II GW 85/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Kępińskiego z dnia 11 kwietnia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Kępińskim a Starostą Milickim w przedmiocie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych postanawia: wskazać Starostę Milickiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r., Starosta Kępiński, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość pomiędzy Starostą Kępińskim a Starostą Milickim o wskazanie organu właściwego celem wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia przez R. S. pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy przesłanego przez Sąd Rejonowy w Kępnie sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2024 r. W treści wniosku wskazano, że w dniu 30 grudnia 2024 r. Starosta Wieluński otrzymał opisany wyżej prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Kępnie. Starosta Wieluński pismem z dnia 8 stycznia 2025 r. przekazał ten wyrok Sądu Rejonowego w Kępnie do Starosty Milickiego celem załatwienia według właściwości miejscowej. Starosta Milicki dwukrotnie wzywał R. S. (wezwanie kierowano na adres ul. P. [...] w C., powiat milicki – przypis NSA) w celu złożenia wyjaśnień odnośnie miejsca zamieszkania. Korespondencja dwukrotnie nie została podjęta przez niego w terminie. Pismem z dnia 31 marca 2025 r. Starosta Milicki, przekazał wyrok Sądu Rejonowego w Kępnie, do załatwienia zgodnie z właściwością Staroście Kępińskiemu, wskazując, że zdarzenie (stwierdzone w wyroku karnym – przypis NSA) miało miejsce na terenie Powiatu Kępińskiego, natomiast R. S. nie przebywa pod adresem ul. P. [...] w C., powiat milicki. Starosta Kępiński nie uznał się za organ właściwy w sprawie, wskazując, że ostatnim miejscem zamieszkania R. S. był C., a zatem organem właściwym jest Starosta Milicki. W odpowiedzi na wniosek, Starosta Milicki podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym organem właściwym według właściwości miejscowej do załatwienia sprawy jest Starosta Kępiński. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. W rozpoznawanej sprawie spór, który zaistniał pomiędzy Starostą Kępińskim a Starostą Milickim, ma charakter sporu negatywnego, albowiem oba organy odmawiają uznania się za właściwe do wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego wobec R. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia [...] listopada 2024 r., sygn. [...]. Zgodnie z art. 182 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 127 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów sąd przesyła odpis wyroku właściwemu organowi administracji publicznej, który obowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia. W myśl art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), decyzję o cofnięciu uprawnień wydaje starosta. Przepisy te nie rozstrzygają jednak, który z organów starosty jest miejscowo właściwy do wykonania środka karnego, stąd należy sięgnąć do regulacji ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 21 § 2 k.p.a., jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie. W związku z powyższymi regulacjami, kluczowe znaczenie dla ustalenia właściwości miejscowej organu administracji publicznej ma miejsca zamieszkania strony, a w razie jego braku miejsce jej pobytu, a gdy nie wypełni się ta przesłanka - właściwość organu ustala się według miejsca ostatniego zamieszkania strony. Z akt sprawy wynika, że ostatnim miejscem zamieszkania R. S. był C. (ul. P. [...]), położony w powiecie milickim. Ta okoliczność przesądza o zasadniczej właściwości miejscowej Starosty Milickiego. Nie można podzielić stanowiska Starosty Milickiego, który powołując się na art. 21 § 2 k.p.a. wskazywał na konieczność ustalenia właściwości według miejsca zdarzenia, tj. powiatu kępińskiego, wobec faktu, że próby doręczenia korespondencji na adres w C. nie przyniosły rezultatu. Jak trafnie zauważa się w orzecznictwie NSA, sam fakt nieodebrania korespondencji nie daje podstawy do przyjęcia, że strona nie ma miejsca zamieszkania pod adresem ujawnionym w orzeczeniu sądu karnego (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., II GW 72/22, oraz z 28 września 2021 r., II GW 53/21). W takich wypadkach ostatnie znane miejsce zamieszkania zachowuje znaczenie prawne i powinno być decydujące dla ustalenia właściwości miejscowej organu. Należy podkreślić, że w postępowaniu o wykonanie środka karnego starosta działa w formie decyzji administracyjnej (art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.), a więc w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Spór pomiędzy organami samorządu terytorialnego o właściwość w tym zakresie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 29 marca 2023 r., II GW 70/22). Uwzględniając powyższe, należało wskazać Starostę Milickiego jako organ właściwy do wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec R. S.. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 § 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji.