II OZ 1078/25

Dnia 21 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie zawarte w punkcie czwartym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 70/25 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 70/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, zobowiązał Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku E. S. z 19 marca 2024 r. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z akt sprawy (pkt 1), stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy (pkt 2), uznał, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3) oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 150 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4). Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200, art. 205 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), podając, że na koszty złożyły się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 50 zł. Zdaniem Sądu, wystąpiły uzasadnione podstawy do miarkowania zasądzonego zwrotu kosztów postępowania, w tym przede wszystkim kosztów zastępstwa procesowego strony skarżącej. W ocenie Sądu, ustalenie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej na kwotę 50 złotych jest "adekwatn(e) do nakładu pracy pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie i wpisuje się w miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. Złożenie przez tego samego pełnomocnika do tut. Sądu kilkuset skarg o bardzo zbliżonej treści, tożsamych zarzutach i argumentacji, w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym, pozwalało istotnie zmniejszyć nakład pracy tegoż pełnomocnika konieczny dla wywiedzenia skarg opartych o jednobrzmiącą argumentację, a to uzasadniało miarkowanie kosztów postępowania". Zażalenie na powyższe postanowienie zawarte w punkcie czwartym wyroku złożył pełnomocnik skarżącej, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwoty 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącego, "zasadą jest, iż Sąd nie może zasądzić stawki wynagrodzenia adwokata w wysokości niższej niż określona w Rozporządzeniu stawka minimalna tj. 480 PLN". Zdaniem żalącego się, stawka wynikająca z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia jest stawką minimalną, której nie można miarkować w dół, a jedynie w górę i to – stosownie do art. 206 p.p.s.a. – w wyjątkowych okolicznościach. Jednocześnie w zażaleniu podkreślono, że "Sąd miarkując wynagrodzenie nie wziął pod uwagę nakładu pracy i kosztów związanych z (...) przygotowaniem (w tym złożenie ponaglenia (...)), wniesieniem oraz innych towarzyszących czynności po wydaniu wyroku i jego uprawomocnienia. Należą do nich koszty biurowe, pocztowe, wynagrodzenia pracowników i związane z prowadzeniem kancelarii, (w)ydrukowanie pism, ich złożenie, wysłanie, obsługa pism w toku postępowania i monitorowanie sprawy sądowej do momentu uprawomocnienia wyroku i zwrotu akt do organu". Pokreślono, że pełnomocnik nie ma wpływu na stopień skomplikowania sprawy. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania odpowiada prawu. Art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu, ustalonej w celu pobrania wpisu. W orzecznictwie oraz piśmiennictwie podkreśla się uznaniowy charakter powołanego przepisu, pozwalający sądowi na dokonywanie dyskrecjonalnej oceny na tle konkretnej sprawy, czy w danych okolicznościach powinno nastąpić miarkowanie zasądzanych kosztów, przy czym częściowe uwzględnienie skargi stanowi tylko jeden przykład, wskazany przez ustawodawcę, pozwalający na zastosowanie tego przepisu (wyroki NSA z 17 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4787/16; z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 926/18; czy też postanowienie z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11; tak też: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 206). Nie ulega też wątpliwości, iż warunkiem prawidłowego zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów, tym samym w razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Niepodjęcie rozważań w tym względzie oznacza, przy uwzględnieniu skargi nawet w części, obowiązek zastosowania zasady z art. 200 p.p.s.a. W niniejszym przypadku Sąd pierwszej instancji podał przyczyny, z powodu których miarkował koszty zastępstwa procesowego, wyraźnie powołując okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, zasadnie przyjmując, że wymagały one mniejszego nakładu pracy pełnomocnika. Wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Jednocześnie, przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika należy każdorazowo uwzględniać stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy, a także wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym wkładu pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Często spotykanym przykładem stosowania miarkowania kosztów są wyroki zapadające w sprawach, w których ten sam pełnomocnik wywodzi skargi (skargi kasacyjne) i reprezentuje strony w tożsamych lub zbliżonych stanach faktycznych, objętych jednolitą regulacją prawną (postanowienia NSA z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18; z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 418/22, czy wyroki z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2407/19 oraz z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2822/19). W rozpoznawanej sprawie, skarga skarżącej została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, bez stawiennictwa w Sądzie, a więc jedyną czynnością podjętą przez pełnomocnika było złożenie skargi, która jak przyjął Sąd pierwszej instancji, a czemu nie zaprzeczył żalący się pełnomocnik, oparta była na tożsamych zarzutach i argumentacji jak kilkaset innych skarg wnoszonych przez tego samego pełnomocnika w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącej, powyższe przemawiało za odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości. Odnosząc się do twierdzenia zażalenia, jakoby art. 206 p.p.s.a. umożliwiał Sądowi miarkowanie zasądzanych kosztów jedynie "w górę" bez możliwości ich obniżenia, wystarczy wskazać, że ww. przepis umożliwia Sądowi w szczególnie uzasadnionych przypadkach odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, a więc tym bardziej w części, w ten sposób, że obniżone zostanie należne pełnomocnikowi wynagrodzenie. Ponadto zauważyć należy, że art. 206 p.p.s.a. odnosi się do kosztów postępowania, a więc stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. także do wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem. Bez znaczenia jest w związku z tym, że w § 14 i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) mowa jest o stawkach minimalnych takiego wynagrodzenia. W związku z powyższym stanowisko i zarzuty podniesione w zażaleniu należy uznać za nietrafne. W tych okolicznościach NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.