II OSK 931/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 554/22 w sprawie ze skargi Parafii [...] w [...] na akt [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w [...] (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie, Parafia) na akt Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu (dalej Wojewódzki Konserwator) z 19 lipca 2022 r. nr W/R.5180.10.2022.KP w przedmiocie odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych, wyrokiem z 22 lutego 2023 r. o sygn. IV SA/Wr 554/22, oddalił skargę w całości. Sąd wskazał w szczególności, że powinnością organu ochrony zabytków pozostaje m.in. kontrola stanu ich zachowania. W tym celu organ dokonuje stosownych czynności kontrolnych, zmierzających przede wszystkim do opisu zastanego stanu faktycznego wraz ze stwierdzeniem ewentualnych nieprawidłowości. W okolicznościach niniejszej sprawy sporządzony przez organ protokół kontroli, w wersji zaakceptowanej ostatecznie przez stronę, czyni spostrzeżenia względem trzech istotnych elementów, tj. stanu pokrycia dachowego, stanu elewacji zewnętrznej i tynków wewnętrznych oraz zabezpieczenia przed zawilgoceniem. O ile pokrycie dachowe jest – w ocenie organu – szczelne i kompletne, o tyle stan elewacji i zawilgocenie murów budzi zastrzeżenia. Skarżąca nie kwestionowała powołanego stanu rzeczy, koncentrując się na podważeniu innych elementów protokołu, które budziły jej wątpliwości (kwestia uporządkowania otoczenia kaplicy). Ostatecznie zaś poprawiony protokół podpisała, a tym samym zaakceptowała. Nawet po podpisaniu protokołu, miała możliwość zgłoszenia zastrzeżeń w terminie 7 dni, co do ustaleń w nim zawartych, z czego jednak nie skorzystała. Tym samym nie pozbawiono jej możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, informacji i dokumentów. Jak wskazał Sąd I instancji, protokół z przeglądu stanu technicznego oceniono negatywnie. Dokument ten wytworzono w listopadzie 2011 r., a więc ponad dziesięć lat przed analizowaną kontrolą oraz kilka lat przed dokonaną przez stronę modernizacją dachu, mającą miejsce w latach 2017 i 2018. Nie miał więc on istotnej mocy dowodowej w odniesieniu do stanu zachowania kaplicy z 2022 r. i nie podważał zasadności wydanych zaleceń pokontrolnych, a następnie odmowy ich zmiany. Świadczy on jednak, że strona mogła przedłożyć tego typu materiały, nawet poprzez dokonanie ich ewentualnej aktualizacji, czego jednak ostatecznie nie uczyniła w toku czynności przed organem. Dokonanie tego na etapie postępowania sądowego nie mogło zaś przynieść zamierzonego skutku. Zdaniem Sądu kwestionowanie stanu zachowania zabytku winno mieć miejsce na etapie zastrzeżeń do protokołu kontroli, tych zaś skarżąca nie podniosła. Organ dysponował wystarczającymi kompetencjami do dokonania opisu stanu zachowania zabytkowej kaplicy i nie musiał w tym zakresie zasięgać wiadomości specjalnych z zakresu budownictwa. Wobec tego trafnie ostatecznie przyjęto, że stan zachowania zabytku przedstawia się tak, jak opisano to w protokole kontrolnym, a więc, że w zakresie elewacji, tynków wewnętrznych oraz zabezpieczenia przed zawilgoceniem jest on nieodpowiedni. Wydane w następstwie zalecenia pokontrolne, stanowiące realizację kompetencji organu wyrażonej w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.; dalej "u.o.z."), są niejako oczywistą konsekwencją ustalonego stanu rzeczy. Sąd stanął na stanowisku, że organ ochrony zabytków nie działał w trybie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000; dalej "Kpa.), stąd nie mógł naruszyć zasad rządzących tym postępowaniem, w tym zasady proporcjonalności. Jak podano, skoro stan pokrycia dachowego oceniono jako dobry i szczelny, a stwierdzone nieprawidłowości odnosiły się wyłącznie do stanu elewacji i tynków wewnętrznych oraz zawilgocenia budynku, to powinnością organu było nałożenie na stronę obowiązków tylko w tym zakresie. W ich efekcie substancja budynku będzie miała szansę ulec zachowaniu, co stanowi wprost o realizacji celów u.o.z.. Ewentualna zaś wymiana dachu, jak chce tego skarżąca, prowadziłaby natomiast do podniesienia jego obecnego dobrego standardu, co samo w sobie oceniono pozytywnie, ale co nie zaspokaja aktualnych i koniecznych potrzeb zabytku jako całości. Sygnalizowana zaś przez stronę potrzeba