Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 1591/22

Wyrok NSA z 24 lutego 2026 r., II GSK 1591/22

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
24 lutego 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Łodzi skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 131/22 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 listopada 2021 r. nr SKO.4141.36.2021 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 131/22, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) w sprawie ze skargi M. Z. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 listopada 2021 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z 28 maja 2021 r., a także orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy: Starosta Z. decyzją z 28 maja 2021 r. na podstawie m.in. art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.; dalej: p.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), ustalił skarżącemu jako właścicielowi pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu z drogi koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki [...], nr rej. [...], numer nadwozia VIN [...] w kwocie 72 804,63 zł. Decyzją z 17 listopada 2021 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie m.in. o art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 130a ust. 10h p.r.d. Organ odwoławczy podał, że pojazd został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta w dniu 18 stycznia 2011 r. i w tym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Właścicielem usuniętego pojazdu w tej dacie był skarżący, o czym jednoznacznie - w opinii organu - świadczyła treść postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...] (prawomocnego od dnia [...] kwietnia 2019 r.) oraz kserokopia umowy sprzedaży pojazdu z 30 sierpnia 2008 r. Organ stanął na stanowisku, że dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy są związane stwierdzeniem, że skarżący - jako właściciel przedmiotowego pojazdu - utracił własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. Dodał, że zaskarżona decyzja prawidłowo wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono, przy czym uznał, że analiza treści uchwały Rady Powiatu Zgierskiego Nr XLIII/399/10 z 26 lutego 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2010 r., Nr 95, poz. 748) wskazuje, że opłata naliczona w kwocie 514,87 zł (pkt 1 lit. k) powinna być wyższa, biorąc pod uwagę odległość 7,7 km holowania oraz godziny nocne, niemniej pomyłka ta jest na korzyść strony. Decyzja ta została zaskarżona przez M. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. WSA uchylając opisanym na wstępie wyrokiem obydwie wydane w sprawie decyzje, wskazał jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie starosta powiadomił skarżącego o możliwości odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego pismem z dnia 16 maja 2011 r. Powiadomienie zostało doręczone adresatowi w dniu 20 maja 2011 r., w trybie art. 43 k.p.a. Wobec powyższego skierowanie wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku samochodu mogło nastąpić, zgodnie z art. 130a ust. 10a p.r.d., już w czerwcu 2011 r. Tymczasem starosta wystąpił do sądu z wnioskiem dopiero po ponad 7 latach - załączone postanowienie Sądu Rejonowego w Z. orzekające przepadek pojazdu stanowiącego własność skarżącego na rzecz powiatu wydane zostało w dniu [...] marca 2019 r. (w postanowieniu wskazano błędnie datę wydania [...] marca 2018 r., jednakże z jego treści wynika, że zapadło po rozpoznaniu sprawy w dniu [...] marca 2019 r.). W przekonaniu Sądu, właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu. Dlatego Sąd wskazał, że organ wydając w sprawie nowe rozstrzygnięcie, powinien wyjaśnić, czy koszty przechowywania samochodu przez okres ponad 8 lat są kosztami uzasadnionymi, które powinna ponosić strona postępowania. Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że konieczne jest uwzględnienie treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r., w myśl którego własność przedmiotowego pojazdu w dniu [...] lipca 2011 r. nabył Skarb Państwa, a jednocześnie utracił ją dotychczasowy właściciel, czyli skarżący. Dlatego obciążanie go kosztami przechowywania samochodu po dacie określonej w ww. wyroku sądu powszechnego nie jest zasadne. II Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Zaskarżając wyrok w całości Kolegium wniosło o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, a nadto o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy. Sądowi pierwszej instancji organ odwoławczy zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: a. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem oraz naruszenia nom prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; dalej: k.p.c.); b. art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż w stanie faktycznym ustalonym w przedmiotowej sprawie nie istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego, jako właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, obowiązku poniesienia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu; c. art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu granic sprawy administracyjnej i zobowiązaniu organów administracyjnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego należącego do kognicji sądów powszechnych w sytuacji związania organów administracji wyrokiem sądu powszechnego; d. art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu nie może zostać złożony w każdym czasie, zaś organy administracji oceniając zasadność ustalenia kosztów przechowywania pojazdu powinny brać pod uwagę w jakim terminie wniosek taki został złożony; e. art. 130a ust. 10h p.r.d. przez błędną wykładnię, polegającą na odwołaniu się do przesłanki uzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu, która to przesłanka nie występuje w przepisach ww. ustawy, a tym samym nie może stanowić oceny zasadności ustalenia kosztów przechowania pojazdu. II. