II OZ 683/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. S.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 818/24 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. S.-G. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 września 2024 r. Nr SOC-POK.626.3.80.2023.MD w przedmiocie unieważnienia dokumentu paszportowego postanawia: uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 818/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. S.-G. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 września 2024 r. Nr SOC-POK.626.3.80.2023.MD w przedmiocie unieważnienia dokumentu paszportowego. Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu jest z mocy ustawy niedopuszczalny. Jak wynika bowiem z akt sądowych, w wykonaniu zarządzenia z dnia 8 listopada 2024 r. wezwano kuratora strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. orzeczenia o ustanowieniu kuratorem strony skarżącej, w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie z dnia 15 listopada 2024 r. doręczono kuratorowi w dniu 29 listopada 2024 r. Ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru wynika, że przesyłkę kurator odebrał osobiście. Zakreślony termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął zatem w dniu 6 grudnia 2024 r. Kurator nadesłał w dniu 5 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego na kopercie) pismo z dnia 3 grudnia 2024 r., w którym oświadczył, że jako kurator dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego nie posiada jego numeru PESEL. Do pisma kurator dołączył jednak odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków z dnia 18 kwietna 2024 r. (sygn. akt III RNs 311/24) o ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej. Powyższe okoliczności sprawy niezaprzeczalnie wskazują, że kurator mógł dokonać czynności w postępowaniu sądowym w postaci uzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym siedmiodniowym terminie, tj. do dnia 6 grudnia 2024 r. Potwierdza to zresztą sam kurator – w kontekście jego twierdzeń, że nie posiada numeru PESEL skarżącego – który wnosząc o przywrócenie terminu, podał ten numer. Zdaniem Sądu, dokonywanie innych czynności w trakcie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i wskazywanie, że kurator nie posiada numeru PESEL, przy jednoczesnym jego podaniu w późniejszym terminie, pozwala na stwierdzenie, że nie było żadnych przeszkód, aby braki formalne uzupełnić w terminie. Zatem nie doszło w istocie do uchybienia terminu, tylko do niewykonania wezwania, co czyni wniosek o przywrócenie terminu niedopuszczalnym z mocy ustawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie kurator skarżącego, zarzucił naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 86 § 2, art. 87 § 1, art. 87 § 2 i art. 88 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu powinna wynikać wprost z jego treści. O niedopuszczalności wniosku możemy mówić, gdy: wniosek został złożony po upływie roku od upływu uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego, zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a.; uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, zgodnie z art. 86 § 2 P.p.s.a.; strona nie uchybiła terminowi; wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, np. wniosek o przywrócenie terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego; ze względu na stan sprawy przywrócenie terminu stało się zbędne (nieaktualne) (por. H. Knysiak – Sudyka (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, System Informacji Prawnej LEX). Zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 P.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 P.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 P.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 P.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub 141 § 1 P.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego (patrz m.in. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1090/11; Hanna Knysiak-Sudyka "Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Komentarz. Orzecznictwo", WKP 2021, uwagi do art. 88; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2024, uwagi do art. 88). Z powyższego wynika, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest m.in. jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło w istocie do uchybienia terminu, tylko do niewykonania wezwania, co czyni wniosek o przywrócenie terminu niedopuszczalnym z mocy ustawy. Z takim stanowiskiem Sadu nie można się zgodzić. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze wskazaniem numeru PESEL skarżącego, został wniesiony za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 4 stycznia 2025 r. Przedłożenie numeru PESEL nastąpiło zatem z uchybieniem terminu. Kurator wykonała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych po upływie terminu zakreślonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 listopada 2024 r., doręczonego kuratorowi w dniu 29 listopada 2024 r. Kurator skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że PESEL skarżącego uzyskała w dniu 2 stycznia 2025 r. i w związku z tym wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, jednocześnie uzupełniając ten brak. Z wniosku wyraźnie wynika, że kurator nie uzupełniła braku formalnego skargi w terminie, wnosząc o jego przywrócenie w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Każdy przypadek, kiedy strona może zwrócić się o przywrócenie terminu polega na tym, że strona nie wykonała danej czynności w terminie. W takiej sytuacji nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji zobligowany będzie do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ nie było podstaw do odrzucenia wniosku. W tym ponownym postępowaniu, badając zasadność wniosku, Sąd pierwszej instancji oceni także, jakie znaczenie dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu, ma dysponowanie przez kuratora odpisem postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków z dnia 18 kwietna 2024 r., sygn. akt III RNs 311/24, o ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej. W dotychczasowym postępowaniu Sąd pierwszej instancji odnotował tę okoliczność, ale nie rozważył jej znaczenia dla zaistnienia przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu do usunięcia braku skargi, polegającego na niepodaniu PESEL skarżącego. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że we wniosku o przywrócenie terminu kurator stwierdziła, że PESEL skarżącego uzyskała w dniu 2 stycznia 2025 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.