II SA/Kr 954/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 maja 2013 roku w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy skarżący P. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 9-letnim synem B. B.. Miesięczny dochód brutto wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenie za pracę wynosi 3.100 zł, z czego do banku przekazywana jest kwota około 2.300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi 3/4 domu w budowie. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący jest współwłaścicielem 14-letniego [...] (wartość złomu), który od kilku lat stoi na parkingu warsztatu z zepsutym silnikiem. O prawo dysponowania samochodem toczy się spór w sądzie z żoną skarżącego. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż po potrąceniu przez komornika zasądzonych kwot, brakuje mu pieniędzy nawet na obsługę zadłużenia. Obecnie, ze względu na działalność komornika, skarżący nie ma możliwości dalszego zadłużania się. P. B. jest zadłużony w bankach na kwotę około 35.000 zł (13.000 zł [...] i 22.000 zł [...]). Obsługa zadłużenia wynikającego z umów kredytowych wynosi miesięcznie 1.420 zł (w tym 850 zł kredyty w Banku[...] oraz 570 zł zadłużenie w Banku [...]). Dodatkowo skarżący posiada debet w [...] w wysokości około 2.000 zł. Jeśli skarżący nie spłaci kredytów, banki będą prowadzić egzekucję z jego wynagrodzenia. Skarżący powinien jeszcze ponosić niezbędne wydatki na jego utrzymanie (tj. wyżywienie 700 zł i opłaty za media 800 zł). Sytuacja finansowa skarżącego pogarsza się od kilku lat. Małżonka wnioskodawcy odmówiła jakiejkolwiek pomocy finansowej, a skarżący nie ma skutecznych możliwości do zmiany jej stanowiska. Złożył on do sądu wniosek o zobowiązanie żony do pomocy, w tym poniesienia kosztów sądowych, jednakże bezskutecznie. Skarżący jest zobowiązany płacić żonie 600 zł alimentów, które co miesiąc ściąga mu komornik z pensji. Wnioskodawca nie posiada wolnych środków na opłacenie kosztów sądowych. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy P. B. poinformował, iż nie opłaca prądu, gazu, wody, ani internetu. Nie dysponuje rachunkami za żywność, bowiem ich nie gromadził albo oryginały przesłał do sprawy przed Sądem Okręgowym w [...] do sprawy o sygn. XI C 2174/10, do których nie ma dostępu. Skarżący wniósł ponadto o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenie pracodawcy z dnia 16 kwietnia 2014 roku o wysokości wynagrodzenia netto za marzec 2014 roku (2796,87 zł – 600 zł zajęcie sądowe), szczegóły rachunku [...] w [...] Banku (saldo księgowe -1.964,96 zł), historię rachunku bankowego w Banku [...] za okres od 1 stycznia 2014 r. do 16 kwietnia 2014 r. (saldo 64,15 zł) wraz z informacją o kredycie zaciągniętym w tym banku (saldo -12.305,69 zł), wykaz operacji na rachunku w [...] za okres od 3 stycznia 2014 r. do 19 marca 2014 roku (saldo zadłużenia 8.056,95 zł), a także kopię pisma Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z dnia 16 kwietnia 2014 roku o wstrzymaniu dostaw paliwa gazowego z przyczyn windykacyjnych. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2014 roku referendarz sądowy WSA przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni. W dniu 21 maja 2014 roku do tut. sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym oświadczył, iż nie opłaca prądu i według dystrybutora nie wiąże go z nim umowa. Prąd dostarczany jest bezumownie. P. B. poinformował, iż w związku ze zbiegiem kilku postępowań egzekucyjnych, w tym dwóch administracyjnych, w ubiegłym roku wstrzymano postępowania komornicze do czasu rozstrzygnięcia przez sąd właściwości. W kwietniu bieżącego roku doszło do odwieszenia postępowań. W wyniku powyższego skarżący będzie otrzymywał przez kilka najbliższych miesięcy wynagrodzenie w wysokości około 1.200 zł "na rękę". Powyższa kwota nie wystarcza nawet na obsługę zadłużenia, dlatego skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie. P. B. poinformował, iż w sprawach żywności korzysta obecnie z pomocy rodziców. W okresie, kiedy jego pobory wynosiły około 2.400 zł (2.200 zł plus ewentualne dodatki, jak np. "trzynastka") struktura miesięcznych wydatków wyglądała następująco: żywność 800 zł, ubrania 0 zł (nosi stare), spłata niektórych zobowiązań bankowych 1.400 zł, dojazd do pracy 200 zł. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: pisma Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w T. z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie zgłoszenia wstrzymania dostaw paliwa gazowego z przyczyn windykacyjnych, przedsądowego wezwania do zapłaty 53,59 zł na rzecz Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w W., upomnienia z dnia 8 lipca 2013 roku dotyczącego wpłaty abonamentu RTV z odsetkami w łącznej kwocie 918,35 zł, wezwania do zapłaty z dnia 22 kwietnia 2014 roku łącznej kwoty 1.022,22 zł za dostarczone paliwo gazowe, pisma [...] z dnia 19 marca 2013 roku o anulowaniu umowy sprzedaży energii elektrycznej wraz z usługą dystrybucji, zeznania podatkowego PIT-37 za 2013 rok oraz informacji o składnikach wynagrodzenia skarżącego. Na kolejne wezwanie referendarza sądowego skarżący odpowiedział, iż jest współwłaścicielem domu w budowie w J. w udziałach ½ oraz ½ na zasadach małżeńskiej wspólnoty majątkowej, co daje przeliczeniowy udział ¾. W domu tym nikt na stałe nie mieszka, czasami przebywa w nim skarżący, jego syn lub żona. Wszelkie koszty utrzymania tej nieruchomości ponosi skarżący. Skarżący nie wie, kto jest właścicielem mieszkania przy ul. P., najprawdopodobniej jest nim jego brat. W lokalu tym zamieszkują rodzice skarżącego. P. B. nie ponosi kosztów utrzymania tego lokalu, nie wie kto je ponosi i jaka jest wysokość tych kosztów. Do dnia 13 czerwca 2014 roku skarżący nie otrzymał z UM zawnioskowanego i opłaconego zaświadczenia. Źródłem dochodu skarżącego jest wynagrodzenie za pracę. Kwoty przekazów zaksięgowane na rachunkach bankowych jako wpłaty własne są przekazami między rachunkami skarżącego w celu uzyskania wpływów w obu kontach, celem uniknięcia opłat za prowadzenie rachunku. Do pisma P. B. załączył kopie następujących dokumentów: informacji o składnikach jego wynagrodzenia, wypowiedzenia przez [...] umowy dostarczania paliwa gazowego z tytułu zadłużenia oraz informacji Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z dnia 21 maja 2014 roku dot. zakończenia dostaw paliwa gazowego do lokalu położonego w miejscowości [...] gm. W.. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadminiatracyjnego. Ze złożonego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym uzupełnionego wyjaśnieniami i dokumentami źródłowymi wynika, że skarżący jest zatrudniony w wymiarze czasu pracy pełnego etatu w Akademii Górniczo-Hutniczej w K. na stanowisku starszego specjalisty adm. Umowa o pracę jest zawarta na czas nieokreślony. Wysokość jego wynagrodzenia netto za miesiąc marzec 2014 roku wynosiła 2.796,87 zł. Kwota ta pomniejszona była o 600 zł tytułem zajęcia sądowego. Według oświadczenia skarżącego od kwietnia 2014 roku, w wyniku odwieszenia postępowań egzekucyjnych przez komornika, jego wynagrodzenie netto wynosi aktualnie około 1.200 zł. Z przedłożonej informacji o składnikach wynagrodzenia strony wynika, iż dochód brutto wynosi 4.278,90 zł, zaś suma potrąceń 3.059,71 zł, w wyniku czego do banku przekazywana jest kwota 1.219,19 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy na aktualny poziom cen za dobra i usługi. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jest zadłużony w bankach. Na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy (12 marca 2014 roku) zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów wynosiło około 35.000 zł. Z powodu zadłużenia w dniu 14 maja 2014 roku P. B. została wypowiedziana umowa dostarczania paliwa gazowego przez [...] SA. Umowa sprzedaży energii elektrycznej została anulowana. O nieterminowym uiszczaniu należności świadczą dokumenty w postaci upomnienia z dnia 8 lipca 2013 roku dotyczące zapłaty abonamentu RTV oraz przedsądowego wezwania do zapłaty należności na rzecz Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w W.. Przedstawiona sytuacja pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie zdoła poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych w całości. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa P. B. nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Jest on współwłaścicielem w ¾ części domu w budowie położonego w miejscowości [...], a poza tym uzyskuje dochody w postaci wynagrodzenia za pracę. Z przedłożonego zeznania PIT wynika, że za rok 2013 skarżący osiągnął przychód w wysokości 57.628,60 zł. Aktualnie pobierane wynagrodzenie za pracę jest zmniejszone ze względu na zajęcia egzekucyjne, jednakże stanowi nadal stałe i pewne źródło utrzymania. Ponadto negatywna sytuacja finansowa, w której skarżący się znalazł nie jest wynikiem czynników niezależnych, na które skarżący nie miał wpływu (choćby obciążenie skarżącego grzywnami sądowymi – k.75 i 76 akt). Trudno zatem w całości przerzucić na Skarb Państwa, a w konsekwencji na innych współobywateli, skutki określonych działań i zaniedbań skarżącego. Konkludując, wygospodarowanie środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru oraz pokrycie kosztów sądowych w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego byłoby dla niego zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie kierowano się tym, aby nie zamykać skarżącemu drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.