II OZ 807/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wa 598/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 8 grudnia 2025 r., nr KG-CU-VIII-RI.4224.728.2025 w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 marca 2026 r., IV SA/Wa 598/26, wydanym w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z 8 grudnia 2025 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu do Afganistanu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres jednego roku, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący (obywatel Afganistanu) zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że w Afganistanie grozi mu pozbawienie życia, tortury, nieludzkie traktowanie i karanie z uwagi na zagrożenie ze strony Talibanu związane z [...]. Podał, że sam pobyt w Afganistanie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w postaci śmierci, obrażeń ciała, krzywdy psychologicznej, co wynika w sposób bezpośredni ze znajdującego się w aktach opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 3 listopada 2025 r. Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania, wskazując, że przedstawiona we wniosku argumentacja nie przemawia za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący nie przedstawił żadnych szczególnych okoliczności dotyczących go indywidualnie, z powodu których należałoby przyjąć, że ziściły się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł cudzoziemiec, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 3 EKPC polegające na uznaniu, że wykonanie decyzji zobowiązującej go do powrotu do Afganistanu nie wyrządzi mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, gdy wskazywał, że [...], Talibowie stosują systemową przemoc wobec osób, które zostały uznane za nieposłuszne, a ponadto skarżący w przypadku uwzględnienia skargi nie będzie mógł powrócić do Polski, co czyni ochronę sądową iluzoryczną; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. Urz. UE L 180, z 29.06.2013, s. 60-95) poprzez uznanie, że wstrzymanie wykonania decyzji nie jest konieczne w sytuacji, gdy ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej – gdyż deklarował chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową podczas swojego pobytu w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w P., zatem w świetle przepisów powołanej dyrektywy konieczne jest zapewnienie mu prawa pobytu na terytorium RP do czasu rozpatrzenia jego wniosku. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, że w rozumieniu Talibanu skarżący odpowiada za [...]. Zgodnie z raportem ONZ z lipca 2025 r. osoby powracające przymusowo do Afganistanu są narażone na tortury, nieludzkie traktowanie i karanie. Podkreślono też, że w dniu 26 lutego 2026 r. wybuchł konflikt zbrojny pomiędzy Afganistanem a Pakistanem, który nie ogranicza się jedynie do strefy przygranicznej, gdyż pod ostrzałem rakietowym znajduje się również Kabul, do którego ma zostać deportowany skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. 2. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w rozpoznawanej sprawie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji zobowiązującej go do powrotu do Afganistanu przed podjęciem rozstrzygnięcia co do zasadności złożonej przez niego skargi może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy wziąć pod uwagę wagę podnoszonych przez niego ryzyk i prawdopodobieństwo ich wystąpienia potwierdzone w publicznie dostępnych źródłach informacji, przede wszystkich skrajnie niestabilną sytuację w Afganistanie, wynikającą z eskalacji konfliktu zbrojnego z Pakistanem. Skarżący powołał się także na okoliczności indywidualne, związane z możliwością narażenia go na represje ze strony rządzących krajem Talibów. Dodatkowo, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż okoliczności powyższe nie były dotychczas przedmiotem analizy organów lub sądu administracyjnego w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej (skarżący dołączył do skargi kopię pisma Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej z 2 września 2025 r. o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, k. 14). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i objęcie skarżącego ochroną tymczasową do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. 3. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.