odwodnienia budynku kaplicy w pełni pokrywa się z zaleceniem nr 3, tj. usunięciem opaski przyziemia wraz z wykonaniem zabezpieczenia obiektu przed podciąganiem kapilarnym. Nie powinna ona zatem budzić sprzeciwu strony. Skargę kasacyjną od powołanego wyroku Sądu I instancji złożyła Parafia, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), tj.: 1. art. 92 ust. 6 w związku z art. 38 ust. 1 i ust. 2 u.o.z. oraz art. 20 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479; dalej "u.p.e.a.") polegające na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że osoba zajmująca stanowisko służbowe starszego inspektora delegatury Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] podpisująca się pod rozstrzygnięciem końcowym organu, tj. odmową zmiany zaleceń pokontrolnych z 22 czerwca 2022 r., które zostało wydane przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegatury w [...] 19 lipca 2022 r. była do tego uprawniona na mocy posiadanego pełnomocnictwa - podczas, gdy to wyłącznie Kierownik Delegatury w [...] powołany przez i z upoważnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu mógł w myśl jednoznacznych przepisów ww. ustawy wydać i podpisać dokument będący stanowiskiem końcowym organu w postaci odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych z 22 czerwca 2022 r. jako organ właściwy do wydania tego rozstrzygnięcia, który zgodnie z kompetencjami wynikającymi z ww. ustawy prowadzi sprawy na terenie swojego działania, przeprowadza kontrole, w tym w szczególności wydaje decyzje administracyjne, 2. art. 38 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej "Pr.bud.") przez dokonanie błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu przez Sąd I instancji, że konserwator zabytków wobec posiadanej przez siebie wiedzy i doświadczenia zawodowego jako organ wyspecjalizowany na skutek przyznanych kompetencji w okolicznościach prowadzonej sprawy i zgłaszanych uwag przez stronę kontrolowaną nie był zobligowany do dodatkowego skorzystania z opinii osób bądź instytucji posiadających wiedzę specjalną w zakresie budownictwa - podczas, gdy między przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a przepisami ustawy Prawo budowlane zachodzi relacja współstosowania; skutkiem współzależności między powyższymi przepisami jest to, że organ konserwatorski mimo posiadanych kompetencji zawodowych, w sytuacji przedstawienia przez stronę dodatkowych faktów na temat rzeczywistego stanu technicznego pokrycia dachowego zabytku powinien przed zajęciem stanowiska końcowego, w celu precyzyjnego ustalenia tych okoliczności, skorzystać z dodatkowych opinii innych wyspecjalizowanych podmiotów lub osób, 3. art. 38 ust. 4 i art. 40 ust. 1 u.o.z. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na: a) przyjęciu przez Sąd I instancji, że skoro strona skarżąca nie złożyła swoich zastrzeżeń do protokołu kontroli w zakresie stanu technicznego dachu zabytkowej kaplicy, obecnie kościoła ewangelicko-augsburskiego znajdującego się na [...] w [...] przy ul. [...] na etapie sporządzania tego protokołu kontroli, to ostatecznie utraciła prawo zgłaszania takich uwag na dalszym etapie prowadzonego postępowania przed konserwatorem zabytków, a zatem złożony przez właściciela nieruchomości wniosek z 4 lipca 2022 r. o uchylenie zaleceń pokontrolnych – był spóźniony, b) przyjęciu przez Sąd I instancji, że dowodem potwierdzającym nieodpowiedni stan techniczny zabytku i zakres niezbędnych robót jakie ma wykonać właściciel obiektu budowalnego jest wyłącznie sporządzony przez organ konserwatorski protokół kontroli, który następnie był podstawą ostatecznego stanowiska wyrażonego w dokumencie końcowym odmowie zmiany zaleceń pokontrolnych, w którym w sposób kategoryczny wskazana została kolejność wykonania prac remontowo- budowalnych jakie mają zostać przeprowadzone w obiekcie, c) bezkrytycznym uznaniu przez Sąd I instancji, że organ wbrew powszechnie uznanym regułom wynikającym z zasad prowadzenia racjonalnej i prawidłowej kolejności wykonywania wszelkich prac remontowo-budowalnych kieruje się w tym względzie własnymi dyrektywami, które nie wynikają jednak z żadnych norm prawnych a ponadto nie muszą być zgodne z zaproponowanym przez właściciela zabytku porządkiem wykonania robót