dokumencie tym nie wskazywano natomiast podstawy przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lasów wchodzących w skład ww. nieruchomości ziemskich. Minister stwierdził, że analiza fotografii lotniczej z 1950 r., przekazanej przez Wojskowe Biuro Historyczne przy piśmie z 11 stycznia 2023 r., map archiwalnych z zasobu Wojskowego Instytutu Geograficznego, a także archiwalnej mapy Deutschen Reiches z ok. 1944 r. pozwala ustalić sposób zagospodarowania terenu, na którym obecnie znajdują się działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], w okresie zbliżonym do daty wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z map archiwalnych z 1935,1941 i ok. 1944 r., wynika, że teren obecnej działki [...] był w czasie wykonania tych map zalesiony, natomiast teren działki [...] był częściowo zalesiony. Na fotografii lotniczej z 1950 r., nie widać wyraźnego zadrzewienia na terenie tych działek, jednakże widoczny jest charakterystyczny kształt lasu odwzorowany na mapach z 1935, 1941 i ok. 1944 r. (teren ten jest ciemniejszy). Minister stwierdził, że analiza tych dokumentów pozwala przyjąć, że obszar, na którym obecnie znajdują się ww. działki, istotnie w momencie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak również dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, częściowo stanowił las, oddzielony drogą od lasu wchodzącego w skład majątku [...] (obecnie droga nr [...]). Organ zaznaczył, że nie ulega również wątpliwości, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty archiwalne - przekazane przez Starostwo Powiatowe w [...] ewidencje nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej z 1945 i 1946 r. jednoznacznie wskazują, że wchodzące w skład majątku [...] lasy zostały wyłączone na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r., a zatem dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Ewidencje te zawierają różną powierzchnię obszaru wyłączonego na podstawie ww. dekretu (jeden wskazuje na powierzchnię 22,62 ha, drugi na 59,9 ha, przy czym do tego obszaru oprócz lasu wchodziły również wody, drogi i nieużytki), jednakże nie ma wątpliwości, że zgodnie z tymi dokumentami cały obszar leśny wchodzący w skład majątku [...] został wyłączony na podstawie ww. dekretu z 12 grudnia 1944 r. Z kolei ułożony w 1946 r. przez mierniczego [...] rejestr pomiarowy (zatwierdzony decyzją PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r.) zawiera informację o przekazaniu Lasom Państwowym Nadleśnictwu [...] gruntu o powierzchni 18,75 ha. Minister odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że las wchodzący w skład majątku [...] nie mógł być przejęty na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, ponieważ jego powierzchnia nie przekraczała 25 ha, podkreślił, że Wojewoda Mazowiecki, jak również Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ odwoławczy, nie są właściwe w kwestii ustalenia prawidłowości zastosowania przepisów tego dekretu - ustaleń takich może dokonać jedynie sąd powszechny. Z powyższych względów, Minister stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki zasadnie umorzył przedmiotowe postępowanie administracyjne. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2024 r., znak: DNI.rn.625.144.2023 wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...]. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił bezzasadne i sprzeczne z prawem uznanie słuszności decyzji Wojewody Mazowieckiego o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość pomimo oczywistości słusznego roszczenia skarżącego o stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość leśna nie mogła być przejęta na rzecz Skarbu Państwa zarówno w trybie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a także na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, co zamknęło skarżącemu drogę do dochodzenia zwrotu nieruchomości lub odszkodowania za jej przejęcie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też decyzji Wojewody Mazowieckiego i skierowanie sprawy do jej merytorycznego zakończenia. Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że stosownie do treści art. 66 § 1 k.p.a. organ administracji obowiązany jest do badania swej właściwości rzeczowej z urzędu i to niezwłocznie po wpłynięciu sprawy. Z tego względu, stanowisko Wojewody Mazowieckiego w którym uznał, że nie jest organem właściwym do merytorycznego rozpoznania wniosku i postępowanie umorzył jest nieprawidłowe. Skarżący zaznaczył, że grunty leśne których zwrotu lub odszkodowania za nie się domaga zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa bez podstawy prawnej, bowiem nie mógł jej stanowić powołany w decyzji b. Urzędu Ziemskiego w [...] z 1 kwietnia 1946 r. art. 2 ust. 1 pkt "e" dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem przepis ten dawał podstawę do przejęcia nieruchomości ziemskich wyłącznie o charakterze rolniczym. Nie mógł mieć zastosowania do przejęcia przedmiotowych działek leśnych o pow. 18,75 ha także dekret PKWN z dnia 12-12-1944r. o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa, bowiem przewidywał w art. 1 pkt. 1 przejęcie lasów i gruntów leśnych ale tylko tych, których obszar przekraczał powierzchnię 25 ha. Skoro zatem b. Powiatowy Urząd Ziemski w [...] decyzją z 1 kwietnia 1946r. dokonując parcelacji majątku ziemskiego "[...]" powołał jako podstawę prawną dekret o reformie rolnej, który w żadnej mierze nie dotyczył gruntów leśnych i lasów, to decyzja w tej części, w której działki leśne o łącznej powierzchni 18,75ha przekazał nadleśnictwu [...], została wydana bez podstawy prawnej. Zdaniem Skarżącego, uznać należy, że wniosek o stwierdzenie iż przedmiotowe działki leśne zostały znacjonalizowane bez podstawy prawnej powinien skutkować ich zwrotem na rzecz skarżącego w naturze bądź wypłatą odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 t.j.) dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z 19 marca 2024 r., utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość, gdyż lasy wchodzące w skład majątku [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a nie na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z czym nie jest możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, powoływanego dalej jako: "dekret wykonawczy". Podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 775) powoływanej dalej jako "k.p.a.", zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjmuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregokolwiek z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 286/05, Lex nr 190997; z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 967/05, Lex nr 201507; B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2000, s. 426–428; M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 577). Z powyższego wynika, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż w obecnym stanie prawnym organy administracji posiadają kompetencje w zakresie stwierdzania czy dana nieruchomość ziemska podpadała czy też nie podpadała pod przepisy dekretu o reformie rolnej. Kwestię tę przesądziła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 (ONSAiWSA 2006 nr 5, poz. 123). Stanowisko przyjęte w powołanej uchwale zostało następnie potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 (ONSAiWSA 2011 nr 2, poz. 23). W tej ostatniej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż "przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.)". Powyższe stanowisko zawarte we wskazanych uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Aktualnie nie ma zatem wątpliwości, iż w kwestiach związanych z przejęciem nieruchomości z powołaniem się na dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej dopuszczalna jest droga administracyjna. Takiej instytucji prawnej nie przewidywał natomiast ani dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82) ani rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16). W konsekwencji, do oceny czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej właściwe są wyłącznie organ administracji oraz sądy administracyjne. Natomiast kwestię zasadności przejęcia lasów w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, mogą badać wyłącznie sądy powszechne. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale z dnia 22 kwietnia 1994 r. III CZP 50/94 (OSN nr 11, poz. 212) oraz w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 r. III CZP 54/94 (OSN nr 11, poz. 215) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skoro dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) i nie ma przepisu, który by przewidywał właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu, to spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż – jak wynika z akt sprawy - wnioskiem z 12 grudnia 2017 r., sprecyzowanym pismami z 14 maja 2020 r. i 28 października 2022 r., [...], wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzji, że nieruchomości leśne wskazane w tym wniosku nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Zatem, przedmiotem żądania wnioskodawcy było stwierdzenie niepodpadania wskazanych w jego wniosku nieruchomości leśnych pod działanie przepisów dekretu z 6 września 1944 r. o reformie rolnej, a nie stwierdzenie przejęcia przez Skarb Państwa przedmiotowych nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Jak zaś już wskazano powyżej, do oceny czy dane nieruchomości podpadały pod działanie dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej właściwy jest organ administracji i sąd administracyjny. Żądanie strony dotyczyło więc przedmiotu, w którym władny jest rozstrzygać organ administracji w trybie § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W konsekwencji uznać trzeba, iż wbrew stanowisku organów, istniała ważna podstawa prawna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych, lasy wchodzące w skład byłego majątku [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przechodząc do analizy dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych należy wskazać, że podstawą wpisu przedmiotowej nieruchomości do księgi wieczystej było zaświadczenie Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 22 listopada 1996 r., nr : G.III-7228/e/17/96, w którym stwierdzono, że m.in. działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 121,03 ha z mocy przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o reformie rolnej przeszły na własność Skarbu Państwa. Wskazano, że wymienione w zaświadczeniu nieruchomości leśne wchodziły m.in. w skład majątków ziemskich w tym majątku [...] o ogólnym obszarze 302,56 ha, stanowiącym własność [...]. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu z ww. zaświadczenia stanowiącego podstawę wpisu do księgi wieczystej bezspornie wynika, że przedmiotowe działki, w tym nieruchomości leśne przeszły na mocy dekretu o reformie rolnej na własność Skarbu Państwa. Z wpisu w Dziale II księgi wieczystej nr [...] wynika, że Skarb Państwa jest właścicielem, a grunty te są w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...]. Dokumentami potwierdzającymi także przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej "[...]" w związku z przeprowadzeniem reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej są m.in. orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Warszawie z 14 marca 1947 r., znak F.Z.-1/16750/46 o przyznaniu [...] – dawnemu właścicielowi nieruchomości, zaopatrzenia miesięcznego za wywłaszczony na cele reformy rolnej majątek oraz treść protokołu z 8 lutego 1945 r. przejęcia majątku "[...]" o powierzchni 321 ha na cele reformy rolnej podpisanego przez przedstawiciela Referatu Rolnego Starostwa [...] - [...] oraz decyzja PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r. wydana w przedmiocie klasyfikacji, szacunku działek i inwentarza majątku pn. "[...]", w gminie [...], powiat [...]. Z dwóch pierwszych dokumentów jednoznacznie wynika powierzchnia ogólna wynosząca 321 ha gruntów rolnych, które zostały sklasyfikowane, oszacowane i podzielone zgodnie z przepisami art. 38 - 41 dekretu z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie decyzji PUZ w [...] z 1 kwietnia 1946 r. Zaznaczyć należy, że z dokumentów tych, w tym w szczególności z zaświadczenia Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 22 listopada 1996 r., nr : G.III-7228/e/17/96 wynika, że lasy zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skoro zatem z dokumentów archiwalnych nie wynika aby sporne nieruchomości leśne zostały potraktowane jako nie objęte dekretem o reformie rolnej, to w tej sytuacji trudno mówić o braku podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie przez organy administracji publicznej. Oceniając wniosek skarżącego organ powinien zatem ustalić, czy lasy wchodzące w skład byłego majątku ziemskiego "[...]" podpadały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zauważyć należy, iż stosownie do art. 105 § 1 kpa bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację braku przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Musi zatem istnieć przepis prawa materialnego dający organowi podstawę materialną do orzekania w sprawie objętej wnioskiem strony. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż tym przepisem jest § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3490/15). Istnienie tej podstawy prawnej do wydania decyzji przez organ administracji powoduje, że błędne jest stanowisko organów, że w sprawie wniosku skarżącego z 12 grudnia 2017 r., zachodzi bezprzedmiotowość postępowania określona w art. 105 § 1 kpa. W obrocie prawnym istnieje powołana wyżej uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, i wyrażone w tej uchwale uregulowanie materialnoprawne, że § 5 ww. rozporządzenia z 1 marca 1945 r. może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Jak już wskazano powyżej, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanej uchwale sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim organ dokona oceny i wyda merytoryczną decyzję w sprawie orzekając, czy lasy wchodzące w skład byłego majątku ziemskiego [...] o powierzchni 18,75 ha wskazane we wniosku skarżącego podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł oraz opłata za pełnomocnictwo 17 zł.