II OSK 1581/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 10 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. [...] [...] [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt lV SA/Po 855/25 o odrzuceniu skargi P. [...] [...] [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 980/21 w sprawie ze skargi P. [...] [...] [...] na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 października 2021 r. nr WOA.7721.276.2021.HC w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 18 listopada 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 855/25 – orzekając na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a." - odrzucił skargę P. [...] [...] [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 980/21. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 12 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 980/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. [...] [...] [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 października 2021 r., nr WOA7721.276.2021.HC w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Wyrok ten doręczony został stronie skarżącej w dniu 14 listopada 2022 r. Z uwagi na brak zaskarżenia powyższego wyroku, orzeczenie to stało się prawomocne. W dniu 22 września 2025 r. P. [...] [...] [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem z 12 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę o wznowienie postępowania sądowego stwierdził, że została ona wniesiona z ewidentnym naruszeniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył P. [...] [...] [...]. Zaskarżając w całości ww. postanowienie zarzucił mu naruszenie przepisów, mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wskazane we wniosku wznowieniowym okoliczności nie stanowią podstawy wznowienia, gdy tymczasem strona skarżąca wskazała nowe okoliczności faktyczne, o których dowiedziała się dopiero po analizie dokumentacji sprawy oraz orzecznictwa tyczącego się kwestii przesłanek wznowieniowych, w przypadku wydania decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu, a analiza ta nastąpiła w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o wznowienie, wobec czego termin na jego złożenie powinien biec dopiero od tego momentu (wrzesień 2025 r.), 2) art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "wykrycia okoliczności faktycznych" i uznanie, że wiedza powzięta, na skutek analizy orzecznictwa, w zestawieniu z aktami sprawy, nie może stanowić momentu "wykrycia", podczas gdy to właśnie zestawienie faktów z ich prawnym znaczeniem (uświadomionym po lekturze judykatury) pozwoliło stronie na zidentyfikowanie wady, której wcześniej, bez wiedzy specjalistycznej, nie była w stanie dostrzec, 3) art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca nie wskazała ustawowej podstawy wznowienia, podczas gdy strona wskazała na ujawnienie faktu wydania decyzji rozbiórkowej i odmownej przez tego samego pracownika PINB, co stanowi nową okoliczność faktyczną o charakterze obiektywnym, rzutującą na ważność postępowania (naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.), 4) art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych i jej niezastosowanie w stanie faktycznym, w którym strona skarżąca (osoby tworzące stowarzyszenie) ze względu na brak wiedzy specjalistycznej nie mogła poznać wcześniej przesłanek stwierdzających wadliwość postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W niniejszej sprawie strona skarżąca domagała się wznowienia postępowania w oparciu o art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że żądanie wznowienia postępowania było niedopuszczalne z uwagi na niewykazanie przez stronę skarżącą istnienia podstawy wznowienia postępowania. Zarówno w złożonym wniosku jak i w skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżąca wskazuje, że podstawą wznowienia jest ujawnienie okoliczności wydania decyzji rozbiórkowej i odmownej przez tego samego pracownika PINB oraz nieprawidłowe badanie legalności decyzji przez WSA w Poznaniu. Skarżąca podniosła, że wiedzę na ten temat pozyskała dopiero we wrześniu 2025 r., bezpośrednio przed wniesieniem skargi o wznowienie postępowania, na skutek analizy orzecznictwa sądów administracyjnych. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Skarga ta nie jest zatem środkiem umożliwiającym ponowną ocenę, w pełnym zakresie postępowania. Skarga o wznowienie stanowi odstępstwo od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego zakres orzekania w sprawie zainicjowanej taką skargą jest ściśle zdeterminowany podstawami wznowienia przywołanymi w skardze. Wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane. Istotą przesłanki określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. jest zatem wykrycie okoliczności i środków dowodowych w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych. Przepis ten nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów ujawnionych, a tylko niedostrzeżonych uprzednio przez stronę. Nowymi okolicznościami (środkami dowodowymi) są więc tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, albowiem zarówno orzekające w sprawie organy jak i skarżąca miała wgląd w akta sprawy administracyjnej zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu. Natomiast fakt innego "spojrzenia" merytorycznego na okoliczności sprawy na skutek późniejszej analizy orzecznictwa sądów administracyjnych nie stanowi o zaistnieniu i wykryciu nowych okoliczności i nowych środków dowodowych. W związku z powyższym za niezasadne uznać należy zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 280 § 1 i art. 273 § 2 p.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę o wznowienie postępowania z uwagi na wniesienie jej pomimo braku wykazania ustawowej podstawy wznowienia. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.