II OZ 1103/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2274/16 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2016 r. Nr ... w przedmiocie zwrotu wniosku postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2274/16 po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 roku wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2016 r., Nr ... w przedmiocie zwrotu wniosku odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu J. J. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2016 r. w przedmiocie zwrotu wniosku. Postanowieniem z tego samego dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a., odrzucił ww. skargę skarżącego wobec braku wyczerpania środków zaskarżenia. Po rozpoznaniu zażaleń na powyższe postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 9 lutego 2017 r. oddalił zażalenia (sygn. akt II OZ 91/17 postanowienie oddające zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sygn. akt II OZ 92/17 postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie odrzucające skargę). Pismem z 7 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł o sporządzenie i doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy w całości bez kopert i zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz dwóch odpisów skarg na przewlekłość postępowania oraz wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie. Pismem z 17 maja 2017 r. skarżący ponowił wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy oraz wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie. Ponadto wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II instancji, skargi o wznowienie postępowania oraz skargi na przewlekłość postępowania. W kolejnych pismach z dnia 18 maja i 17 czerwca 2017 r. skarżący wniósł jak w piśmie z 17 maja 2017 r., wykonując zaś zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż wnioski skarżącego złożone w niniejszej sprawie zawarte w pismach z 7 kwietnia 2017r., 17 maja 2017r., 18 maja 2017r. i 17 czerwca 2017r., jak również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożony na urzędowym formularzu PPF, z uwagi na wydane już w niniejszej sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały rozpoznane w trybie art. 165 p.p.s.a. W myśl wspomnianego artykułu postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Skarga w niniejszej sprawie została odrzucona postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. z uwagi na brak wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia, dotyczyła ona postanowienia organu I instancji. Prawidłowość niniejszego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2017 r. oddalając zażalenie na ww. postanowienie. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego było także postanowienie odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W postanowieniu 9 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 91/17 Sąd ten wskazał, iż przepis art. 247 p.p.s.a. wprowadza samodzielną negatywna przesłankę przyznania stronie prawa pomocy, która to pomoc nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż nie uległa zmianie okoliczność odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 28 listopada 2016 r. Wskazał również, że w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a skarga jest niedopuszczalna, dlatego też, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 247 p.p.s.a, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że skoro nie doszło do zmiany okoliczności sprawy, nie ma podstaw do zmiany postanowienia z dnia 28 listopada 2016r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, na podstawie art. 165 a contrario w zw. z art. 247 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. J. wskazując na brak majątku i konieczność właściwego reprezentowania interesu skarżącego w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazać należy, że prawomocne postanowienia sądów w zakresie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Ciężar dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nadal ciąży na wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał, iż nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. ----------------------- 1