II GZ 142/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdzejko po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1729/23 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia [...] października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1729/23, odrzucił wniosek W. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2023 r., w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga na ww. postanowienie została odrzucona postanowieniem WSA w Krakowie z 25 września 2024 r., jako wniesiona po upływie ustawowego terminu. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 21 paździenika 2024 r. W dniu 28 października 2024 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej przesłał do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 7 listopada 2024 r. (data stempla pocztowego) Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie przekazał powyższy wniosek o przywrócenie terminu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu, WSA stwierdził, że został on złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Zdaniem Sądu, wniosek winien zostać złożony bezpośrednio do WSA w Krakowie, gdyż akta sprawy znajdują się już w Sądzie, co oznaczało, że nie miał w sprawie zastosowania tryb przewidziany w art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) – który stanowi, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi składa się do sądu, a nie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skoro odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 października 2024 r., to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zostać złożony w terminie 7 dni, tj. do dnia 28 października 2024 r. Tymczasem wniosek ten został sporządzony w terminie, ale nadany w dniu 28 października 2024 r. drogą pocztową na adres organu, a nie do właściwego Sądu. Przekazanie Sądowi tego wniosku przez organ drogą pocztową w dniu 7 listopada 2024 r. oznaczało, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie i należało go odrzucić, na podstawie art. 88 p.p.s.a. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie art. 87 § 3 w zw. z art. 88 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że właściwą procedurą złożenia wniosku o przywrócenie terminu było złożenie go bezpośrednio w Sądzie, a nie – jak przewiduje powyższy przepis – za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w orzecznictwie istnieje pogląd o dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu, w sytuacji gdy – tak jak w sprawie niniejszej – o uchybieniu terminu strona dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi, w związku z czym akta sprawy znajdują się w tymże sądzie (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 146/12). Dopuszczalność zastosowania ww. wyjątku od zasady określonej w art. 87 § 3 p.p.s.a. nie może jednak powodować, że w opisanym stanie faktycznym przepis ten byłby całkowicie wyłączony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu oraz zasadą praworządności byłoby odejście od literalnej wykładni powszechnie obowiązującego przepisu art. 87 § 3 p.p.s.a., z tego powodu, że w orzecznictwie dopuszcza się - nieprzewidzianą procedurą sądowoadministracyjną - drogę złożenia wniosku, uzasadnioną względami natury celowościowej. W realiach rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że z wniosku o przywrócenie terminu wyraźnie wynika, że został on adresowany do WSA w Krakowie, za pośrednictwem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie. W aktach sprawy znajduje się także koperta opatrzona pieczęcią Urzędu Pocztowego w Krakowie wskazująca, że nadano ją do organu w dniu 28 października 2024 r. (k. 68 akt sądowych). Oznacza to, że pełnomocnik skarżącej złożył ww. wniosek zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 w zw. z art. 87 § 3 p.p.s.a., to znaczy w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (tu: odkąd dowiedział się o fakcie uchybienia terminu) nadał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie. Powyższe oznacza, że brak było podstaw do odrzucenia wniosku – jako spóźnionego – na podstawie art. 88 p.p.s.a. Błędnie bowiem Sąd I instancji przyjął jako datę nadania wniosku dzień 7 listopada 2024 r. (datę nadania wniosku przez organ do Sądu). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji powinien ustosunkować się w pierwszej kolejności do wskazywanych przez skarżącą okoliczności uprawdopodabniających, w jej ocenie, brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.