II GZ 482/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. w N., Cypr na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1776/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. w N., Cypr na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 lipca 2023 r. nr DNP-VII.491.4.2023 w przedmiocie ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1776/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił O. w N. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 lipca 2023 r., nr DNP-VII.491.4.2023, w przedmiocie ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji po odniesieniu się do treści przepisów art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stwierdził, że z konstrukcji ww. norm wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku, tj. przedstawienia takich okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Samo wskazanie przesłanek ustawowych nie jest wystarczające. Zdaniem Sądu I instancji, przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie te akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w akcie. Zatem nie każdy akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania, a więc nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów administracyjnych, które dla zaistnienia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W ocenie Sądu I instancji, przytoczone przez pełnomocnika skarżącej argumenty z powołaniem się na ustawową przesłankę wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków nie zasługują na uwzględnienie. Po pierwsze Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rozwoju i Technologii o ustanowieniu tymczasowego zarządu przymusowego w żaden sposób nie powoduje, że spółka została zobowiązana do podjęcia określonych czynności czy wykonania jakiegokolwiek obowiązku. Wydanie zaskarżonej decyzji umożliwiała inna, funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja, tj. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2023 r. o wpisaniu skarżącej na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy. I to ta decyzja w gruncie rzeczy zablokowała możliwość korzystania przez skarżącą ze środków finansowych i zasobów gospodarczych. Po drugie zaś, Sąd I instancji stwierdził, że jakkolwiek decyzja o ustanawianiu zarządu w trybie art. 6b ust. 2 w zw. z art. 6b ust. 1 ustawy jest wydawana w celu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub innego podmiotu własności środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych podmiotu wpisanego na listę prowadzoną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 2 ust. 1 ustawy), to jednak samo już przejęcie tej własności następuje na skutek wydania kolejnej decyzji podejmowanej w trybie art. 6b ust. 5 ustawy, nie zaś zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, która ma jedynie na celu ustanowienie zarządcy mającego za zadanie wykonywanie czynności określonych w art. 6a ust. 11 pkt 1-4 ustawy do czasu przejęcia własności na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 5. Tymczasem argumentacja skarżącej powołana w uzasadnieniu skargi sprowadza się, zdaniem Sądu I instancji, do skutków ewentualnego przyszłego przejęcia jej własności i braku wpływu na ustalenie wysokości odszkodowania za tę własności, nie zaś do skutków ustanowienia zarządu przymusowego. Samo ustanowienie zarządu przymusowego nie spowodowało ani zamrożenia środków i zasobów gospodarczych skarżącej, ani też przejęcia akcji stanowiących jej własność. Zaskarżona decyzja miała jedynie na celu wprowadzenie do spółki osoby, która przejęciem tej własności będzie miała dopiero się zająć. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała zatem, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zaskarżoną decyzją. Nie zasługiwał zdaniem Sądu I instancji na uwzględnienie argument skarżącej dotyczący zaistnienia niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zaskarżonej decyzji, których skarżąca upatruje w okoliczności, że zarząd przymusowy ustanowiono na okres 6 miesięcy, który to termin ma charakter terminu maksymalnego (art. 6a ust. 5 w zw. z art. 6b ust. 2 ustawy), zaś przejęcie własności może nastąpić praktycznie w każdym momencie od chwili opublikowania decyzji do upływu 6 miesięcy od daty jej publikacji. Jakkolwiek, zdaniem skarżącej, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że merytoryczne rozstrzygnięcie przez sąd skargi na tę decyzję nie nastąpi przed przejęciem należących do skarżącej akcji G. S.A., to jednak Sąd I instancji podkreślił, że choć zarząd przymusowy ustanowiono zaskarżoną decyzją na okres 6 miesięcy, to skarżącą nie uwzględnia, że nawet jeśli w ww. okresie wydana zostanie decyzja o przejęciu jej własności na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy, to również ta decyzja, zgodnie z art. 3 ust. 6 w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy, będzie podlegała zaskarżeniu do sądu. Skarżąca uprawniona będzie zatem do żądania poddania kontroli sądowej nie tylko zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, ale także wydanej w jej konsekwencji decyzji o przejęciu jej własności. Trudno więc uznać, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, że skarżąca pozbawiona zostanie prawa do sądu w tej konkretnej sprawie. Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co skutkuje odmową uwzględnienia wniosku. Wbrew jej twierdzeniom, skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest pozbawienie jej własności posiadanych akcji (ustanowiony zarząd ma dopiero na celu przejęcie na rzecz Skarbu Państwa lub podmiotu innego niż Skarb Państwa własności środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, co nastąpi odrębną decyzją wydaną na podstawie art. 6b ust. 5 ustawy), a zatem powyższe nie stanowi o spełnieniu przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie bada zasadności skargi, czy też zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu stanowi jedynie postępowanie o charakterze wpadkowym, które jest prowadzone w ściśle określonych granicach wyznaczonych treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja będzie bowiem podlegać kontroli sądu, pod względem jej zgodności z prawem (a zatem również przywoływanego przez skarżącą ziszczenia się w sprawie przesłanek ochrony ważnego interesu publicznego, ochrony interesu ekonomicznego państwa lub ze zapewnienia bezpieczeństwa państwa) dopiero w toku merytorycznego rozstrzygania sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie spraw Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że Skarżąca nie wykazała zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na skutek wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na potwierdzenie powyższego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie z dnia 10 października 2023 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, doszło do wydania orzeczenia w sprawie głównej, tj. rozpoznano skargę na przedmiotową decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego. Po wydaniu wyroku Sądu I instancji uwzględniającego skargę, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych (zob. postanowienia NSA z dnia: 14 września 2023 r., sygn. III OZ 385/23, 2 sierpnia 2023 r., sygn. III OZ 358/23, 17 stycznia 2023 r., sygn. II GZ 507/22). Rozpoznanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stało się zatem bezprzedmiotowe. Skarżąca w chwili obecnej korzysta z ochrony tymczasowej przed skutkami wykonania decyzji, co wynika z art. 152 § 1 p.p.s.a., a to z uwagi na uwzględnienie skargi przez Sąd I instancji. Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.