II GW 112/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy z wniosku Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 września 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego a Starostą Międzychodzkim w przedmiocie zatwierdzenia projektu robót geologicznych postanawia: wskazać Starostę Międzychodzkiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 23 września 2024 roku Marszałek Województwa [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa [...] a Starostą [...], powstałego na gruncie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych pn. "Projekt robót geologicznych w celu określenia warunków geologiczno-inżynierskich dla zadania: [...] dla inwestycji na terenie Zarządu Zlewni [...] oraz o wskazanie Starosty [...] jako organu właściwego do zatwierdzenia "Projektu,..", stosownie do art. 161 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U, z 2024 r., poz. 1290, dalej jako p.g.g.). W uzasadnieniu wniosku Marszałek wskazał, iż postępowanie w sprawie zatwierdzenia "Projektu..." zostało wszczęte na wniosek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie złożony do Starosty [...] pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. Starosta [...] zawiadomieniem z dnia 17 lipca 2024 r. przekazał wniosek zgodnie z właściwością do Marszałka Województwa [...]. Marszałek pismem z dnia 7 sierpnia 2024 r. wystąpił do Starosty [...] o przeanalizowanie zaprezentowanego stanowiska, ponadto wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające właściwość rzeczową marszałka. W odpowiedzi Starosta [...] pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. podtrzymał swoje stanowisko. Zaznaczył, że przedmiotowa inwestycja polegająca na odbudowie jazu piętrzącego oraz rzeka [...], umiejscowione są na obszarze jednego województwa. Nie można więc w tym przypadku, traktować inwestycji jako przedsięwzięcia ponadwojewódzkiego. Z kolei marszałek województwa jest organem administracji geologicznej pierwszej instancji w sprawach nienależących do kompetencji starosty lub ministra właściwego do spraw środowiska (art. 161 ust. 1 p.g.g.). Dopiero po wykluczeniu przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 161 ust. 2-4 p.g.g., uprawnione będzie twierdzenie, że dana sprawa leży w kompetencjach marszałka województwa. Tymczasem, zdaniem Wnioskodawcy, w odniesieniu do przedłożonego wniosku taki stan nie zaistniał. W odpowiedzi na wniosek Starosta [...] wskazał, że jaz stanowi obiekt budownictwa wodnego. Zaznaczył również, że zgodnie z art. 161 ust. 3, pkt 10 p.g.g., organem właściwym do rozpatrzenia spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych dotyczących budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m jest minister właściwy do spraw środowiska. W przedmiotowej sprawie, zdaniem uczestnika postępowania wysokość piętrzenia będzie niższa, w związku z czym organem właściwym jest marszałek województwa. Wyjaśnił także, że na podstawie art. 161. ust. 1 p.g.g. organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa z wyjątkiem spraw określonych w ust. 2-4 oraz w art. 161a ust. 1 i 2 p.g.g. W związku z tym, że właściwość rzeczowa starosty i ministra właściwego do spraw środowiska ma charakter wyjątkowy, przepisy te należy interpretować ściśle bądź zawężające. Żaden z przepisów szczególnych art. 161 ust. 2 p.g.g. nie określa, że w kompetencji starosty znajdują się sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacji geologicznych dotyczących obiektów budownictwa wodnego. Ustawa w art. 161 ust.3 pkt 10 wskazuje natomiast ministra właściwego ds. środowiska jako organ administracji geologicznej pierwszej instancji, do którego należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacji geologicznych dotyczących m.in. obiektów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m. Przedłożony Projekt robót geologicznych dotyczy obiektu budownictwa wodnego – jazu piętrzącego o wysokości piętrzenia wody wynoszącej ok. 0,5m. na naturalnym cieku wodnym, a co za tym idzie, zdaniem Starosty [...], organem właściwym jest Marszałek Województwa [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W myśl natomiast art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Spory te - stosownie do art. 15 § 2 p.p.s.a. - rozstrzygane są na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wystąpił spór o właściwość o charakterze negatywnym. Zgodnie z art. 3, pkt 1 i 3 oraz według załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z ze zm. zwane dalej p.b.) jazy są obiektami budowlanymi zaliczanymi do kategorii XXVII. Natomiast w myśl art. 161 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa. Wyjątkiem od tej zasady jest m.in. przepis art. 161 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, zgodnie z którym do starosty, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące zadań geologiczno-inżynierskich wykonywanych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego gminy oraz warunków posadowienia obiektów budowlanych, z wyłączeniem ponadwojewódzkich inwestycji liniowych. Podkreślenia wymaga, że przepis ten, jako wyjątek od ogólnej zasady, należy interpretować ścieśniająco, nie zaś rozszerzająco) (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2016r., sygn. akt II GW 33/15, CBOSA). Należy nadmienić, że przedmiotowa inwestycja polegająca na odbudowie jazu piętrzącego oraz rzeka [...], umiejscowione są na obszarze jednego województwa. Nie można więc w tym przypadku, traktować ww. inwestycji jako przedsięwzięcia ponadwojewódzkiego. Za takim rozstrzygnięciem przemawia treść art. 161 ust. 2 pkt 3 p.g.g., który stanowi, iż właściwością starosty są sprawy z zakresu geologii mające wymiar gminny. Taka zaś sytuacja ma miejsce w okolicznościach sprawy. Z przedstawionych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Starostę [...] jako organ właściwy do zatwierdzenia projektu robót geologicznych pn. "Projekt robót geologicznych w celu określenia warunków geologiczno-inżynierskich dla zadania: [...] dla inwestycji na terenie Zarządu Zlewni [...]".