II GSK 1661/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Łodzi skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 130/22 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.4141.92.2021 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz D. O. 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r. uwzględnił skargę D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zgierskiego z dnia 15 października 2021 r. oraz umarzając postępowanie administracyjne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: pojazd marki R. nr rejestracyjny [...], numer nadwozia VIN [...], został usunięty z drogi w dniu 7 stycznia 2001 r. i umieszczony na parkingu strzeżonym. Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. Starosta Zgierski zawiadomił skarżącego o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym oraz o możliwości odebrania pojazdu z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie. Przedmiotowy pojazd nie został odebrany z parkingu w wyznaczonym terminie. Decyzją z dnia 15 października 2020 r. Starosta Zgierski orzekł wobec skarżącego obowiązek zapłaty 125.865,38 zł kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki R. nr rejestracyjny [...], numer nadwozia VIN [...], który był jego własnością w dniu wydania dyspozycji usunięcia powyższego pojazdu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazując na treść art. 130a ust. 10h, ust. 5c, ust. 10i, ust. 10j, ust. 6-6e, ust. 10, ust. 10a-10e, ust. 10k ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.), wyjaśnił, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i ustawy jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Organ wskazał następnie, że w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów to skarżącego należało traktować jako właściciela pojazdu od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia do uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt I Ns 15/20 o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Zgierskiego. Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził na wstępie, że organy prawidłowo uznały, iż zobowiązanym do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., był skarżący, ponieważ był on właścicielem nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Sąd stwierdził następnie, że kwestią mającą zasadnicze znaczenie w sprawie było ustalenie, czy doszło do przedawnienia wydania decyzji, o której mowa w art.130a ust.10h p.r.d. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że Starosta Zgierski dwukrotnie występował do sądu cywilnego w sprawie pojazdu marki R. nr rejestracyjny [...]. W dniu 28 listopada 2014 r. wystąpił z pozwem przeciwko skarżącemu o ustalenie, że Skarb Państwa nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność pojazdu. Sprawa ta zakończyła się wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 3 marca 2015 r. w sprawie I C 4273/14 ustalającym, że Skarb Państwa – Starosta Zgierski nabył własność pojazdu z dniem 1 lipca 2002 r. Wyrok ten uprawomocnił się 10 kwietnia 2015 r. Następnie 31 grudnia 2019 r. Starosta Zgierski, działając w imieniu Powiatu Zgierskiego, wystąpił z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Zgierskiego. Sprawa ta zakończyła się postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 1 września 2020 r. w sprawie I Ns 15/20, w którym orzeczono przepadek pojazdu stanowiącego własność skarżącego na rzecz Powiatu Zgierskiego. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 9 września 2020 r. W ocenie Sądu I instancji pięcioletni okres, o którym mowa w art.130a ust.10k p.r.d. powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie I C 4273/14. Ratio legis powołanego przepisu był bowiem taki, aby nie obciążać właściciela pojazdu w dacie jego usunięcia, kosztami określonymi w art.130a ust.10h w przypadku upływu 5 lat od dnia, w którym przestał być jego właścicielem. Starosta miał zatem 5 lat od daty utraty własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela do wydania decyzji, o której mowa w art.130a ust.10h p.r.d. Sąd wskazał przy tym, że wprawdzie w przepisie art.130a ust.10k p.r.d. mowa jest, iż okres 5 lat należy liczyć od dnia uprawomocnienia się "orzeczenia sądu o przypadku pojazdu" lecz na równi z tym orzeczeniem należy traktować wyrok sądu cywilnego w sprawie I C 4273/14. Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że okres 5 lat powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie I C 4273/14, tj. od dnia 10 kwietnia 2015 r. Upłynął on w dniu 10 kwietnia 2020 r. Decyzje organów obu instancji wydano po tym dniu, czym naruszono art.130a ust.10 p.r.d. W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 c) i art.145 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu: I. naruszenie prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 130a ust. 10 p.r.d. przez błędną jego wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że w pojęciu "orzeczenia o przepadku" mieści się w istocie wyrok sądu ustalający, że prawo własności pojazdu przeszło na rzecz określonego w nim podmiotu - w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że czym innym jest "orzeczenie o przepadku pojazdu" z art. 130a ust. 10 p.r.d., a czym innym jest "orzeczenie ustalające" w tym przypadku własność pojazdu a wydawane na podstawie przepisu art. 189 k.p.c., bowiem w tej sytuacji przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowi przepis szczególny i wyłącza możliwość zastosowania w tym przypadku przepisu ogólnego tj. art. 189 k.p.c., a literalnie na podstawie tego przepisu starosta może wystąpić tylko o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a nie może wystąpić o ustalenie przejścia własności tego pojazdu; 2) art. 130a ust. 10 p.r.d. przez niewłaściwe jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że "orzeczeniem o przepadku pojazdu na rzecz powiatu" był wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt I C 4273/14 ustalający, że Skarb Państwa - Starosta Zgierski nabył własność samochodu marki R. o numerze rejestracyjnym [...], w sytuacji gdy "orzeczeniem o przepadku pojazdu na rzecz powiatu" było tylko postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 2020 r. o sygn. akt I Ns 15/20 orzekające przepadek pojazdu marki R. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Zgierskiego, a nie Skarbu Państwa; 3) art. 130a ust. 10k w związku z art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d. przez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że wystąpił pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. przez co Starosta Zgierski nie był uprawniony do wydania decyzji o ustaleniu powyższych kosztów z uwagi gdyż upłynęło 5 lat od dnia 10 kwietnia 2015 r., kiedy uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt I C 4273/14, w sytuacji gdy ten wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 3 marca 2015 roku o sygn. akt I C 4273/14 nie był orzeczeniem sądu o przepadku na rzecz powiatu i na jego podstawie nie można było ustalać tego terminu przedawnienia, a tym orzeczeniem było postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 2020 r. o sygn. akt I Ns 15/20 prawomocne od dnia 9 września 2020 r. i co za tym idzie Starosta Zgierski był uprawniony do wydania decyzji o ustaleniu powyższych kosztów, bowiem od uprawomocnienia się tego postanowienie nie upłynęło 5 lat; II. naruszenie przepisów postępowania mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10k, ust. 10h i ust. 10i p.r.d. w związku z art. 365 § 1 k.p.c. i art. 105 § 1 k.p.a. polegające na uchyleniu w całości decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki R. o numerze rejestracyjnym [...] - z powodu przyjęcia, że organy administracji były związane jedynie prawomocnym od dnia 10 kwietnia 2015 roku wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt I C 4273/14 ustalający, że Skarb Państwa - Starosta Zgierski nabył własność samochodu marki R. o numerze rejestracyjnym [...] i od uprawomocnienia się tego wyroku upłynął 5 letni termin przedawnienia na wydanie decyzji przez co należało też umorzyć postępowanie w sytuacji gdy związanie prawomocnym orzeczeniem w zakresie terminu 5 letniego przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wskazane koszty można odnieść tylko do prawomocnego od dnia 9 września 2020 roku postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 2020 roku o sygn. akt I Ns 15/20, bowiem jedynie to orzeczenie dotyczyło przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Zgierskiego, przez co nie upłynął termin przedawnienia prawa do wydania decyzji i brak było podstaw do uchylenia decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Łodzi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości. Organ wniósł również o zasądzenie od skarżącego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Skarżący, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pismem z 20 lutego 2023 r., Prokurator Prokuratury Regionalnej w Łodzi zgłosił swój udział w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów, należy zauważyć, że analogiczny problem był już przedmiotem rozpoznania przez NSA m.in. w wyrokach z: 19 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 510/22; z 28 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 2195/22, z 29 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2540/21). Poglądy wyrażone w tych judykatach skład orzekający w pełni podziela i przyjmuje za własne również na kanwie sprawy niniejszej. Należy stwierdzić, iż istota sporu w przedmiotowej sprawy sprowadza się do kontroli stanowiska i wykładni regulacji zawartej w art. 130a ust. 10h i ust. 10k p.r.d., jakiej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, co stało się podstawą uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny oraz z uwagi na komplementarność zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej, tak wskazujących na naruszenie przepisów procesowych, jak i przepisów prawa materialnego, zostaną one rozpoznane łącznie. Regulacja zawarta w art. 130a ust. 10h p.r.d. stanowi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i ust. 