II OSK 1976/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 91/25 w sprawie ze skargi M. Z. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 22 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 91/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. Z. (dalej także jako: cudzoziemka) na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej także jako: Wojewoda) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (pkt 1) zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku cudzoziemki w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; (pkt 2) stwierdził, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; (pkt 3) zasądził od Wojewody na rzecz cudzoziemki zwrot kosztów postępowania. Wojewoda wywiódł skargę od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c oraz 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583; dalej jako: u.p.o.u.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy te mają zastosowania jedynie do postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej prowadzonych w stosunku do cudzoziemców, o których mowa w art. 1 cytowanej ustawy, czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącej, która jest obywatelką Ukrainy przybyłą do Rzeczypospolitej Polskiej przed wybuchem działań wojennych na terytorium tego państwa w 2022 r.; 2. art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 1 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.o.u. poprzez uwzględnienie skargi cudzoziemki na bezczynność Wojewody w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej zainicjowanej wnioskiem z dnia 9 stycznia 2024 r., mimo że stosownie do wskazanych przepisów ustawy o pomocy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. przepisów o bezczynności organu i o przewlekłym prowadzeniu postępowania nie stosuje się, a zgodnie z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 [u.p.o.u.] zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ich ust. 1, lub dokonywanie tych czynności z opóźnieniem, w okresie po 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 września 2025 r., nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że art. 100c i 100d u.p.o.u. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców tj. każdego, kto nie posiada obywatelstwa polskiego (art. 3 pkt 2 u.c.), nie zaś jedynie do obywateli Ukrainy w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.p.o.u. (por. m. in. wyroki NSA z: 27 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2608/23; z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2012/24; z 21 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2932/24; z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24 i II OSK 2939/24, z 7 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 1719/24 – i cyt. tam orzecznictwo). Argumentacja przemawiająca za przyjęciem przeciwnej koncepcji, opierająca się na systematyce aktu prawnego i przyznanych obywatelom Ukrainy uprawnieniach, jest niewystarczająca i nie przystaje do skutków, jakie wywołałoby takie rozumienie omawianych przepisów. W tym zakresie skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca złożyła wniosek w dniu 9 stycznia 2024 r. (data wpływu), a zatem w okresie obowiązywania art. 100d u.p.o.u. W czasie obowiązywania tego przepisu, terminy na załatwienie spraw nie rozpoczęły biegu, a zatem nie mógł powstać stan bezczynności organu. W dniu 1 lipca 2024 r. wszedł w życie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854; dalej jako: ustawa nowelizująca). Zgodnie z tym przepisem w art. 100d w ust. 1 u.p.o.u. wprowadzono zmianę a wyrażenie "do dnia 30 czerwca 2024 r.", zastąpiono wyrazami "do dnia 30 września 2025 r." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały wprowadzenie art. 100d u.p.o.u. nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym prezentowane jest stanowisko, że w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p.u. jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. m. in. wyroki NSA: z 13 czerwca 2025 r., sygn. II OSK 2939/24 i II OSK 2940/24; z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; z 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2945/24; z 19 maja 2025 r., sygn. akt: II OSK 2645/24, II OSK 2659/24, II OSK 2658/24, II OSK 2653/24, II OSK 2817/24, II OSK 2845/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24, II OSK 2924/24, II OSK 2930/24, II OSK 2740/24, II OSK 2927/24, II OSK 2921/24, II OSK 2926/24, II OSK 2587/24). W powołanych powyżej wyrokach wskazano, że niezgodność art. 100d u.o.p.u. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Przyjmując słuszność tego stanowiska, należy zauważyć, że termin na załatwienie sprawy rozpoczął bieg 1 lipca 2024 r. Stosownie do treści art. 223 w zw. z art. 210 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2025 r., poz. 1079; dalej jako: u.c.), decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie sześciu miesięcy od zdarzenia wskazanego w art. 210 ust. 2 u.c. Oznacza to, że termin na załatwienie sprawy upłynął z końcem 1 stycznia 2025 r., a zatem przed wniesieniem skargi na bezczynność – co nastąpiło 24 stycznia 2025 r. Sąd zauważył, że ponaglenie zostało złożone przed upływem terminu na załatwienie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak, że nie skutkuje to niedopuszczalnością skargi na bezczynność lub przewlekłość (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2025 r., sygn. II GSK 1918/25 i cyt. tam orzecznictwo). Analiza postawionych sądowi pierwszej instancji zarzutów prowadzi do wniosku o częściowej trafności stanowiska Wojewody, co jednak nie ma wpływu na to, że sąd pierwszej instancji – mimo błędnego uzasadnienia – wydał prawidłowy wyrok. Wojewoda nie skonstruował zarzutów w zakresie konkretnych rozstrzygnięć przyjętych w wyroku, w szczególności co do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Sąd drugiej instancji nie weryfikował zatem rozstrzygnięcia w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.