II OSK 150/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Anna Żak (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. i T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1068/24 w sprawie ze skargi A. S. i T. S. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 marca 2024 r. nr 318/OPO/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1068/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. i T. S. ("skarżący") na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 marca 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 134 k.p.a., argumentując, że pismo Starosty [...] z dnia 27 grudnia 2023 r. znak WAB.6740.9.49.2023 informujące skarżących, że nie przysługuje im status stron postępowania w sprawie z wniosku M. sp. z o.o. z dnia 22 listopada 2023 r. o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym na nieruchomości składającej się z działek ew. nr [...] ,[...] i [...]. zawiera takie elementy, które pozwalają na stwierdzenie, że mamy do czynienia z aktem administracyjnym. Ponadto skarżący podnieśli, że posiadają status strony w przedmiotowym postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682), dalej zwanej "P.b." i uzasadnili swoje stanowisko w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawiony został w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżących kasacyjnie na uzasadnionych podstawach. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji zasadnie orzekł o oddaleniu skargi na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 1 marca 2024r., którym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzono niedopuszczalność zażalenia na pismo Starosty [...] z dnia 27 grudnia 2023 r. znak WAB.6740.9.49.2023 informujące skarżących, że nie przysługuje im status stron postępowania w sprawie z wniosku M. sp. z o.o. z dnia 22 listopada 2023 r. o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym na nieruchomości składającej się z działek ew. nr [...],[...] i [...]. Sąd I instancji, weryfikując rozstrzygnięcie Wojewody Mazowieckiego trafnie stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na pismo informujące o odmowie uznania za stronę postępowania. Pismo Starosty żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia nie zawiera. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przy tego rodzaju zagadnieniu prawnym dotyczącym przymiotu strony, nie przewidują wydawania odrębnych rozstrzygnięć o charakterze aktu administracyjnego, a zgodnie z art.141 §1 k.p.a. zażalenie służy stronie na wydane w toku postępowania postanowienia i to wtedy gdy kodeks tak stanowi. Takie też stanowisko znajduje oparcie w judykaturze. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przepisy obowiązującej procedury w postępowaniu administracyjnym nie dają podstawy do orzekania w formie postanowienia, czy też jakiegokolwiek innego aktu, o uznaniu danego podmiotu, będącego osobą fizyczną, za stronę już toczącego się postępowania (por. postanowienia NSA: z 21 czerwca 2007 r., I OSK 855/07; z 16 listopada 2009 r., I OSK 1523/09; wyroki NSA: z 2 lutego 2007 r., II OSK 293/06; z 14 lutego 2024 r., II OSK 1251/21). W związku z powyższym, bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy jest argumentacja skargi kasacyjnej wskazująca, że ww. pismo organu zawiera takie elementy, które pozwalają na stwierdzenie, że mamy do czynienia z aktem administracyjnym w postaci postanowienia. Podobnie nie ma znaczenia w sprawie odwoływanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do kwestii merytorycznych związanych z oceną przymiotu strony postępowania w oparciu o art. 28 ust. 2 P.b. (w zarzutach skargi kasacyjnej powołano art.28 k.p.a.), a więc czy nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania ww. inwestycji. Kluczowe dla wyniku tej sprawy jest to, że wniesienie zażalenia od informacji udzielonej skarżącym przez organ I instancji powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić niedopuszczalność tego zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.), ponieważ przepisy k.p.a. nie dają podstaw do wydawania odrębnego aktu stwierdzającego, czy określony podmiot jest stroną. Odnosząc się do przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacji co do przysługiwania skarżącym kasacyjnie statusu strony na podstawie art.28 ust.2 P.b. z uwagi na posiadany przez nich interes prawny na skutek potencjalnego oddziaływania inwestycji na ich nieruchomość, zauważyć należy, że weryfikacja czynności procesowych organu związanych z ustaleniem przez organ kręgu stron postępowania oraz zapewnieniem im udziału w postępowaniu dokonywana jest w ramach toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę przy wykorzystaniu odpowiednich środków prawnych, przewidzianych przez przepisy obowiązującej procedury. Istnieje bowiem możliwość w zależności od etapu postępowania administracyjnego wniesienia odwołania od decyzji przez osobę niedopuszczoną, czy pominiętą przez organ administracji, ewentualnie złożenie skargi do sądu administracyjnego, bądź wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W razie skorzystania z wymienionych środków prawnych, właściwy organ administracyjny bądź sąd administracyjny rozstrzygnęłyby kwestię legitymacji procesowej danego podmiotu w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Skarżący mają więc możliwość ochrony własnego interesu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.