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. bowiem istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnej wykładni prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm procesowych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, nie można mówić o opieszałości organów administracji w sytuacji gdy przepisy nie narzucają terminu końcowego na wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, zaś istota sprawy sprowadza się do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. przez wyjście poza granice sprawy i uznanie, że ocena terminu złożenia wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu powinna być przedmiotem sprawy o ustalenie obowiązku zapłaty kosztów związanych z przechowaniem pojazdu; d. art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, oraz brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego. III Pismem z 23 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oddalona, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił sformułowanego w skardze kasacyjnej wniosku o przedstawienie zagadnień prawnych do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 187 § 1 p.p.s.a. przesłanką do takiego przedstawienia jest pojawienie się w konkretnej sprawie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. W ocenie NSA w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości obejmujące taką kwestię prawną, której wyjaśnienie nastręczałoby znaczne trudności i wymagało przedstawienia sprawy składowi poszerzonemu. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, które w niniejszej nie zaistniały. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, które - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności ocenie poddano zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Niezasadny jest najdalej idący zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez "przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań oraz brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego" (pkt II.d. petitum skargi kasacyjnej). Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego: 1) nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych; 2) nie zawiera stanowiska sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia; 3) nie zawiera oceny prawnej sądu co do istoty sprawy, której dotyczy skarga; 4) zawiera istotne wady konstrukcyjne (np. istotne sprzeczności treściowe, niejasność, niepełność lub nielogiczność wywodu), które sprawiają, że orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w niniejszej sprawie. W kontrolowanym uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji zrealizował w stopniu dostatecznym obowiązek sporządzenia prawidłowego formalnie i konstrukcyjnie uzasadnienia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., w tym również – wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organu – wskazania co do dalszego postępowania. W końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 10-11) Sąd zawarł bowiem wytyczne dla organu, realizując obowiązek wynikający z art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. Podniesione przez skarżący kasacyjnie organ zarzuty co do niespójności i lakoniczności "własnych rozważań" Sądu w zakresie oceny prawnej zmierzają w istocie do wykazania wadliwości merytorycznej zastosowanej przez Sąd wykładni, co nie może być skutecznie kwestionowane na podstawie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. Za pomocą powyższych wzorców kontroli kasacyjnej nie można bowiem podważać merytorycznej prawidłowości oceny prawnej lub wytycznych sądu. Nie można też utożsamiać dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Z tych powodów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie mógł też zostać uwzględniony podniesiony w punkcie II.a. petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. oraz w zw. z art. 365 § 1 k.c. Te przepisy mają charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Sam skarżący kasacyjnie organ przyznaje zresztą w tym zarzucie, że "istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnej wykładni prawa materialnego". Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez "błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm procesowych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej" (pkt II.b. petitum skargi kasacyjnej). Podkreślenia wymaga, że w tej sprawie uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji, Sąd powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., a więc stwierdził naruszenia prawa materialnego, a nie procesowego. Już tylko z tego powodu tak sformułowany zarzut, dotyczący prawa procesowego, nie mógł więc zostać uwzględniony. Należy też w tym miejscu wskazać, odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów, że dokonując wykładni obowiązujących przepisów trafnie uznał Sąd, że w tej sprawie organy działały w sposób opieszały w zakresie wystąpienia w wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, a także nie zwróciły uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym dwóch prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego, wskazujących w różny sposób podmiot będący właścicielem przedmiotowego samochodu. W konsekwencji zasadnie wskazał Sąd na konieczność uwzględnienia tych okoliczności w ponownie prowadzonym postępowaniu, w kontekście przesłanki "uzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu", w tym w szczególności tego, że [...] lipca 2011 r. własność pojazdu nabył Skarb Państwa (na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r.) i jedocześnie utracił ją skarżący, co w konsekwencji oznacza, że obciążanie skarżącego kosztami przechowywania pojazdu po dacie określonej w tym wyroku nie jest zasadne. W związku ze stwierdzeniem tej wadliwości kontrolowanych decyzji, wynikającej z błędnej wykładni prawa materialnego, mającej istotny wpływ na wynik sprawy, podniesiony zarzut kasacyjny jest bezzasadny, gdyż prawidłowo uznał Sąd, że organy w wyniku błędnej wykładni nie wykonały w tej sprawie należycie obowiązku ustalenia okoliczności będących podstawą sankcji określonej w art. 130a ust. 10 p.r.d. Nie mógł zostać uwzględniony także ściśle z tym powiązany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. "przez wyjście poza granice sprawy i uznanie, że ocena terminu złożenia wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu powinna być przedmiotem sprawy o ustalenie obowiązku zapłaty kosztów związanych z przechowaniem pojazdu" (pkt II.c. petitum skargi kasacyjnej). Po pierwsze, jak już o tym była mowa powyżej, Sąd nie zarzucił organom naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd nie odwoływał się też w zaskarżonym wyroku do treści art. 35 § 1 p.p.s.a., nie istnieje więc związek formalny lub treściowy pomiędzy oceną prawną Sądu pierwszej instancji, a wynikającym z art. 35 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem załatwiania przez organy administracji publicznej spraw bez zbędnej zwłoki. A zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 35 § 1 k.p.a. nie były dla Sądu podstawą do sformułowania wniosku o niezgodności z prawem kontrolowanych decyzji, natomiast ocena prawidłowości wykładni i zastosowania art. 130a ust. 10h w zw. z art. 130a ust. 10-10a p.r.d. jest kwestią odrębną, materialnoprawną, a nie procesową. We wszystkich tych zarzutach procesowych nie wykazano również przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki funkcjonalnej prawidłowości i skuteczności podstawy kasacyjnej w postaci co najmniej potencjalnego wpływu objętego powyższym zarzutem naruszenia prawa procesowego na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że wszystkie podniesione zarzuty procesowe nie były zasadne. Na uwzględnienie nie zasługiwały także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. W pierwszej kolejności NSA stwierdza, że nie mógł okazać się skuteczny zarzut, w którym wskazano jedynie jako samodzielny wzorzec kontroli kasacyjnej przepisy art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (punkt I.a. petitum skargi kasacyjnej), gdyż nawet w przypadku naruszenia zakresu lub kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, tego rodzaju przedmiot podstawy kasacyjnej musi zostać bezpośrednio powiązany z właściwymi przepisami prawa procesowego lub materialnego, zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., a dodatkowo – powinien również szczegółowo wskazywać sposób naruszenia zakresu lub kryterium kontroli w odniesieniu do przyjętej przez sąd administracyjny wykładni prawa procesowego lub materialnego. Ogólnikowe stwierdzenie o naruszeniu zasady trójpodziału władzy lub norm prawa materialnego nie jest wystarczające do poddania tak skonstruowanego zarzutu weryfikacji merytorycznej. Niezasadne są też podniesione w punktach I.b. i I.c. petitum skargi kasacyjnej, powiązane ze sobą ściśle, zarzuty błędnej wykładni art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. W tej sprawie trafnie bowiem uznał WSA, że oceniając podstawę do nałożenia na skarżącego, jako na właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, obowiązku poniesienia kosztów związanych z jego usunięciem i przechowywaniem, organ powinien wziąć pod uwagę wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r., sygn. akt [...], w którym Sąd ustalił, że Skarb Państwa nabył własność samochodu [...] o nr rej. [...] z dniem [...] lipca 2011 r. Wbrew zarzutowi skarżącego kasacyjnie, Sąd nie nakazał dokonywania przez organ oceny prawidłowości wydanych w sprawie orzeczeń sądów powszechnych tj. wskazanego powyżej wyroku zaocznego i postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] marca 2019 r. (opatrzonego datą [...] marca 2018 r.), sygn. akt [...], o orzeczeniu przepadku samochodu osobowego [...] o nr rej. [...] na rzecz Powiatu i dokonywania wyboru, które z tych orzeczeń zostanie przez organ w sprawie uwzględnione, lecz wskazując na treść art. 365 § 1 k.p.c. nakazał uwzględnienie związania treścią prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, tj. wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r., sygn. akt [...]