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 7 stycznia 2001 r. wydano dyspozycję usunięcia pojazdu marki R. nr rejestracyjny [...], z powodu parkowania w miejscu niedozwolonym w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Pojazd został usunięty z drogi na parking strzeżony i był na nim przechowywany do dnia 1 grudnia 2020 r. związku z czym powstały koszty jego usunięcia, przechowywania i oszacowania. W konsekwencji, należy stwierdzić, iż skarżący jako właściciel nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu był zobowiązany do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. Na podstawie art. 130a ust. 10k p.r.d., decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Jak zasadnie podnosi się w orzecznictwie i co wynika z treści ostatniego z powołanych unormowań ustawy Prawo o ruchu drogowym, zamysłem ustawodawcy było nieobciążanie zobowiązanego kosztami usunięcia, przechowania, oszacowania i sprzedaży lub zniszczenia pojazdu w sytuacji, gdy od dnia, w którym dotychczasowy właściciel utracił własność pojazdu, upłynęło co najmniej pięć lat. Kwestą istotną na tle omawianej regulacji jest, że w przepisie tym mowa o pięcioletnim terminie liczonym od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Starosta, zgodnie bowiem z art. 130a ust. 10 p.r.d., w przypadkach określonych w ust. 1 lub ust. 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 3 marca 2015 r. (wyrok stał się prawomocny 10 kwietnia 2015 r.), pojazd, którego dotyczy przedmiotowa sprawa, z dniem 1 lipca 2002 r. został nabyty przez Skarb Państwa – Starostę Zgierskiego. Wobec powyższego, Starosta ponosi odpowiedzialność za nieuiszczone koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem powyższego pojazdu. Późniejszy wniosek Starosty Zgierskiego z dnia 31 grudnia 2019 r. o orzeczenie przez Sąd Rejonowy w Zgierzu przepadku porzuconego pojazdu na rzecz Powiatu Zgierskiego, uwzględniony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 15/20, jakkolwiek pozostaje w sprzeczności z ww. wyrokiem z dnia 3 marca 2015 r., nie może bezpośrednio podważyć jego mocy wiążącej (art. 365 § 1 k.p.c.), także w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stan ten prowadzi do kategorycznego wniosku, że skarżący nie mógł stać się adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 130a ust. 10i w zw. z ust.10h p.r.d. Przyjęty przez organ sposób działania, a więc powołane wystąpienie przeciwko właścicielowi usuniętego pojazdu z powództwem o ustalenie jego nabycia do sądu powszechnego spowodowało, że de facto wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu stał się zbędny, a co najmniej nie kształtował nowego stanu prawnego usuniętego pojazdu. Niewątpliwie bowiem wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 3 marca 2015 r. w sprawie I C 4273/14 ustalający, że Skarb Państwa – Starosta Zgierski nabył własność pojazdu z dniem 1 lipca 2002 r. powodował, że z dniem uprawomocnienia się tego wyroku własność rzeczonego pojazdu przeszła z dotychczasowego właściciela - Skarżącego na rzecz Skarbu Państwa - Starosty. Taki stan prawny uznać należy za równoważny z orzeczeniem sądu o przepadku pojazdu. Przepadek, jako instytucja prawna wywodząca się z prawa karnego, zmierza w swojej istocie do przejścia (przeniesienia) prawa własności określonego przedmiotu związanego lub powiązanego z naruszeniem przepisów prawa (związanych z popełnionym przestępstwem) lub w przypadku prawa administracyjnego przeniesieniem prawa własności przedmiotu w przypadku wypełnienia przesłanek norm prawa materialnego, nakładającego na podmioty lub organy obowiązek określonego działania w określonych sytuacjach. Wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu stwierdzający nabycie własności pojazdu był w swojej istocie równoważny z postanowieniem tego Sądu stwierdzającym przepadek pojazdu. Jedyną różnicą, niemającą znaczenia na tle niniejszej sprawy, była okoliczność, na którą trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż w przypadku wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu nastąpiło nabycie własności pojazdu należącego do Skarżącego przez Skarb Państwa – Starostę Zgierskiego, zaś w przypadku postanowienia Sądu prawo do pojazdu, w drodze jego przepadku, uzyskał Powiat Zgierski. Powyższe czyni zasadnym stwierdzenie Sądu I instancji, iż to właśnie orzeczenie sądu powszechnego, wydane w dniu 3 marca 2015 r. w sprawie o sygnaturze I C 4273/14, stanowiło punkt wyjścia dla określenia upływu terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Skoro ww. wyrok uprawomocnił się z dniem 10 kwietnia 2015 r., to organ mógł domagać się zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu najpóźniej do dnia 10 kwietnia 2020 r., tj. do tej daty mógł wydać stosowne rozstrzygnięcie. Po tej dacie zastosowanie miała regulacja z powołanego art. 130a ust. 10k p.r.d., wyłączająca możliwość dochodzenia przez organ zwrotu rzeczonych kosztów od poprzedniego właściciela lub władającego pojazdem. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w związku z faktem, iż Starosta Zgierski decyzję o ustaleniu opłaty za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie pojazdu wydał w dniu 15 października 2021 r., Sąd I instancji zasadnie uchylił tę decyzję oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, jak również zasadnie umorzył postępowanie administracyjne, które stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zakaz określony w art. 130a ust. 10k p.r.d. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.