II OZ 1807/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P., D.K. i D.K1. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 647/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K. i K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 85/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P. i D.K., 2. odrzucić zażalenie D.K1.

Postanowieniem z 7 maja 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 647/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę K. P. i D. K. (dalej jako "skarżące") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 85/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżące zostały wezwane pierwotnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 listopada 2024 r. do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od skargi na zaskarżone postanowienie, a zażalenia na to zarządzenie zostały oddalone przez NSA postanowieniami z 12 lutego 2025 r. sygn. akt II OZ [...] i II OZ [...]. Wobec tego Przewodniczący Wydziału wezwał skarżące do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego zarządzeniem z 25 lutego 2025 r. Wezwanie to zostało im doręczone: 10 marca 2025 r. D. K. a K. P. 19 marca 2025 r. Skoro w terminie do uiszczenia wpisu sądowego tj. odpowiednio do 17 marca 2025 r. i 26 marca 2025 r. wpis ten nie został uiszczony skarga jako nieopłacona podlegała odrzuceniu stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. K. P., D. K. i D.K1. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie (k. 89 akt). Podnosząc zarzut naruszenia Konstytucji RP przez organ nadzoru budowlanego i Sąd wskazują, że nie są w stanie ponieść kosztów legalizacji w wysokości 3.650.000 zł ani kosztów sądowych w kwocie 74.000 zł. Nie stać ich na poniesienie takich kosztów. Podnoszą, że nie zostało jeszcze zakończone postępowanie spadkowe po zmarłych rodzicach dotyczące nieruchomości, na których zlokalizowane są garaże, których dotyczą zaskarżone decyzje PINB w związku z czym nie wiadomo kto jest właścicielem tych garaży i nie można przypisać im odpowiedzialności za działania zmarłych osób. Podkreślają, że nie stać ich na wpisy sądowe i opłatę adwokata z wyboru bowiem musieliby liczyć się z kosztami na poziomie ok. 124.000 zł. Wystąpili o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania spadkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K. P. i D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D.K1. podlega odrzuceniu. Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że skarżące składając skargę do sądu, pomimo nie uzyskania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych, na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego nie uiściły tego wpisu sądowego od skargi, co skutkowało odrzuceniem nieopłaconej skargi przez Sąd I instancji. Oceniając zaskarżone postanowienie w powyższym zakresie NSA stwierdza, że Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę albowiem złożona przez skarżące skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że K. P. po prawomocnym rozpatrzeniu jej wniosku o prawo pomocy (odmowa przyznania zwolnienia od kosztów sądowych) otrzymała wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 25 lutego 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 92 akt). Wezwanie to otrzymała 19 marca 2025 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upływał 26 marca 2025 r. Do tego dnia skarżąca nie dokonała zapłaty. Wobec tego Sąd słusznie odrzucił jej skargę na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. Podobnie D. K. po prawomocnym rozpatrzeniu jej wniosku o prawo pomocy (odmowa przyznania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata) otrzymała wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 25 lutego 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 93 akt). Wezwanie to otrzymała 10 marca 2025 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upływał 17 marca 2025 r. Do tego dnia skarżąca nie dokonała zapłaty. Wobec tego Sąd słusznie odrzucił jej skargę na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. Słusznie Przewodniczący Wydziału wezwał skarżące do uiszczenia wpisu sądowego pod rygorem odrzucenia skargi z art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Skoro w wyznaczonym do tego terminie nie uiściły one wpisu, to Sąd nie miał możliwości orzec inaczej niż tylko odrzucić ich skargę. Z art. 220 § 3 P.p.s.a. wynika wprost, że nieopłacona skarga podlega odrzuceniu przez sąd. W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestia prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 303/24 (K. P.) i postanowieniem tego Sądu z tego samego dnia, sygn. akt VII SPP/Wa 304/24 (D. K.). Skoro skarżące nie uzyskały zwolnienia od kosztów sądowych, to powinny były liczyć się z tym, że koszty te związane z wniesieniem skargi będą musiały uiścić. Bez tego ich skarga nie zostałaby rozpoznana (art. 220 § 1 P.p.s.a). Okoliczność, że skarżące są inicjatorkami wielu postępowań sądowoadministracyjnych, które łącznie obligują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą ich zdolności finansowe nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy bowiem Sąd oceniał wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego na potrzeby tej konkretnej skargi. Skarżące skorzystały z prawa pomocy jednak ich wnioski prawomocnie zostały rozpatrzone odmownie. Ponadto kwestię legalności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wpisie rozstrzygnął prawomocnie NSA rozpoznając zażalenia skarżących – postanowienia NSA z 12 lutego 2025 r. sygn. akt II OZ [...] i II OZ [...] oddalające zażalenia. W tym stanie rzeczy skarżące zobligowane były do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobiły skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić oceny NSA bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi a nie dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi, która została odrzucona. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zażalenie wniesione zaś przez D.K1. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D.K1. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K. P. i D. K. jest niedopuszczalne, ponieważ nie był on podmiotem wnoszącymi skargę. Były nim wyłącznie skarżące. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D.K1. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.