. W kontekście ciążącego na organie obowiązku prawidłowego ustalenia podstaw odpowiedzialności administracyjnej, zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że na organie ciążył obowiązek ustalenia, czy zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego, jako właściciela pojazdu, obowiązku poniesienia kosztów usunięcia i przechowania tego pojazdu. Do tego zaś konieczne jest ustalenie czy i kiedy skarżący był właścicielem pojazdu. Trafnie uznał Sąd, że mają to być koszty uzasadnione, a zatem nie mogą obciążać skarżącego koszty przechowywania pojazdu, którego właścicielem już nie był. Od dnia zatem prawomocnego orzeczenia przez sąd, że skarżący nie jest już właścicielem pojazdu, gdyż własność nabył Skarb Państwa, skarżącego nie mogły obciążać koszty jego przechowywania, co organ powinien był wziąć pod uwagę wydając decyzję. Po dacie, kiedy własność pojazdu prawomocnie nabył Skarb Państwa, skarżący nie mógł odebrać pojazdu z parkingu. Nie można mu zatem zarzucić niezgodnego z prawem zachowania polegającego na zaniechaniu odbioru pojazdu z parkingu. W konsekwencji – od tej daty nie może zatem być obciążony kosztami przechowywania tego pojazdu na parkingu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że rozstrzygając ponownie niniejszą sprawę zgodnie z prawidłową wykładnią wskazaną przez Sąd pierwszej instancji, organ powinien również wziąć pod uwagę treść art. 130a ust. 10k p.r.d. Przepis ten przewiduje, że "Decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.". Po ustaleniu przez organ daty, w której wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r., sygn. akt [...], stał się prawomocny, organ będzie mógł ocenić możliwość wydania decyzji. Należy uznać, że ten wyrok Sądu Rejonowego w Z. stwierdzający nabycie własności pojazdu przez Skarb Państwa, był w swojej istocie równoważny z postanowieniem tego Sądu stwierdzającym przepadek pojazdu. Na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014 r. nastąpiło nabycie własności tego pojazdu przez Skarb Państwa, zaś w wyniku postanowienia (opatrzonego datą [...] marca 2018 r.) prawo do pojazdu w drodze jego przepadku uzyskał Powiat [...]. Zgodnie z powołanym art. 130a ust. 10 p.r.d., to właśnie wystąpienie przez organ pierwszej instancji z wnioskiem o orzeczenie przepadku na jego rzecz pojazdu powinno być jedyną i wystarczającą czynnością prawną zmierzającą do załatwienia sprawy usunięcia pojazdu i wyegzekwowania kosztów zawiązanych z jego usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i sprzedażą lub zniszczeniem (por. np. wyrok NSA z 19 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 510/22). Z niewiadomych przyczyn jednak organ pierwszej instancji w tej sprawie dwukrotnie występował do sądu cywilnego w związku z usunięciem pojazdu [...] o nr rej. [...]: raz z powództwem przeciwko skarżącemu o ustalenie, że Skarb Państwa nabył z dniem [...] lipca 2011 r. własność pojazdu (sprawa [...]) oraz powtórnie z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Z. (sprawa [...]). Przyjęty przez organ sposób działania, a więc najpierw wystąpienie przeciwko właścicielowi usuniętego pojazdu z powództwem o ustalenie nabycia wymienionego pojazdu do sądu powszechnego spowodowało, że późniejszy wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu nie kształtował nowego stanu prawnego usuniętego pojazdu w stosunku do skarżącego, który od daty wskazanej w pierwszym z tych orzeczeń nie był już właścicielem pojazdu. Niewątpliwie bowiem orzeczenie Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014r., sygn. akt [...], ustalające, że Skarb Państwa nabył własność pojazdu z dniem [...] lipca 2011 r. powodował, że własność rzeczonego pojazdu przeszła ze skarżącego na rzecz innego podmiotu (Skarbu Państwa), co uznać należy za równoważne z orzeczeniem sądu o przepadku pojazdu. Przepadek jako instytucja prawna wywodząca się z prawa karnego, zmierza w swojej istocie do przejścia (przeniesienia) prawa własności określonego przedmiotu związanego lub powiązanego z naruszeniem przepisów prawa (związanego z popełnionym przestępstwem) lub w przypadku prawa administracyjnego - przeniesieniem prawa własności przedmiotu w przypadku wypełnienia przesłanek norm prawa materialnego nakładającego na podmioty lub organy obowiązek określonego działania w określonych sytuacjach. Dlatego uznać należy, że wyrok Sądu Rejonowego w Z. stwierdzający nabycie własności pojazdu przez Skarb Państwa był, gdy chodzi o sytuację prawną skarżącego, w swojej istocie równoważny ze stwierdzeniem przepadku pojazdu. Powyższe oznacza, że prawidłowy był pogląd Sądu pierwszej instancji o konieczności uwzględnienia w niniejszej sprawie tego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014r. Nie ma też racji skarżący kasacyjnie, że Sąd w tej sprawie dokonał błędnej wykładni polegającej na pominięciu granic sprawy administracyjnej i zobowiązaniu organów do prowadzenia postępowania wyjaśniającego należącego do kognicji sądów powszechnych, w sytuacji związania organów wyrokiem sądu powszechnego. Zagadnienie zakresu związania wyrokiem sądu powszechnego w sprawach ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, było już przedmiotem wypowiedzi NSA i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd i argumenty na jego uzasadnienie przyjęte m.in. w wyrokach NSA: z 30 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1768/20; z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 465/20, z 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1740/23. Zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem prawomocności materialnej wynikającej z art. 365 § 1 k.p.c. jest wyłącznie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, ten zaś w świetle treści sentencji wyroku z [...] października 2014 r. jest jednoznaczny, odejmując M. Z. prawo własności spornego pojazdu, co ma niewątpliwie znaczenie w sprawie o ustalenie obowiązku M. Z. zapłaty kosztów usunięcia i przechowywania tego pojazdu. Nie zasługiwały na uwzględnienie także dwa pozostałe zarzuty materialne, tj. błędnej wykładni przepisów art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. poprzez przyjęcie, że wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu nie może być przez organ złożony w każdym czasie i poprzez odwołanie się do przesłanki uzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu (punkty I.d-I.e petitum skargi kasacyjnej). Art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowi, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art.130a ust. 10a p.r.d.). Szczegółowe zasady powiadamiania właściciela o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania zawiera rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej, w którym przewidziano m.in., że podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu i że powiadomienie takie powinno mieć formę pisemną, a wzór powiadomienia stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia (§ 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia). Art. 130a ust. 10h p.r.d. przewiduje zaś, że "Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta." Z odczytywanej łącznie merytorycznej treści przepisów art. 130a ust. 10, ust. 10a i ust. 10h p.r.d., z zastrzeżeniem art. 130a ust. 10c, 10d i 10i, wynika, że wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu może zostać złożony co do zasady najwcześniej po upływie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10) i nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia o obowiązku odebrania pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania (art. 130a ust. 10a). Są to terminy początkowe. Ustawa nie określa natomiast terminów końcowych do złożenia przez właściwego starostę wniosku o orzeczenie przepadku. Prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi jednak do wniosku, że do obciążających właściciela pojazdu kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. Dotyczy to zarówno czynności związanych z prawidłowym zawiadomieniem właściciela pojazdu o możliwości jego odbioru, jak i czynności związanych z niezwłocznym wystąpieniem starosty z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Z treści cytowanych przepisów wynika, że starosta już po upływie 3 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi i uprzednim, prawidłowym poinformowaniu właściciela pojazdu lub innej uprawnionej osoby o możliwości jego odbioru, ma obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku. Przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. posługuje się bowiem sformułowaniem "starosta (...) występuje do sądu z wnioskiem" a nie, że "starosta (...) może wystąpić", co jednoznacznie wskazuje, że o ile są spełnione przesłanki wynikające z art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta powinien niezwłocznie taki wniosek złożyć. Upływ czasu wpływa bowiem na wysokość naliczonych przez organ kosztów przechowywania usuniętego pojazdu. Treść art. 130a ust. 10h p.r.d. wskazuje, że określone koszty powinien ponosić właściciel lub inna osoba, której niewłaściwe lub niezgodne z prawem zachowanie, koszty te wygenerowało. Właściciela pojazdu powinny zatem obciążać jedynie koszty które są normalnym skutkiem jego niezgodnego z prawem zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Nadmierna opieszałość organu może prowadzić do naruszenia zasady uwzględnienia słusznego interesu obywateli i zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, gdyż ujemne konsekwencje zaniechań organów obciążałyby właściciela pojazdu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2990/17; 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20; 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1740/23; 28 maja 2024, sygn. akt II GSK 1974/23). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają prawidłowości wniosku Sądu o wadliwości kontrolowanych decyzji organów w stopniu uzasadniającym ich uchylenie z powodu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zasadnie Sąd wskazał na konieczność prawidłowego ustalenia w tej sprawie podstaw do obciążenia skarżącego jako właściciela pojazdu kosztami przechowywania tego pojazdu, z uwzględnieniem wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...] października 2014r., sygn. akt [...]. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 września 2022
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Dorota Dąbek /sprawozdawca/ Gabriela Jyż /przewodniczący/ Grzegorz Dudar

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny