II SA/Ol 214/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M. K. i Z. K. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. K. i Z. K. solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 2 września 2024 r., wydanym w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 887/23, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: "PINB", "organ pierwszej instancji") wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, wykonanych przez właściciela i inwestora – M. i Z. K. (dalej jako: "inwestorzy", "skarżący") przy budowie obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej na działce o nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]; poinformował o możliwości złożenia przez inwestorów w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej, który można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, wynoszącej 5000 zł. W uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że – w związku z odebranym od inwestorów oświadczeniem, iż przedmiotowy obiekt budowlany stanowi budynek rekreacji indywidualnej, rozumiany jako budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku, kategoria III (inne niewielkie budynki, jak domy letniskowe), wymagający zgłoszenia na budowę – zmienił się przedmiot postępowania, którym obecnie jest budowa obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Podał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm., dalej jako: "P.b."). nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Z kolei przepis art. 48 ust. 1 P.b. wskazuje, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy m.in. w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Wyjaśnił ponadto, że niniejsze postanowienie nie rozstrzyga o istocie sprawy – budowie budynku rekreacji indywidualnej bez wymaganego zgłoszenia, lecz dotyczy szczególnej kwestii wynikającej z toku postępowania, tj. możliwości legalizacji. Pismem z 26 września 2024 r. skarżący złożyli w organie pierwszej instancji wniosek o legalizację budowy przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej. Wobec tego postanowieniem z 15 października 2024 r. PINB nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do 15 kwietnia 2025 r. następujących dokumentów legalizacyjnych: 1) zaświadczenia Wójta Gminy [...] (dalej jako: "Wójt Gminy") o zgodności budowy obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) oświadczenia o posiadany prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczącego działki nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że w myśl art. 49e pkt 3 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. W przypadku przedłożenia dokumentów w terminie organ dokona ich sprawdzenia, a w przypadku braku stwierdzenia nieprawidłowości wyda postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Przy piśmie z 14 kwietnia 2025 r. skarżący przedłożyli własnoręcznie sporządzony projekt zagospodarowania działki oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także pismo Wójta Gminy z 9 kwietnia 2025 r., dotyczące zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ich działki. Postanowieniem z 7 maja 2025 r. organ pierwszej instancji wezwał inwestorów do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w terminie do 8 lipca 2025 r. Wskazał, że przedłożone pismo Wójta Gminy nie jest zaświadczeniem o zgodności budowy obiektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Stwierdził również brak jest projektu zagospodarowania działki, ponieważ dokumentem tym nie jest odręczny rysunek; w zakresie tym wyjaśnił, że projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien być sporządzony zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1679). Podał również, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinno być złożone zgodnie ze wzorem oświadczenia zawartym w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie wzoru oświadczenia o posiadany prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 1170), przy czym w przypadku, gdy do złożenia oświadczenia zobowiązanych jest kilka osób, każda z tych osób składa oświadczenie oddzielnie, na osobnym formularzu. W odpowiedzi na ww. postanowienie, pismem z 26 maja 2025 r. inwestorzy przedłożyli dwa oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, sporządzone na formularzu PB-5 oraz wyjaśnili, że Wójt Gminy wydał im zaświadczenie, w którym nadmienił, że zmiana planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości [...] będzie w roku 2026 i takie zaświadczenie załączyli do dokumentów legalizacyjnych. Podnieśli, że gdy tylko zostanie wprowadzona zmiana w planie zagospodarowania przestrzennego w 2026 r. dostarczą dokument o zgodności budowy obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tego względu wnieśli o przesunięcie i przedłużenie terminu do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych do roku 2026 r. Organ pierwszej instancji potraktował przedmiotowe pismo jako zażalenie na postanowienie i przekazał je Warmińsko-Mazurskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Decyzją z 12 listopada 2025 r. PINB nakazał inwestorom – M. i Z. K. rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej na działce o nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...] od strony działki nr [...] obręb [...], gm. [...], wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał szczegółowo przebieg postępowania i podał przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że do dnia wydania decyzji inwestorzy nie wykonali postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, wobec czego PINB nie ma innej możliwości i jest zobowiązany do orzeczenia nakazu rozbiórki. Każde niespełnienie warunków w ustawowym procesie legalizacyjnym zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany i nie zależy od woli organu. PINB wyjaśnił, że wykonanie decyzji rozbiórkowej powinno doprowadzić do takiego stanu, że nie będą już istniały skutki samowoli budowlanej, co jest istotne dla interesu publicznego. Nie ma natomiast z punktu widzenia tej decyzji, to jaki podmiot wykona nałożony obowiązek. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, wyjaśniając, że w związku z informacją otrzymaną od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o możliwości złożenia wniosku o legalizację złożyli dokumenty legalizacyjne, jednak stwierdzono w sprawie nieprawidłowości. Podali, że Wójt Gminy wydał im zaświadczenie, w którym zaznaczył zmianę planu zagospodarowania przestrzennego w 2026 r. i takie zaświadczenie dołączyli do dokumentów legalizacyjnych domku letniskowego. Dodali, że w roku 2026, gdy zostanie podjęta uchwała o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, taki dokument otrzymany od Wójta dostarczą, podobnie jak pozostałe dokumenty legalizacyjne. Z tego względu zwrócili się do WINB z prośbą o przesunięcie i przedłużenie terminu legalizacji przedmiotowego obiektu do 2026 roku. Decyzją z 9 stycznia 206 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu decyzji organ opisał stan faktyczny sprawy i powołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że katalog przypadków, w których organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o nakazie rozbiórki jest zamknięty. Mając na uwadze opisany stan faktyczny sprawy oraz fakt, że inwestorzy nie uzupełnili dokumentów legalizacyjnych w wymaganym terminie, PINB nie miał innej możliwości i był zobowiązany do nałożenia obowiązku jego rozbiórki. Dodał, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami przeprowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne. Stan sprawy jest jasny i nie budzi wątpliwości. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie wykonali postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, wobec czego należało orzec o rozbiórce obiektu. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu. Skargę na ww. decyzję wnieśli skarżący, zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść decyzji, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy i dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie usytuowania obiektu względem granicy nieruchomości, polegające na przyjęciu, iż przedmiotowy obiekt znajduje się w odległości 1,2 m od granicy działki sąsiedniej, podczas gdy ustalenie to zostało oparte wyłącznie na pomiarze odległości pomiędzy budynkiem a istniejącym ogrodzeniem, bez uprzedniego ustalenia rzeczywistego przebiegu granicy ewidencyjnej działki nr [...] oraz bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w oparciu o dane ewidencji gruntów lub dokumentację geodezyjną, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, w sytuacji, gdy rzeczywista odległość obiektu od granicy nieruchomości wynosi co najmniej 1,6 m, a okoliczność ta miała istotne znaczenie dla oceny zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i możliwości legalizacji; b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak dokonania ustalenia, czy możliwe jest doprowadzenie budynku objętego niniejszym postępowaniem do stanu zgodnego z prawem bez przeprowadzania całkowitej rozbiórki, w sytuacji gdy organy powinny podejmować jedynie działania wystarczające i konieczne do usunięcia naruszenia, bowiem nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów prawa budowlanego, a zastosowanie tej sankcji rodzi nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki; c) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewystarczający, lakoniczny i uniemożliwiający kontrolę instancyjną oraz sądową, polegające na braku szczegółowego i jednoznacznego wskazania, jakie konkretnie braki w dokumentacji legalizacyjnej uzasadniały wydanie nakazu rozbiórki, braku analizy materiału dowodowego dotyczącego rzeczywistej odległości obiektu od granicy nieruchomości ewidencyjnej oraz pominięciu odniesienia się do twierdzeń strony w zakresie prawidłowego przebiegu granicy działki, co skutkuje brakiem wyczerpującego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia; d) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, polegające na niewskazaniu w sposób jasny, jednoznaczny i precyzyjny, jakie konkretne okoliczności faktyczne stanowią przeszkodę do legalizacji obiektu, dokonaniu ustaleń w zakresie odległości obiektu od granicy nieruchomości w oparciu o istniejące ogrodzenie zamiast granic ewidencyjnych działki, a także na wcześniejszym zapewnianiu strony przez przedstawicieli organu, że realizacja przedmiotowego obiektu nie wymaga zgłoszenia i nie budzi zastrzeżeń, przy jednoczesnym wydaniu zgód i warunków technicznych, umożliwiających podłączenie obiektu do sieci infrastruktury technicznej, co wytworzyło po stronie skarżących uzasadnione przekonanie o legalności inwestycji i doprowadziło do naruszenia zasady lojalności oraz przewidywalności działania organów administracji publicznej; e) naruszenie art. 91 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania, mimo przedstawienia przez skarżących oświadczenia Wójta Gminy o planowanej na rok 2026 zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego analiza powinna prowadzić do wniosku, że prace nad zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są na zaawansowanym etapie, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia wstępnego jakim jest ww. zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. f) naruszenie art. 7, art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 49b ust. 1 P.b. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżących o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, mimo iż termin określony w art. 49a ust. 1 P.b. nie jest terminem zawitym, a organ miał możliwość jego wydłużenia, ponieważ zaistniały ku temu stosowne przesłanki, które skarżący wykazali w składanych przez siebie wnioskach; g) naruszenie art. 79a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżących przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę o przesłankach od nich zależnych, które nie zostały spełnione lub wykazane i skutkowały wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, tj. brak poinformowania, że złożone przez nich pismo zmierzające do usunięcia braków dokumentacji legalizacyjnej nie przyniesie oczekiwanego przez nich skutku; h) naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i jednoznacznego poinformowania skarżących o rzeczywistym zakresie braków dokumentacji oraz skutkach ich ewentualnego nieusunięcia; i) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy w sprawie zachodziły podstawy do jej uchylenia z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w szczególności niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, przyjęcie błędnych ustaleń dotyczących odległości obiektu od granicy działki, pominięcie twierdzeń strony oraz brak wskazania konkretnych braków w przedłożonej dokumentacji legalizacyjnej, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z prawem i uniemożliwiło stronie skuteczne dochodzenie swoich praw; II. naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na treść decyzji, tj: a) naruszenie art. 48 ust. w zw. z art. 49 ust. 1a P. b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, podczas gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności ustaleniu rzeczywistej odległości obiektu od granicy nieruchomości ewidencyjnej, brak było podstaw do przyjęcia, iż inwestycja nie spełnia warunków umożliwiających jej legalizację, a nadto organ nie wykazał w sposób jednoznaczny i konkretny, jakie nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji legalizacyjnej nie zostały usunięte, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego zastosowania sankcji w postaci nakazu rozbiórki, mimo że przesłanki z art. 49 ust. 1a P.b. nie zostały wykazane w sposób niebudzący wątpliwości; b) naruszenie art. 49 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 1a P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżący nie usunęli nieprawidłowości w dokumentacji legalizacyjnej, mimo, że wymagane dokumenty zostały złożone w wyznaczonym terminie, a organ nie wskazał w sposób jednoznaczny, konkretny i precyzyjny, jakie braki lub nieprawidłowości występowały w przedłożonej dokumentacji, co uniemożliwiło stronie skuteczne odniesienie się do zastrzeżeń i doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, iż przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zostały spełnione. W oparciu o ww. zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, rozpoznanie skargi na rozprawie i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 9 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc pod względem ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje m.in. w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sąd stwierdził, że doszło do naruszeń procesowych, które dają podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Naruszenie to bowiem mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Decyzja ta została wydana w związku z niewykonaniem przez inwestorów postanowienia PINB z 15 października 2024 r. nakładającego obowiązek przedłożenia, w terminie do 15 kwietnia 2025 r., dokumentów legalizacyjnych dotyczących przedmiotowej inwestycji takich jak: 1) zaświadczenie o zgodności budowy obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz postanowienia z 7 maja 2025 r. , którym organ pierwszej instancji wezwał inwestorów do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w terminie do 8 lipca 2025 r. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowlanej było prowadzone w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 887/23, którym są związane zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ww. wyroku sąd zarzucił organowi nadzoru budowlanego, że nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie miał zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. Ponadto wskazał, że opłata legalizacyjna jest ustalana odrębnym postanowieniem, a na obecnym etapie organ ma obowiązek przedstawienia tylko zasad obliczania opłaty legalizacyjnej. Nie może tego czynić w sposób, który wprowadza inwestora w błąd co do wysokości tej opłaty, a w konsekwencji co do trafności ewentualnej decyzji dotyczącej kontynuowania postępowania legalizacyjnego. Sąd zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy jednoznacznie wyjaśnić i ocenić kwestię zakwalifikowania przedmiotowego obiektu budowlanego do jednej z kategorii obiektów budowlanych określonych w załączniku do P.b. oraz zasad ustalenia opłaty legalizacyjnej w odniesieniu do tego obiektu, a także odnieść się do wywodów skarżących dotyczących zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 7 i pkt 16 P.b. Organ zastosował się do ww. wyroku i ostatecznym postanowieniem z 2 września 2024 r. zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku, kategoria III (inne niewielkie budynki, jak domy letniskowe), wymagający zgłoszenia na budowę. Z tego względu zmienił przedmiot postępowania, którym obecnie jest legalizacja obiektu budowlanego – budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Z akt sprawy bezspornie wynika, że intencją inwestorów, wyrażoną w piśmie z 26 września 2024 r. jest zalegalizowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. Wolę tę skarżący podtrzymali aktywnie reagując na postanowienia PINB z 15 października 2024 r. nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych oraz z 7 maja 2025 r. nakładające obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. Z akt sprawy wynika również, że postanowienia te nie zostały w pełni wykonane. Skarżący bowiem do dnia wydania zaskarżonej decyzji, złożyli prawidłowo tylko oświadczenia o prawie do dysponowania gruntem na cele budowlane. Nie dostarczyli natomiast dokumentów, o których mowa w art. 48b ust.3 pkt 1 i 3 P.b. tj. zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej oraz projektu zagospodarowania działki lub terenu. Zasadnie organ pierwszej instancji zauważył, że złożony przez skarżących odręcznie narysowany projekt zagospodarowania działki nie stanowi wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 3 P.b. Projekt zagospodarowania działki w postępowaniu legalizacyjnym winien bowiem odpowiadać warunkom określonym w art. 30 ust. 2a pkt 5 P.b., a zatem być sporządzony przez projektanta, który legitymuje się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, a więc przez osobę dysponującą wiedzą techniczną oraz znajomością prawa budowlanego. Prawidłowo również PINB stwierdził, że pismo Wójta Gminy z 9 kwietnia 2025 r., dotyczące zamierzonej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki inwestorów nie może być traktowane jako zaświadczenie, wymagane przez art. 48 ust. 3 pkt 1 P.b. Jest to bowiem pismo zawierające jedynie informację o zamiarze zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki skarżących w 2026 r., a nie zaświadczenie o jakim mowa w ww. art. 48 ust.3 pkt 1 P.b. Co do zasady niezłożenie dokumentów legalizacyjnych stanowi podstawę do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 49e pkt 3 P.b., zgodnie z którym to przepisem organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. Stwierdzić należy, że decyzja ta została jednak wydana w kontrolowanej sprawie przedwcześnie. PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę nie zważając, że inwestorzy złożyli wniosek o przedłużenie terminu do wykonania nałożonych obowiązków. Organ pierwszej instancji pominął bowiem, że skarżący w piśmie z 26 maja 2025 r., wyjaśniając przyczyny niezłożenia wymaganego zaświadczenia wójta, wnieśli o przesunięcie i przedłużenie terminu do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych do 2026 r. W sposób błędny organ potraktował przedmiotowe pismo, jako zażalenie na postanowienie z 7 maja 2025 r. w sprawie usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych i przekazał je organowi odwoławczemu, który postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Uznanie ww. pisma z 26 maja 2025 r., za zażalenie było całkowicie arbitralne. Pismo to zostało złożone po terminie do wniesienia tego środka zaskarżenia, a z jego treści w żaden sposób nie wynikało, że skarżący kwestionują nałożone obowiązki. Jedynym wnioskiem zawartym w piśmie był wniosek o przedłużenie terminu do wykonania obowiązku. PINB wniosku tego nie rozpoznał i wydał zaskarżoną decyzję. W tym miejscu stwierdzić należy, że gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, mogłoby to bowiem prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bierny. Zgodnie z art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ powinien udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie oraz ustalić rzeczywisty charakter pisma strony (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2026 r., sygn. akt III OSK 124/25, LEX nr 4101638 oraz A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2026, LEX/el.). Należy podkreślić, że organy nadzoru budowlanego mają prawny obowiązek umożliwić stronie doprowadzenie nielegalnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Likwidacja stanu niezgodnego z prawem może polegać albo na legalizacji samowoli budowlanej, albo na rozbiórce obiektu budowlanego, w zależności od woli inwestora i możliwości spełnienia określonych przesłanek. Ustawodawca w wyżej powołanym art. 49e pkt 3 P.b. nie pozostawia organowi wyboru treści rozstrzygnięcia, nakazując mu orzeczenie nakazu rozbiórki. Jednakże w rozpoznawanej sprawie do orzeczenia o nakazie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej doszło z pominięciem rozpoznania wniosku strony o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów legalizacyjnych. Skoro skarżący poinformowali organ o przeszkodach w wykonaniu nałożonego obowiązku w zakreślonym terminie i wnosili o przedłużenie terminu, to na tym etapie postępowania nieuprawnione było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. W ocenie tutejszego Sądu wydanie nakazu rozbiórki bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów legalizacyjnych jest istotną wadą procesową i stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji kończącej sprawę jest bowiem rozpatrzenie każdego wniosku strony, w tym wniosku o przedłużenie terminu. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę niniejsze rozważania i w pierwszej kolejności rozpozna wniosek skarżących o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów legalizacyjnych. Stwierdzony przez sąd powód uchylenia decyzji organów obu instancji, skutkował również uznaniem, że odnoszenie się do poszczególnych zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 §1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.