II FZ 43/25

Dnia 22 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 558/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 558/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez M. K. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 8 maja 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może stanowić czysto hipotetycznej ewentualności, musi istnieć realne, wymierne i bezpośrednie zagrożenie wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, poparte faktami wraz z odnoszącymi się do nich dowodami. Podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu mogą bowiem stanowić wyłącznie konkretne okoliczności oraz dane, a nie zdarzenia niepewne, mogące hipotetycznie wystąpić w przyszłości. Przytoczenie zatem w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu okoliczności, które hipotetycznie mogą pojawić się na etapie jego wykonania, nie jest wystarczające dla wykazania przesłanek, o jakich stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącej zaskarżył powyższe postanowienie w całości i zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11, z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06 i z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że Skarżąca jest zobligowana do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających Sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Skarżąca nie sprostała tym wymaganiom, a jej argumentacja podniesiona w zażaleniu w żaden sposób nie podważa ustaleń Sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia