II OZ 1264/25

Dnia 10 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 818/24 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 września 2024 r. Nr SOC-POK.626.3.80.2023.MD w przedmiocie unieważnienia dokumentu paszportowego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 w zw. art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL. Sąd stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkujące przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, kurator reprezentujący skarżącego będąca profesjonalnym prawnikiem nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL strony skarżącej. Kurator nie podała we wniosku o przywrócenie terminu żadnych przyczyn powodujących zwłokę w uzupełnieniu braków formalnych skargi, wskazując jedynie, że PESEL uzyskała w dniu 2 stycznia 2025 r. Brak jest jakiejkolwiek argumentacji, z której wynikałoby, dlaczego kurator uzyskała PESEL dopiero w dniu 2 stycznia 2025 r., i jakie adwokat podejmowała działania w celu uzupełnienia tego braku formalnego skargi w okresie ponad miesiąca, licząc od dnia doręczenia jej wezwania z dnia 15 listopada 2024 r., tj. od 29 listopada 2024 r., do dnia uzyskania PESEL. Sąd wskazał, że dysponuje jedynie pismem adwokat z dnia 3 grudnia 2024 r. nadesłanego w terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi, w którym oświadczono, że jako kurator dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego nie posiada jego numeru PESEL. W tych warunkach Sąd stwierdził, że te okoliczności utrudniają mu merytoryczną ocenę złożonego wniosku w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto Sąd zauważył, że adwokat nawet nie pojawiła się w Sądzie i nie przeglądnęła akt administracyjnych sprawy, bowiem gdyby to uczyniła, brak skargi zostałby uzupełniony, PESEL skarżącego w nich widnieje. Sąd I instancji mając na względzie wytyczne zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II OZ 683/25, wskazał, że postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietna 2024 r., sygn. akt [...], o ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej nie ma znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu do usunięcia braku skargi polegającego na niepodaniu PESEL skarżącego. Kurator mogła zwrócić się o udostępnienie danych ze zbioru PESEL albo udać się do Sądu i przejrzeć akta administracyjne sprawy. Z tych względów Sąd stwierdził, że kurator nie dochowała należytej staranności przy reprezentacji skarżącego, co czyni wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi niezasadnym. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł J. S. reprezentowany przez kuratora adw. K. S.. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że nastąpiło przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i jakoby nastąpiło to z winy skarżącego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, które przemawiałyby za uwzględnieniem zawartej w nim argumentacji. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy kurator reprezentująca skarżącego na etapie wniesienia skargi nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło nie z jej winy. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazywana we wniosku argumentacja odnosząca się do brak wiedzy o nr PESEL skarżącego nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu. Tej oceny nie podważono skutecznie w zażaleniu, w którym zasadniczo, po pierwsze, błędnie twierdzi się, że w ogóle nie doszło do uchybienia terminu, gdy w sprawie zostało to już przesądzone przez Sąd I instancji w postanowieniu z 18 grudnia 2024 r. o odrzuceniu skargi, a co więcej w postanowieniu z 14 maja 2025 r., sygn. akt II OZ 683/25, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że doszło do uchybienia terminu przy wskazaniu nr PESEL strony skarżącej na wezwanie Sądu I instancji. Po drugie, nie jest skuteczna argumentacja zażalenia odwołująca się do okoliczności wskazanej przez Sąd I instancji, że nr PESEL znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. W tym bowiem zakresie strona skarżąca pomija uchwałę NSA o sygn. akt II GPS 3/22, zgodnie z którą niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. I wreszcie co najistotniejsze, po trzecie, zażalenie zasadniczo abstrahuje od przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Argumentacja zażalenia, wskazuje w istocie na własne przekonanie strony skarżącej reprezentowanej przez kuratora co do tego, że wobec wezwania Sądu do podania nr PESEL nie musiano tego numeru podawać w niniejszej sprawie. Jest to argumentacja, która w okolicznościach niniejszej sprawy nie mieści się w hipotezie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, argumentacja tam zawarta nie uprawdopodabnia braku winy strony skarżącej reprezentowanej przez kuratora. Nie wykazano bowiem jaka istniała realna i niemożliwa do przezwyciężenie przeszkoda w biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, która uniemożliwiała kuratorowi na wskazanie nr PESEL skarżącego w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy nr PESEL chociażby znajdował się w aktach administracyjnych, a przy piśmie z dnia 23 lipca 2024 r. kurator został poinformowany przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, w tym o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, na który m.in. składa się szereg dokumentów zawierających nr PESEL skarżącego. Dlatego strona skarżąca reprezentowana przez kuratora nie może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. Odnośnie wnioskowanego wynagrodzenia dla kuratora należy wskazać, że podstawą do rozstrzygania o prawie kuratora do wynagrodzenia za sprawowanie kurateli jest art. 179 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), zwanej dalej "k.r.o.". Przy czym na zasadzie odesłania wynikającego z art. 178 § 2 k.r.o. do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece. Zgodnie z art. 179 § 1 k.r.o. organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. A zatem na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego zagadnienia prawnego związanego z oceną skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (etap wniesienia skargi), Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przyznawania wynagrodzenia dla kuratora lecz organ państwowy, który ustanowił kuratora. Należy bowiem uwzględnić, że kurator ustanowiony przez sąd powszechny w postępowaniu administracyjnym jest umocowany do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną.