II GSK 597/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 386/22 w sprawie ze skargi N. E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 27 czerwca 2022 r. nr 2601-IOA.4246.2.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od N. E. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2022 r., I SA/Ke 386/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę N. E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 27 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] września 2017 r. funkcjonariusze Ś. Urzędu Celno - Skarbowego w K. (dalej - NŚUCS) przeprowadzili czynności kontrolne [...] M. w O., ul. [...], gdzie ujawnili dwa niezarejestrowane automaty do gier [...] nr [...] i [...] (bez numeru). Decyzją z dnia 3 września 2019 r., organ nałożył na S. w P. ("spółka S.") karę pieniężną w łącznej wysokości 200.000 zł w związku z urządzaniem gier hazardowych bez koncesji na dwóch niezarejestrowanych automatach do gier. W wyniku przeprowadzonego postępowania uznano spółkę za podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji, tj. podmiot, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 847 ze zm. – dalej u.g.h.). Od decyzji tej nie wniesiono odwołania, zatem stała się ona ostateczna. Z wyciągu z publicznego [...] Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Miejski w P. dla spółki S., będącej przedsiębiorcą zagranicznym wynika, że jedyną osobą wchodzącą w skład organu zarządzającego spółką S., w chwili ujawnienia wyżej wskazanych niezarejestrowanych automatów do gier, tj. [...] września 2017 r. była N. Ć. (obecnie E.), która od [...] grudnia 2016 r. do [...] lutego 2018 r. pełniła w niej funkcję członka zarządu spółki/dyrektora zarządzającego. W związku z powyższym organ, postanowieniem z 25 sierpnia 2020 r., wszczął z postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej N. Ć. (obecnie E.), w wyniku którego decyzją z 14 lutego 2022 r., nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8.000 zł jako na osobę wchodzącą w skład organu zarządzającego spółką S., urządzającej gry hazardowe bez koncesji na ujawnionych automatach. Decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że oparł się na ustaleniach wynikających z ostatecznej decyzji NŚUCS z dnia 3 września 2019 r., a dowody potwierdzające te okoliczności włączono do prowadzonego postępowania. Zatem udowodnione jest to, że dwa urządzenia ujawnione [...] września 2017 r. w lokalu [...] M. przy ul. [...] w O. były niezarejestrowanymi automatami do gry umożliwiającymi rozgrywanie gier hazardowych na automatach oraz że spółka S., działająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez oddział przedsiębiorcy zagranicznego urządzała gry hazardowe bez koncesji na automatach do gier w miejscu ich ujawnienia. W ocenie Dyrektora, skoro N. E. wchodziła w skład organów zarządzających osoby prawnej urządzającej gry hazardowe bez koncesji w dniu ujawnienia automatów do gier, czyli [...] września 2017 r., to w pełni uzasadnionym było wymierzenie jej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 3 u.g.h. Następnie organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 89 ust. 4 pkt 8 i art. 90 ust. 1 a u.g.h., wyjaśnił, że nielegalne urządzanie gier na automatach w ilości nieprzekraczającej 2 sztuk stanowi niewielką skalę prowadzonej działalności, bowiem za salon gier może być uznany lokal wyposażony w co najmniej 3 automaty. Natomiast minimalna liczba automatów w kasynie wynosi 5 sztuk i przekroczenie tej wielkości może być uznane za znaczną skalę naruszenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ uwzględnił czas trwania naruszenia oraz sytuację finansową N. E.. Organ ustalił również, że ukarana nie była zatrudniona, a w 2020 r. uzyskała dochód jedynie z tytułu świadczeń socjalnych: zasiłku macierzyńskiego i świadczeń rodzicielskich w wysokości 116.624,- [...]., przebywała na urlopie macierzyńskim od [...] grudnia 2019 r. W konsekwencji organy oceniając przesłanki do ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej, tj. niewielką skalę prowadzonej działalności, krótki czas trwania naruszenia oraz opisaną wyżej sytuację finansową podmiotu, nałożyły karę pieniężną w wysokości 8.000 złotych. Dyrektor podkreślił, że sam fakt członkostwa tj. bycia przez daną osobę fizyczną w składzie organu zarządzającego osoby prawnej w chwili urządzania gry hazardowej bez koncesji jest wystarczające do wymierzenia kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej - p.p.s.a.), oddalił skargę na ww. decyzję. Sąd I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowiodło, że ukarana zarówno wchodziła w skład organów zarządzających osoby prawnej urządzającej gry hazardowe bez koncesji, jak i pełniła funkcję kierowniczą w tej osobie prawnej, co determinuje tym samym jej odpowiedzialność na podstawie art. 89 ust. 3 u.g.h. W skardze kasacyjnej N. E. zaskarżyła ww. wyrok w całości podnosząc zarzuty naruszenia: 1. prawa materialnego, tj. 89 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż skarżąca była osobą wchodzącą w skład organów zarządzających osoby prawnej urządzającej gry hazardowe bez koncesji, tj. S. z siedzibą w P., w sytuacji w której z materiału dowodowego sprawy wynika, iż podmiotem urządzającym gry na automatach [...] nr [...] i [...] bez numeru w lokalu na [...] M. w O. była spółka R. z siedzibą w P.; 2. prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 3 u.g.h., poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu, który wchodząc w skład organów zagranicznej osoby prawnej, nie zajmował się faktycznym prowadzeniem działalności tej osoby prawnej w oddziale w Polsce, a tym samym nie mogącym ponosić odpowiedzialności z tego tytułu; 3. przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo upływu 5 lat od dnia naruszenia prawa, a co za tym idzie organ nie mógł wydać decyzji o odpowiedzialności skarżącej z uwagi na przedawnienie. Powołując takie zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w każdym przypadku wniosła o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz skarżącej, kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest zarzut zawarty w puncie 1 petitum skargi kasacyjnej. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. 89 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię, skarżąca kasacyjnie podejmuje w istocie próbę podważenia w istocie stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji. Skarżąca wywodzi bowiem, że nie może być adresatem decyzji, gdyż nie była osobą wchodzącą w skład organów zarządzających osoby prawnej urządzającej gry hazardowe bez koncesji, tj. S. z siedzibą w P., jako że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż podmiotem urządzającym gry na automatach [...] nr [...] i [...] bez numeru w lokalu na [...] M. w O. była spółka R. z siedzibą w P. Uznając zarzut na niezasadny, przypomnienia zatem wymaga, że decyzją z dnia 3 września 2019 r., NŚUSC nałożył na S. w P. karę pieniężną w łącznej wysokości 200.000 zł, uznając spółkę za podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji, tj. podmiot, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania, zatem stała się ona ostateczna. Nie mógł wywołać zamierzonego rezultatu zarzut 2 petitum skargi, tj. zarzut naruszenia art. 89 ust. 3 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu, który wchodząc w skład organów zagranicznej osoby prawnej, nie zajmował się faktycznym prowadzeniem działalności tej osoby prawnej w oddziale w Polsce, a tym samym nie mogącym ponosić odpowiedzialności z tego tytułu. Przepis art. 89 ust. 3 u.g.h. wprowadził możliwość nałożenia kary pieniężnej na osoby fizyczne pełniące funkcje kierownicze lub wchodzące w skład organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, zastosowanie sankcji przewidzianej art. 89 ust. 3 u.g.h. zależy od zaistnienia dwóch okoliczności: 1) od potwierdzonego faktu pełnienia przez stronę funkcji kierowniczej w składzie organu zarządzającego albo członkostwa w składzie organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, o urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia; 2) od pełnienia ww. funkcji w czasie, gdy zarządzany przez tę osobę podmiot urządzał gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia. Pierwsza z przesłanek, jak już wcześniej zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, została wykazana ostateczną decyzją NŚUSC z dnia 3 września 2019 r., którą na S. w P. nałożona została kara pieniężna w związku z urządzaniem gier hazardowych bez koncesji na dwóch niezarejestrowanych automatach do gier. Odnosząc się zaś do drugiej z przesłanek, stwierdzić należy, że jej zaistnienie również nie budzi wątpliwości. Z wyciągu z publicznego [...] rejestru przedsiębiorców - wyciąg z Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Miejski w P. dla spółki S., będącej przedsiębiorcą zagranicznym wynika, że jedyną osobą wchodzącą w skład organu zarządzającego spółką S. w okresie od [...] grudnia 2016 r. do [...] lutego 2018 r. była N. Ć. (obecnie E.). Oznacza to, że w chwili ujawnienia wyżej wskazanych niezarejestrowanych automatów do gier skarżąca kasacyjnie była osobą, o której mowa w art. 89 ust. 3 u.g.h. W świetle powyższego zasadnie w niniejszej sprawie uznano, że ustalenia faktyczne dotyczące działalności spółki zarządzanej przez skarżącą i ich ocena prawna odpowiadały sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej zrekonstruowanej z art. 89 ust. 3 u.g.h. Godnym podkreślenia jest przy tym, że dla zastosowania art. 89 ust. 3 u.g.h. ustawodawca uczynił determinującym sam fakt bycia członkiem organu zarządzającego, prawnie irrelewantne pozostaje natomiast to, czy funkcja ta była realizowana w sposób czynny w zakresie odpowiadającym stwierdzonemu deliktowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają skutecznie zgodności z prawem stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach o nałożeniu na skarżącą jako członka zarządu spółki kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, uznał, że przeprowadzone przez organ ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, a także zaakceptował dokonaną na ich podstawie ocenę, że skoro spółka była urządzającym gry hazardowe na automatach poza kasynem, bez zezwolenia lub bez dokonanego zgłoszenia, prawidłowo na podstawie przepisów m.in. art. 89 ust. 3 u.g.h. nałożono karę pieniężną na skarżącą kasacyjnie. Za pozbawiony podstaw uznać należy trzeci z zarzutów skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo upływu 5 lat od dnia naruszenia prawa. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ nie mógł wydać decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z uwagi na przedawnienie. Zgodnie z art. 189g § 1 k.p.a. administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy ujawnienie przez funkcjonariuszy dwóch automatów do gier [...] nr [...] i [...] (bez numeru) w lokalu [...] M. w O., ul. [...] nastąpiło w dniu [...] września 2017 r. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach wydana została w dniu 27 czerwca 2022 r., a więc przed upływem pięcioletniego okresu przedawnienia. Jako że zarzuty skargi kasacyjnej nie miały usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118).