I SAB/Wa 131/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Marek Maliński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2024 r. sprawy ze skargi R. L., M. L. i E. L. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku z dnia 15 lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej dawnym numerem hip. [...] w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydenta m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz R. L., M. L. i E. L. sumę pieniężną w kwocie po 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych dla każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz R. L., M. L. i E. L. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 4 kwietnia 2024 r. R. L., M. L. i E. L. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wobec nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip nr [...]. Skarżące wniosły o: wyznaczenie Prezydentowi m.st. Warszawy miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek dekretowy z dnia 15 lutego 1949 r.; stwierdzenie, że Prezydent m.st Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; stwierdzenie, że Prezydent m.st Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 35 777,00 złotych na rzecz każdej z nich i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pismem z dnia 15 lutego 1949 r. adwokat M. G. jako pełnomocnik J. L. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie przeniesienia prawa własności) do terenów nieruchomości [...] Hip. Nr [...] położonych przy ul. [...] (dawna ul. [...], [...] i [...]), który nigdy nie został rozpoznany. Następnie pełnomocnik następców prawnych w piśmie z dnia 21 lipca 2008 r. wezwał Prezydenta m.st. Warszawy do natychmiastowego rozpoznania wniosku dekretowego z dnia 15 lutego 1949 r. Pismem z dnia 2 lutego 2011 r. pełnomocnik wnioskodawców ponownie wezwał do natychmiastowego rozpoznania wniosku dekretowego. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem Nr 126/GK/DW/ll z dnia 27 maja 2011r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne z wniosku dekretowego z dnia 15 lutego 1949 r. do czasu zatwierdzenia przez Prezydenta m.st. Warszawy podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]. Wnioskiem dnia 3 kwietnia 2017 r. pełnomocnik wnioskodawczyń wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 188/19 Prezydent m.st. Warszawy został zobowiązany do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania-w terminie jednego miesiąca od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a ponadto stwierdzono, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 138/23 wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych, stwierdzono, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznano od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących sumę pieniężną po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdej ze skarżących. Postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy Nr 37/SD/2023 z dnia 17 stycznia 2023 r. organ ten podjął z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku dekretowego z dnia 15 lutego 1949 r. Prezydent m.st. Warszawy w treści uzasadnienia postanowienia o podjęciu postępowania wskazał, że podstawę do podjęcia przez niego postępowania stanowiła decyzja Prezydenta m.st. Warszawy Nr 39/2011 z dnia 14 czerwca 2011 r., którą to Prezydent m.st. Warszawy zatwierdził projekt podziału działki [...] z obrębu [...], a wobec tego ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowanie. Tym samym Prezydent m.st. Warszawy przyznał, iż postępowanie z wniosku dekretowego z dnia 15 lutego 1949 r. pozostawało bezzasadnie zawieszone przez blisko 12 lat (sic!). Skarżące podniosły, że po podjęciu postępowania organ podejmował czynności sporadycznie w znacznym, odstępie czasu, czego dowodzi pismo Prezydenta z dnia 25 stycznia 2024 r., w którym organ wskazał, iż pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. wystąpił do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego m.st. Warszawy o wydanie opinii, czy istnieje możliwość oddania w użytkowanie wieczyste na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W dniu 22 marca 2024 r. skarżące złożyły ponaglenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie opisując dotychczasowy przebieg postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku dekretowego z 15 lutego 1949 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie do dnia wyrokowania nie zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta decyzji. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpatrywaniu wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, w szczególności z uwagi na to, że w piśmie z 25 stycznia 2024 r. Prezydent poinformował skarżące, że do dnia 31 marca 2024 r. zostanie wydane rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie zostało przez Prezydenta m.st. Warszawy zawieszone w dniu 27 maja 2011 r., a podjęte dopiero 17 stycznia 2023 r., mimo, że przyczyna zawieszenia odpadła już w dniu 14 czerwca 2011r., kiedy to Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję zatwierdzającą podział przedmiotowej nieruchomości. Od tego czasu upłynął okres ponad 12 lat. Akta sprawy wskazują, że w tym okresie Prezydent nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do zakończenia sprawy, pomimo dwóch wyroków WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 188/19 Prezydent m.st. Warszawy został zobowiązany do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania - w terminie jednego miesiąca od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a ponadto stwierdzono, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w wyroku z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 138/23 wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 złotych, stwierdzono, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznano od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących sumę pieniężną po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdej ze skarżących. Organ dopiero pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. poinformował skarżące o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2024 r. i jednocześnie skierował pismo do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego, odpowiedź na które otrzymał w dniu 19 lutego 2024 r. Innych czynności organ nie podejmował, co oznacza, że zarzut dotyczący bezczynności organu jest uzasadniony. Nie wystąpiło jednocześnie zdaniem Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania. Aby bowiem można mówić o przewlekłym prowadzeniu postępowania, organ musiałby podejmować czynności, ale pozorne lub w dużym odstępie czasu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jak wskazano wyżej dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 10000 złotych na rzecz każdej z nich. Za tak rażące bowiem przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy należy się skarżącym swego rodzaju rekompensata jako zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżących do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.