II GZ 328/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. Z. O. Z. "E.-M." Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3504/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. Z. O. Z. "E.-M." Sp. z o.o. w G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 4 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszających zbiorowe prawa pacjentów postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r., odmówił N. Z. O. Z. "E.-M." Sp. z o.o. w G. wstrzymania wykonania objętej skargą tej spółki decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 4 maja 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Sąd wskazał, że spółka w skardze na wymienione rozstrzygnięcie zawarła wniosek o jego wstrzymanie wskazując, że nałożona na stronę kara w kwocie 33.600 zł będzie miała istotny wpływ na możliwość funkcjonowania Zakładu. Strona wskazała również, że bierze udział w Narodowym Programie Szczepień COVID-19, ponosząc w związku z tym nakłady związane z organizacją i zarządzaniem szczepieniami. Poniesienie wymienionego wydatku może mieć wpływ na normalne i bezpieczne jego funkcjonowanie. Skarżąca wskazała również, że kara została na nią nałożona nienależnie, a co najmniej w zawyżonej kwocie. Sąd I instancji wskazując na przesłanki określone w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że wniosek skarżącej jest ogólny i nie wynika z niego jaka jest aktualna sytuacja majątkowa strony. Podkreślił, że w uzasadnieniu wniosku ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że wyegzekwowanie nałożonej zaskarżoną decyzja kary znacząco wpłynie na funkcjonowanie Zakładu. Nie przedstawiono jednak w tym zakresie żadnych dokumentów źródłowych obrazujących obecną sytuację majątkową skarżącej, które powinny być ujawnione na potrzeby rozpoznania wniosku. Sąd I instancji wskazał ponadto, że przekonanie skarżącej o wadliwości zaskarżonej decyzji nie mogło stanowić wystarczającego uzasadnienia dla wstrzymania jej wykonania. Sąd na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie bada bowiem zasadności skargi. N. Z. O. Z. "E.-M." Sp. z o.o. w G., zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisu prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia podstaw do takiego wstrzymania. Podnosząc ten zarzut strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, a także o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszego zażalenia. Rzecznik Praw Pacjenta, w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesiony w nim zarzut wraz z jego argumentacją pomieszczoną w uzasadnieniu zażalenia nie podważają prawidłowość oceny wniosku strony o zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej, jakiej dokonał Sąd I instancji. Wskazania wymaga, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody użyte w przywołanym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślenia wymaga również, że warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, podzielić należy ocenę wniosku skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, dokonaną przez Sąd I instancji. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, wniosek skarżącej zawierał tylko i wyłącznie ogólnikowe twierdzenie, że nałożona na stronę przez RPP kara w wysokości 33.600 zł będzie miała istotny wpływ na możliwości funkcjonowania Zakładu i na bieżące decyzje gospodarcze. Twierdzenie to nie zostało poparte jakimikolwiek innymi informacjami i danymi finansowymi, na podstawie których możliwym byłaby obiektywna ocena realnej możliwości wpływu obowiązku zapłaty wymienionej kary na funkcjonowanie Zakładu Opieki prowadzonego przez stronę skarżącą. Nie jest bowiem możliwe stwierdzenie, że wykonanie objętej skargą decyzji mieć będzie choćby potencjalnie negatywny wpływ na bieżącą zdolność spółki w gospodarowaniu jej środkami finansowymi, skoro strona nie wskazuje w jakiejkolwiek mierze na swoją aktualną kondycję gospodarczą i monetarną. Dodatkowym mankamentem wniosku w opisanym aspekcie – niemożności oceny podniesionych twierdzeń wobec braku szerszej argumentacji żądania – jest brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych obrazujących stan finansowy spółki. Wobec powyższego, za niewadliwe uznać należy postanowienie Sądu I instancji, albowiem strona ograniczając się do szczątkowej argumentacji wniosku, pozbawiła tenże Sąd możliwości obiektywnej oceny żądania przez pryzmat powołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do podniesionej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji, że "Żaden przepis ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uzależnia bowiem wstrzymania wykonalności decyzji (w szczególności nakładającej obowiązek zapłaty kwoty pieniężnej) od wykazania przez adresata takiej decyzji swojej konkretnej sytuacji majątkowej, czy konkretnego wpływu jaki wykonanie decyzji miałby na jego stan majątkowy. Brak jest tym bardziej norm, które wskazywałyby, że dopiero podmiot o określonej sytuacji majątkowej, np. o niskich obrotach, niewielkich środkach na rachunku bankowym, stracie za zeszły rok itp. miałby uzasadniony interes w wnoszeniu o wstrzymanie wykonalności decyzji nakładającej obowiązek zapłaty kary pieniężnej", uznać ją należy za niezasadną z przyczyn już opisanych na wstępie wywodów niniejszego uzasadnienia, w których wskazano na obowiązki, jakie przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na wnioskodawcę domagającego się zastosowania ochrony tymczasowej. Również pozbawiona racji jest ta część wywodu, w której podnosi się, że "nałożenie na jakikolwiek podmiot kary pieniężnej w wysokości 33.600 zł jest zdarzeniem nadzwyczajnym, zaś wysokość kary uznać należy za znaczną, bez względu na sytuację finansową adresata decyzji". Róże podmioty, tak osoby fizyczne jak i prawne, w tym podmioty gospodarcze, będą w różnoraki sposób reagowały na określony wymiar nakładanych na nie kar, w zależności od swojej realnej sytuacji majątkowej. Z tych też przyczyn, każdorazowo sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonana decyzji nakładającej karę, bez względu na subiektywny stosunek wnioskodawcy do tejże kary, zobowiązany jest do obiektywnej oceny realnego wpływu nałożonego zobowiązania administracyjnego przez pryzmat możliwości wywołania nałożoną karą jednej bądź obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc możliwości wywołania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wnioskodawcy. Jak już wskazano, przeświadczenie strony o znacznej i uciążliwej wysokości nałożonej na skarżącą kary, przy opisanych brakach wniosku uniemożliwiło dokonanie opisanej oceny przez Sąd I instancji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w z w. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.