Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 872/25

Wyrok WSA w Poznaniu z 17 czerwca 2026 r., II SA/Po 872/25

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 października 2025 r. nr [...], [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Informacją z dnia 3 września 2025 r. znak: [...] [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor" lub "Organ"), działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 960, dalej jako: "Prawo wodne" albo "P.w.") ustalił J. B., za okres II kwartału 2025 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł (słownie: [...]) za pobór wód podziemnych ze studni na działce nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...]. Pismem z dnia 22 września 2025 r. J. B. reprezentowany przez adwokata (dalej jako: "Strona" lub "Reklamujący") wniósł reklamację na informację ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługę wodną. Strona wniosła o odstąpienie od naliczenia ww. opłaty zmiennej, uznając ją za bezzasadną oraz zakwestionowała jej wysokość w całości. Ponadto Strona wskazała, że obowiązek wynikający z art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego jej nie dotyczy i nie może ona ponosić z tego tytułu negatywnych skutków prawnych i finansowych. Reklamujący przedstawił następujące argumenty uzasadniające swoje stanowisko: 1. Zgodnie z art. 272 ust. 17 Prawa wodnego, na który powołał się Organ wydając przedmiotową informację o wysokości opłaty zmiennej, wysokość opłat ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. W pierwszej kolejności Organ powinien dokonać identyfikacji podmiotu, który jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za oznaczone korzystanie z wód (usługę wodną). Co do zasady za usługi wodne opłaty uiszcza się za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych (art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Jednak art. 32 ust. 1-2 tej ustawy stanowi, że każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, morskich wód wewnętrznych oraz z wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, zaś powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego. Przepis art. 33 Prawa wodnego wskazuje zaś, że właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Strona wskazała, że pobór wód podziemnych w jej gospodarstwie służy do zaspokajania potrzeb gospodarstwa rolnego i wpisuje się zatem w pojęcie zwykłego korzystania z wód. Reklamujący wskazał również, iż kolejnym kryterium uznania danego podmiotu za obowiązanego do ponoszenia opłaty zmiennej jest ilość pobranych wód. Ilość ta nie może przekraczać wartości wskazanych w art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego tzn. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznej nie przekraczającej 5 m3 na dobę. Strona wskazała, że w toku kontroli nie ustalono wartości pobranej wody oraz oświadczyła, że pobór wód w jej gospodarstwie jest znacznie niższy niż wskazany próg ustawowy. 2. Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 Prawa wodnego podmioty korzystające z usług wodnych w zakresie poboru wód lub wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi zobowiązane są do stosowania przyrządów pomiarowych. Wyjątkiem są jednak właściciele gruntów uprawnieni do zwykłego korzystania z wód i nieprzekraczający ustalonych limitów. Co prawda z art. 36 ust. 1 Prawa wodnego wynika, obowiązek stosowania przyrządów pomiarowych dla podmiotów korzystających z usług wodnych dokonujący pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych, jednak dopiero od dnia 31 grudnia 2026 r. W związku z powyższym Strona wskazała, że nie posiada urządzeń pomiarowych i do końca 2026 r. nie ma takiego obowiązku. Ponadto Reklamujący podkreślił, że do tego czasu zgodnie z przepisami ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne (dla podmiotów obowiązanych do ich ponoszenia) w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje m.in. na podstawie: określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód, czy też pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych. Strona wskazała, że kontrolujący nie dokonali żadnych pomiarów, zaś ustalenia zawarte w protokole z kontroli nie pozwalają na jakiekolwiek przypuszczenia, iż pobór ten wykracza dobowo poza 5 m3, czyli wykracza poza zwykłe korzystanie z wód. 3. Zgodnie z art. 395 pkt 5 Prawa wodnego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m. Strona twierdzi, że z uwagi na fakt, iż studnia znajdująca się na terenie jej gospodarstwa rolnego ma głębokość 27,6 m, a także, że pobór wód podziemnych kwalifikuje się jako zwykłe korzystanie zatem brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających skierowanie informacji z dnia 3 września 2025 r. ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne w I kwartale 2025 r. 4. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczenia opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Decyzją z dnia 7 października 2025 r., znak: [...] [...] Organ określił reklamującemu za okres II kwartału 2025 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł (słownie: [...]) za pobór wód podziemnych ze studni na działce nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor wskazał, że w dniu 16 maja 2025 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we [...] (dalej jako: "Kontrolujący") na podstawie art. 251b pkt 2 w związku z art. 335 ust. 1 pkt 1 oraz art. 334 Prawa wodnego przeprowadziło kontrolę gospodarowania wodami u J. B. na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Celem kontroli było opomiarowanie studni oraz ustalenie celu poboru. Czynności kontrolne przeprowadzone zostały w zakresie korzystania z wód oraz ochrony zasobów wodnych, wykonywania urządzeń wodnych oraz utrzymywania wód oraz urządzeń wodnych. W toku kontroli ustalono, że na terenie nieruchomości prowadzona jest działalność rolnicza obejmująca chów trzody chlewnej oraz uprawę: kukurydzy, jęczmienia, pszenicy ozimej i buraków cukrowych. Łączna powierzchnia użytków rolnych wynosi 200 ha, z czego 130 ha stanowi własność Strony, a 70 ha jest dzierżawione. W dniu kontroli liczba inwentarza wynosiła 761 szt. trzody chlewnej, przy czym maksymalna liczba trzody może wynosić 1170 szt. Strona na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej wykonała studnię głębinową. Studnia ta została wywiercona w październiku 2024 r. i uruchomiona w listopadzie 2024 r. (pierwszy pobór wody). Zgodnie z oświadczeniem Strony woda pobierana ze studni służy przed wszystkim na prowadzenie oprysków upraw oraz w sytuacjach awaryjnych do mycia świniami. Zgodnie z pomiarami wykonanymi przez Kontrolujących studnia posiada następujące parametry: głębokość 27,6 m, zwierciadło wody podziemnej 2,3 m. oraz otwór o średnicy 0,11 m. Reklamujący nie posiadał żadnych dokumentów dotyczących studni w tym nazwy firmy, która wywierciła studnię oprócz modelu założonej pompy. Z przyczyn technicznych nie ustalono głębokości posadowienia pompy. Pomiar paramentów kontrolowanej studni wykonał Kontrolujący. W studni została zamontowana pompa marki [...] modle 3,5" S.C. 2/12 o maksymalnej wydajności 70 l/min, której wydajność według danych producenta przy głębokości 27,6 m wynosi 56-58 l/min. Ujęcie zostało odpowiednio zabezpieczone poprzez obudowę w formie blaszanej wiaty z betonową posadzką, jednak na instalacji brak jest urządzenia pomiarowego rejestrującego ilość pobranej wody. Studnia została wyposażona w instalację składającą się z odwiertu zamkniętego rurą PCV o średnicy 110 mm, zbiornika o pojemności 500 litrów do magazynowania wody oraz układu filtracyjnego firmy [...] do odżelaźniania i odmanganiania wody. Strona pobiera wodę na cele bytowe i działalność hodowli trzody chlewnej z wodociągu gminnego MZWiK [...], ujęcie Małgów. Ścieki bytowe z nieruchomości gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym o pojemności 3,5 m3, który jest regularnie opróżniany przez uprawioną firmę asenizacyją [...] z [...]. Na potwierdzenie tego przedłożono umowę na usługi z dnia 5 maja 2015 r. oraz fakturę za usługę wywozu ścieków z dnia 17 kwietnia 2025 r. W trakcie kontroli ustalono, że Strona nie dysponuje decyzjami wodnoprawnymi na podstawie ustawy Prawo wodne ani inną dokumentacją dotyczącą gospodarowania wodami, a także nie prowadzi pomiarów poboru wody. Kontrolę gospodarowania wodami zakończono protokołem kontroli nr [...], do którego Reklamujący nie złożył uwag, ani zastrzeżeń. To właśnie ustalenia z tego protokołu stanowiły zaś podstawę do naliczenia wysokości opłaty zmiennej za usługi wodne ustalonej w informacji. Odnosząc się z kolei do zarzutów reklamacji Dyrektor wskazał, że z protokołu kontroli w sposób jednoznaczny wynika, iż studnia została wykonana na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej, która będąc działalnością zarobkową, jest działalnością gospodarczą. Pobór wód podziemnych z ujęcia służy przed wszystkim do przygotowania cieczy roboczej na potrzeby oprysków ochronnych roślin oraz w sytuacjach awaryjnych do mycia budynków inwentarskich. Należy podkreślić, że taki pobór wód nie mieści się w definicji zwykłego korzystania z wód. Zgodnie z art. 33 ust. 3 Prawa wodnego zwykłe korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. W dodatku pobór wód do oprysków chemicznych nie jest sporadyczny, lecz powtarzany w cyklu agrotechnicznym, co przesądza o jego kwalifikacji jako usługi wodnej wymagającej pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto Reklamujący nie przedstawił żadnych danych pozwalających na weryfikacje stwierdzenia, że pobór wód w jego gospodarstwie nie przekracza 5 m3/dobę. Strona nie prowadzi ewidencji ani pomiarów ilości pobranej wody. W związku z tym pokontrolnie pozyskano dane o poborze wód od jej dostawcy. Z analizy pozyskanych danych wynika, że ilość pobranej wody z wodociągu gminnego od listopada 2024 r. do dnia 16 maja 2025 r. spadła w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej 8,5 krotnie z 1483,5 m3 do 173,8 m3. Przy czym hodowla trzody chlewnej trwała bez przerwy. Natomiast zastosowane urządzenie wodne - pompa marki [...] model 3,5" S.C. 2/12 o maksymalnej wydajności 70 l/min, której wydajność według danych producenta przy głębokości 27,6 m wynosi 56-58 l/min, w przeliczeniu na godzinę 3,36-3,48 m3/h, pozwala w zakresie dobowym osiągnąć pobór w ilości 80,64 m3/d. Oznacza to, że przy pracy ciągłej pompy po około 1 h i 30 minut pobór wód przekroczy dopuszczalny limit 5 m3/d. W tych okolicznościach Organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie zachodzą przesłanki zwykłego korzystania z wód w rozumieniu art. 395 pkt 7 Prawa wodnego. Organ nie naruszył art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a."), ponieważ w toku kontroli gospodarowania wodami ustalono jednoznacznie, że Strona korzysta z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych w ilości przekraczającej 5 m3/d bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli i nie budzą wątpliwości co do stanu faktycznego. Wobec powyższego należało ustalić opłatę w drodze decyzji obliczonej zgodnie z art. 272 ust. 1 Prawa wodnego. Pismem z dnia 7 listopada 2025 r. J. B., reprezentowany przez adwokata (dalej jako: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Dyrektora, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez Organ rzetelnego postępowania dowodowego i przeprowadzenie niepełnej analizy materiału dowodowego w zakresie: a) rzeczywistego zużycia wody, b) celu poboru wody (rolniczy, niekomercyjny), c) dostępności alternatywnego źródła wody (wodociąg gminny), d) braku wykorzystania wody do celów przemysłowych lub komercyjnych, – co doprowadziło do błędnych i nieopartych na stanie faktycznym ustaleń i przyjęcia przez Organ, że pobór wody ze studni przez Skarżącego należy kwalifikować jako szczególne korzystanie z wód, o którym mowa w art. 34 Prawa wodnego, podczas gdy pobór ten w myśl z art. 33 ust. 3 Prawa wodnego służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa rolnego (opryski, awaryjne mycie świniami), co mieści się w zakresie zwykłego korzystania z wód przy ich poborze do 5 m3 na dobę, zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w związku z art. 395 pkt 7 Prawa wodnego; 2) art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania na podstawie całokształtu materiału dowodowego rzetelnej oceny czy pobór wody w ramach działalności rolniczej Skarżącego może zostać uznany za usługę wodną podlegającą opłacie zmiennej, w sytuacji gdy: a) z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że woda pobierana ze studni służy celom zaspokajania potrzeb gospodarstwa rolnego Skarżącego, w szczególności wykonywania oprysków upraw oraz w sytuacjach awaryjnych do mycia świniami, b) z protokołu kontroli, wbrew błędnym twierdzeniom zawartym na str. 5 zaskarżonej decyzji, nie wynika jaki jest rzeczywisty pobór wód przez Skarżącego, ani że ilość pobranych wód przekracza 5m3/ dobę; c) zgodnie z pomiarami wykonanymi przez pracowników Organu odwiert o głębokości 27,6 m nie przekracza granicy wymagającej pozwolenia wodnoprawnego; d) pobór wody zgodnie z oświadczeniami Skarżącego nie przekraczał limitu 5 m3 na dobę, – co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych, ponieważ uwzględnienie powyższych okoliczności daje podstawę do uznania, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje wyłączenie z obowiązku wydania pozwolenia wodnoprawnego lub przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego, a tym samym wyłączeniem z obowiązku ponoszenia opłat; II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1) art. 34 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez błędną subsumpcję i zakwalifikowanie poboru wody ze studni Skarżącego jako szczególnego korzystania z wód, mimo że pobór ten w myśl z art. 33 ust. 3 Prawa wodnego służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa rolnego (opryski, awaryjne mycie świniarni), co mieści się w zakresie zwykłego korzystania z wód przy ich poborze do 5 m3 na dobę, którego to poboru podczas kontroli Organ nie zmierzył i nie określił; 2) art. 272 ust. 1 oraz 272 ust. 4a Prawa wodnego poprzez przyjęcie maksymalnej technicznej wydajności pompy jako podstawy do naliczenia opłaty zmiennej, bez uwzględnienia rzeczywistego czasu eksploatacji urządzenia oraz faktycznego poboru wody, co prowadzi do rażącego zawyżenia opłaty, gdyż przywołany przez Organ art. 272 ust. 4a Prawa wodnego dotyczy tylko sytuacji gdy podmiot dokonywał poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy Skarżący nie jest podmiotem zobowiązanym do posiadania tych pozwoleń, ponieważ jego działania mieszczą się w zakresie zwykłego korzystania z wód. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi Organ wskazał, że nie kwestionuje pobierania wody na cele związane z potrzebami gospodarstwa rolnego. (opryski, mycie świniarni). Niemniej jednak sam status "rolnika" oraz prowadzenie działalności rolniczej nie stanowią automatycznie podstawy do uznania, że pobór wód mieści się w zakresie "zwykłego korzystania". Skarżący pomija skalę prowadzonej przez siebie działalności: chów ponad 741 szt. trzody chlewnej, przy czym maksymalna liczba trzody może wynosić 1170 szt. oraz prowadzenie produkcji roślinnej na użytkach rolnych o powierzchni 200 ha, co przesądza o komercyjnym, a nie podstawowym – bytowym charakterze, wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód w rozumieniu przepisów. Wydatkowanie wody na opryski upraw oraz utrzymanie higieny budynków inwentarskich stanowi integralny element profesjonalnej działalności rolniczej. Organ dokonując oceny wykorzystał zasady logiki, doświadczenia życiowego oraz wiedzę specjalistyczną (branżową), o których mowa w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza materiału dowodowego wykazała, że skala prowadzonej przez Skarżącego