II OZ 1716/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 615/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 17 grudnia 2024 r. nr KG-CU-VIII-RII.4224.107.2024 w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 615/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.J. wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z 17 grudnia 2024 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku. Skarżący w zawartym w skardze wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej podniósł, że powrót do kraju pochodzenia będzie się wiązał z koniecznością poniesienia przez niego kosztów podróży wynoszących około 5000 zł, a także dodatkowych kosztów utrzymania do czasu znalezienia pracy w Turkmenistanie. Wykonanie decyzji spowoduje również szkodę o charakterze niematerialnym w postaci znaczącego pogorszenia warunków do życia, a także spowoduje brak możliwości wyjazdu z Turkmenistanu, jako że władze ograniczają możliwości migracyjne swoich obywateli. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania ochrony tymczasowej. Przede wszystkim skarżący nie wskazał konkretnych i dotyczących tylko jego osoby okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, istotą decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest zmuszenie cudzoziemca do wyjazdu z Polski do kraju pochodzenia z powodu zaistnienia określonych ustawowo przesłanek, tak więc sam przymus wyjazdu nie może stanowić znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm..; dalej: "p.p.s.a."). Sąd zauważył również, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w związku z treścią art. 46 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U.UE.L.2013.180.60, dalej: dyrektywa proceduralna) państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do przebywania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, podczas trwającego postępowania sądowego ze skargi na decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Co za tym idzie, nie dotyczy to decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzuty naruszenia: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji, podczas gdy opuszczenie terytorium Rzeczpospolitej Polski i powrót do Turkmenistanu spowoduje po stronie skarżącego nieodwracalne szkody w postaci braku możliwości ponownego opuszczenia terytorium Turkmenistanu, naruszenie jego praw człowieka, rażące pogorszenie jego warunków życia oraz szkodę majątkową w postaci kosztów podroży wynoszących około 5000 złotych, kosztów utrzymania się do czasu znalezienia miejsca zamieszkania i zatrudnienia, a skarżący nie był w państwie pochodzenia od 6 lat, nie ma tam żadnych środków oraz nie ma rodziny czy przyjaciół, którzy mogliby mu pomoc, ponadto w Turkmenistanie panuje powszechne ubóstwo, co miało wpływ na wynik sprawy. 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niezbadanie okoliczności faktycznych sprawy i niezapoznanie się z materiałem dowodowym załączonym do skargi z dnia 28 stycznia 2025 r., a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powyższego zapatrywania nie zmienia wniesione zażalenie. Zauważyć należy, że okoliczność, iż wykonanie decyzji zobowiązującej do powrotu polega na opuszczeniu terytorium Polski nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienia NSA z: 18 maja 2017 r., II OZ 463/17; 13 czerwca 2017 r., II OZ 616/17; 23 sierpnia 2019 r., II OZ 708/19). Tym samym fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, choć niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, nie może sam w sobie przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu. Konieczność wstrzymania wykonania takiej decyzji nie wynika również z art. 46 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U.UE.L.2013.180.60). Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę tak, by w okresie do rozpatrzenia skargi, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie tej decyzji, nie poniosła ona znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W przypadku decyzji zobowiązującej do powrotu przyjąć należałoby, że wstrzymanie jej wykonania byłoby możliwe, jeśli cudzoziemiec wykazałby, że zmiana w jego życiu osobistym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP oraz innych państw obszaru Schengen, spowoduje wystąpienie zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając to na względzie należało uznać, iż w odniesieniu do argumentacji skarżącego zawartej we wniosku Sąd pierwszej instancji zasadnie zauważył, iż cechowała ją znaczna ogólnikowość. Skarżący powołał się bowiem na konieczność poniesienia kosztów związanych z powrotem do kraju pochodzenia oraz prawdopodobne pogorszenie się warunków do życia, w porównaniu z tymi, jakie miał w Polsce. Skarżący powołał się również na ograniczenia migracyjne, jakie na swoich obywateli nakładają władze Turkmenistanu. Podkreślić należy, że argumentacja dotycząca ww. kwestii materialnych nie została poparta jakąkolwiek dokumentacją obrazującą sytuację finansową wnioskodawcy, która mogłaby wykazać, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje po stronie skarżącego skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnośnie ograniczeń migracyjnych nakładanych przez władze Turkmenistanu, a także zarzutu zażalenia dotyczącego niezapoznania się z materiałem dowodowym załączonym do skargi z dnia 28 stycznia 2025 r. wskazać natomiast należy, że argumenty te nie odnoszą się w istocie do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz do samej skargi. Tymczasem na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji nie mógł badać zasadności skargi. W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.