budowalnych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości podczas, gdy: 1) decydującym kryterium, które powinno być brane pod uwagę w zakresie koniecznego ustalenia rzeczywistego stanu technicznego zabytku oraz niezbędnych robót remontowo-budowalnych jakie powinny zostać wykonane w obiekcie powinna stanowić pełna i kompletna dokumentacja sprawy zgromadzona w toku prowadzenia wszystkich czynności, w tym zawierająca także dodatkowe stanowisko właściciela zabytku, które było uzupełnieniem dotychczasowych informacji zgormadzonych przez organ na temat stanu technicznego budynku, 2) pod uwagę powinna być wzięta kolejność wykonywanych prac, poczynając od przeprowadzenia robót koniecznych dla zachowania struktury budowalnej zabytku w postaci remontu dachu i kończąc na odnowieniu elewacji zewnętrznej obiektu, 3) istotna jest także okoliczność uwzględniająca możliwości finansowe właściciela, który to nie należy do podmiotów sektora finansów publicznych i wszelkie środki, w tym na niezbędne i konieczne remonty zarządzanych obiektów zabytkowych pozyskuje w wyniku podejmowanych indywidualnych starań w tej materii. Wobec powyższych zarzutów i towarzyszącej im argumentacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Parafii kosztów postępowania sądowego obu instancji wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, wniesiono, na podstawie art. 188 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego stanowiska końcowego organu, tj. odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych z 22 czerwca 2022 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego obu instancji wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Konserwator pismem z [...] kwietnia 2023 r. złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego obu instancji na rzecz Parafii. Zajął stanowisko wobec postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. W piśmie z [...] grudnia 2024 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku z księgi wieczystej na okoliczność zbycia [...] maja 2024 r. nieruchomości, której dotyczy wydana w sprawie odmowa zmiany zaleceń pokontrolnych z 22 czerwca 2022 r., a tym samym braku realnej możliwości wykonania przez skarżącą wydanych zaleceń pokontrolnych, wobec nieprzysługiwania jej prawa własności do nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. W analizowanej skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie wyłącznie przepisów prawa materialnego, a zatem skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Podnoszenie zarzutów w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Skoro skarga kasacyjna nie opiera się na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to tym samym nie podważono skutecznie stanowiska Sądu I instancji co do ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy (tak: wyrok NSA o sygn. I OSK 2395/24; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query, dalej "CBOSA"). Na wstępie odnieść należy się do zarzutu (pkt 1), kwestionującego umocowanie starszego inspektora delegatury Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] do podpisania aktu objętego skargą do Sądu z 19 lipca 2022 r., podzielając przy tym stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym osoba podpisująca odmowę zmiany zaleceń pokontrolnych dysponowała stosownym upoważnieniem piastuna organu o charakterze czasowym. Upoważnienie udzielone na podstawie art. 268a Kpa. wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencję organu do podejmowania czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Przepis ten stwarza możliwość, aby nie tylko sam piastun funkcji organu, czyli osoba, którą powołano na dane stanowisko, lecz także wyznaczony przez niego pracownik urzędu przydanego do pomocy temu organowi był umocowany do wykorzystania kompetencji organu. Upoważnienie powinno być udzielone na piśmie i z określeniem daty, od której obowiązuje. Wybór upoważnianego pracownika należy do organu i nie jest związany z żadnymi wymaganiami prawnymi w tym względzie, w szczególności nie jest to uzależnione od funkcji i stanowisk (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, Wyd. 11. str. 745- 746). Słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w sytuacji zwyczajnej nieobecności kierownika delegatury wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków, upoważnionego przez organ – na zasadzie art. 92 ust. 6 u.o.z. – do prowadzenia kontroli i spraw, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, nie mogłyby być podejmowane jakiekolwiek działania, w tym czynności związane z prowadzonymi kontrolami. Skutkowałoby to więc faktycznym paraliżem jego prac. Rozwiązaniem zatem racjonalnym i zgodnym z prawem wydaje się być udzielenie upoważnienia innemu pracownikowi delegatury, pełniącemu przez to czasowo obowiązki kierownika delegatury, o którym mowa w art. 92 ust. 5 u.o.z.. Wobec powyższego pracownik danej delegatury dysponujący stosownym upoważnieniem udzielonym przez kierownika jednostki na czas jego nieobecności, do podejmowania czynności – w prawnych formach działania administracji publicznej – mógł skutecznie złożyć podpis pod kwestionowanym aktem. W tych warunkach zarzuty skoncentrowane w powołanym zakresie, jako niezasadne, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Przechodząc do kolejno podniesionych zarzutów zaakcentować należy, że kwestionowanie stanu zachowania zabytku winno mieć miejsce na etapie zastrzeżeń do protokołu kontroli, skarżąca Parafia tymczasem takowych nie podnosiła. Sąd I instancji wskazał przy tym, z jakich narzędzi dowodowych można było skorzystać. Wyjaśnił jednocześnie, że dołączony do skargi protokół z przeglądu technicznego – dopuszczony w charakterze dowodu – oceniono negatywnie. Dokument ten bowiem wytworzono w listopadzie 2011 r., a więc ponad dziesięć lat przed analizowaną kontrolą oraz kilka lat przed dokonaną modernizacją dachu, mającą miejsce w latach 2017 i 2018. Nie miał więc on istotnej mocy dowodowej w odniesieniu do stanu zachowania kaplicy z 2022 r. i nie podważał zasadności wydanych zaleceń pokontrolnych, a następnie odmowy ich zmiany. Świadczy on jednak, jak zasadnie uznał Sąd I instancji, że skarżąca mogła przedłożyć tego typu materiały, nawet poprzez dokonanie ich ewentualnej aktualizacji, czego jednak ostatecznie nie uczyniła w toku czynności przed wyspecjalizowanym organem. Rację ma Sąd I instancji, przyjmując, że kontrola realizowana przez organ ochrony zabytków odbywa się na podstawie przepisów u.o.z., nie zaś Kpa.. Ma ona zatem charakter autonomiczny względem regulacji procedury administracyjnej, które w jej trakcie nie znajdują zastosowania. Organ ochrony zabytków nie jest zatem związany obowiązkami nakładanymi na inne organy administracji publicznej w związku z prowadzonymi przez nie postępowaniami administracyjnymi sensu stricto, lecz winien realizować normy u.o.z., które dają mu kompetencje do samodzielnego ustalania stanu zachowania zabytku. Co za tym idzie, nie jest on zobligowany do korzystania z opinii osób bądź instytucji posiadających wiedzę fachową, w tym w zakresie budownictwa, powołanych w charakterze biegłego, zwłaszcza na zasadzie art. 84 § 1 Kpa.. Podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Konserwator posiada specjalistyczną wiedzę, samodzielne uprawnienia i doświadczenie zawodowe w zakresie oceny stanu zachowania zabytku. Teza ta znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. II OSK 2596/17 (dostępny w CBOSA), "wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa, (...).". W myśl art. 89 pkt 2 u.o.z. organ konserwatorski jest organem wyspecjalizowanym, samodzielnie uprawnionym do oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić. Oznacza to, że organ ochrony zabytków w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie może dokonywać ocen w zakresie będącym przedmiotem rozpoznania, a decyzja musi uwzględniać obowiązek zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, a także zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku, sformułowany w art. 4 pkt 1 i 2 u.o.z. (tak: wyrok o sygn. VII SA/Wa 2154/19, dostępny w CBOSA). W konsekwencji Wojewódzki Konserwator dysponował wystarczającymi kompetencjami do dokonania opisu stanu zachowania zabytkowej kaplicy i w tym zakresie nie musiał zasięgać opinii specjalnych z zakresu budownictwa, by stwierdzić, że pokrycie dachowe danego zabytku jest szczelne i kompletne, co znalazło zasadną akceptację i wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skoro w niniejszej sprawie stan pokrycia dachowego oceniono jako dobry, a stwierdzone nieprawidłowości odnosiły się wyłącznie do stanu elewacji i tynków wewnętrznych oraz zawilgocenia budynku, to powinnością organu był nałożenie na stronę obowiązków tylko w tym zakresie, czego przejawem były skierowane do skarżącej kasacyjnie zalecenia pokontrolne. W efekcie kwestionowanie zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń co do stanu dachu, poczynionych przez wyspecjalizowany organ i przyjętych przez Parafię – wobec braku zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli – uznać należy za niezasadne, podobnie ocenić należy wniosek właściciela nieruchomości z 4 lipca 2022 r. o uchylenie zaleceń pokontrolnych, gdy postępowanie w danym zakresie już zakończono. Należy mieć bowiem w tym względzie na uwadze treść art. 40 u.o.z.. Kontrola zabytku dokonywana jest – jak wskazano powyżej – przez wykwalifikowanych pracowników organu, którzy oceniają stan obiektu i w oparciu o wyniki tego działania, podejmują stosowne decyzje, na przykład wydając zalecenia pokontrolne. Działania kontrole polegają na swobodnej ocenie stanu w jakim znajduje się zabytek i odpowiednim określeniu działań koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Celem organów konserwatorskich jest zachowanie zabytku w możliwie najlepszym stanie. Ustawa przyznaje organom konserwatorskim możliwość własnej oceny aktualnego stanu zabytku oraz wyboru środków zmierzających do jego ochrony. Uwarunkowania organizacyjne czy też finansowe właściciela zabytku, uniemożliwiające (w jego cenie) podjęcie działań zmierzających do zachowania zabytku, nie są z konserwatorskiego punktu widzenia podstawą do odstąpienia przez organ od obowiązku wydania zaleceń pokontrolnych. Formułowane zatem w końcowej części zarzutów skargi kasacyjnej wątpliwości, nie mogły stanowić podstawy uznania, że Sąd I instancji błędnie zaakceptował stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora wyrażone w jego rozstrzygnięciu z 19 lipca 2022 r. Wypada nadmienić, że skarżąca kasacyjnie posiada uprawnienie do ubiegania się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru albo prac konserwatorskich lub restauratorskich przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa, o czym stanowi art. 73 u.o.z.. Kwestie związane z brakiem środków finansowych nie mogą stanowić prawnej przeszkody do wydania przez organ konserwatorski zaleceń pokontrolnych, mających za przedmiot ochronę zabytku. Brak jest przepisu prawa, który pozwalałby na sformułowanie przeciwnego wniosku, tym bardziej w świetle treści art. 72 i art. 73 u.o.z., które to przepisy wprost wskazują w jaki sposób m.in. jednostka organizacyjna, będąca właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadająca taki zabytek, powinna zabezpieczyć/uzyskać środki finansowe związane z jego ochroną. W tych warunkach, jeżeli organ konserwatorski ustalił, że zabytek – kaplica – jest w nieodpowiednim stanie, czego de facto nie kwestionuje skarżąca kasacyjnie, zwracając m.in. uwagę na konieczność odwodnienia budynku kaplicy, to tym samym istniały podstawy do zastosowania art. 40 ust.1 w zw. z art. 40 ust. 2b pkt 2 u.o.z. i wydania aktu, którego legalność prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, oddalając skargę Parafii. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że kontroluje wyrok Sądu I instancji na datę orzekania. W dacie wyrokowania Sąd dysponował wystraczającym materiałem dowodowym, uprawniającym do wydania zakwestionowanego aktu Wojewódzkiego Konserwator, brak było wówczas informacji o zbyciu nieruchomości. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tylko w okolicznościach objętych normą art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. Dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (tak: m.in. wyrok NSA o sygn. II OSK 840/11, dostępny w CBOSA). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy (tak: wyrok NSA o sygn. I OSK 1646/16, dostępny w CBOSA). Przedłożony zatem przez skarżącą kasacyjnie dowód nie mógł odnieść jakiegokolwiek skutku, w tym w szczególności, w postaci podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku. Należy również zwrócić uwagę, że nabywca danej nieruchomości nie zgłosił chęci przystąpienia do niniejszej sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.