działalności w sposób obiektywny i niepodważalny generuje zapotrzebowanie na wodę, które fizycznie i technologicznie musi przekraczać limit 5 m3 na dobę w ujęciu średniorocznym. Przy tak dużej skali produkcji nie jest możliwe, aby rzeczywisty pobór wód ograniczał się do 5 m3 na dobę. Zgodnie z wiedzą branżową sama produkcja roślinna na powierzchni 200 ha wymaga cyklicznego wykonywania oprysków, przy czym średnie zużycie wody na oprysk 1 ha mieści się w zakresie 100-400 litrów, natomiast najczęściej stosowane ilości to 200-250 litrów na hektar, w zależności od stosowanej technologii i rodzaju środka ochrony roślin. Oznacza to, że wykonanie oprysku na 25 ha powierzchni generuje dobowy limit 5 m3. Ponadto mycie pomieszczeń inwentarskich, w których utrzymywana jest trzoda chlewna w ilości ponad 1000 szt. również wiąże się ze znacznym zużyciem wody. Zabieg ten wykonywany cyklicznie ze względów sanitarnych i weterynaryjnych może wymagać zużycia od kilkuset do nawet kilku tysięcy litrów wody jednorazowo, co samo w sobie prowadzi do przekroczenia dopuszczalnego limitu. Ustalenia dokonane przez organ są wobec powyższego wiarygodne i prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przeprowadzona w opisany wyżej sposób kontrola zaskarżonego aktu doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 października 2025 r., którą to Organ określił skarżącemu za okres II kwartału 2025 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł (słownie: [...]) za pobór wód podziemnych ze studni na działce nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...] Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 i ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie z powołanym art. 272 ust. 1 P.w. wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. W przedmiotowej sprawie szczególne znaczenie ma art. 33 P.w., zgodnie z którym właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (ust. 1). Prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej (ust. 2). Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego (ust. 3). Zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (ust. 4). Innymi słowy, w świetle powyższego przepisu woda pobierana w ramach zwykłego korzystania musi służyć zaspokojeniu potrzeb: własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Samo zwykłe korzystanie jest ograniczone możliwą ilością pobranej wody, która wynosi maksymalnie, średniorocznie 5 mł (5000 litrów) dziennie. Zwykłym korzystaniem z wód nie jest natomiast pobór przekraczający powyższy poziom oraz pobór wody do celów komercyjnych (innych niż rolnicze). W tym przypadku dochodzi do szczególnego korzystania z wód lub usług wodnych, co wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy na podstawie zebranego przez Organ materiału dowodowego, doszło do przekraczania przez Skarżącego limitu poboru wód, wskazanego w art. 33 ust. 4 pkt 1 P.w. W ocenie Sądu kwestia ta została dostatecznie wyjaśniona w toku prowadzonego postępowania. W szczególności świadczą o tym pozyskane z MZWiK w [...] dane obrazujące spadek poboru wody w okresie po uruchomieniu studni przez Skarżącego. Z analizy pozyskanych danych wynika, że ilość pobranej wody z wodociągu gminnego od listopada 2024 r. do dnia 16 maja 2025 r. spadła w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej 8,5 krotnie z 1483,5 m3 do 173,8 m3. Przy czym hodowla trzody chlewnej trwała bez przerwy. Oznacza to, że w okresie od listopada do maja ilość zużytej wody spadła o 1300 m3, a więc o 1,3 miliona litrów. Równocześnie zastosowane urządzenie wodne - pompa marki [...] model 3,5" S.C. 2/12 o maksymalnej wydajności 70 l/min, której wydajność według danych producenta przy głębokości 27,6 m wynosi 56-58 l/min, w przeliczeniu na godzinę 3,36-3,48 m3/h, pozwala w zakresie dobowym osiągnąć pobór w ilości 80,64 m3/d. Oznacza to, że przy pracy ciągłej pompy po około 1 h i 30 minut pobór wód przekroczy dopuszczalny limit 5 m3/d. W tych okolicznościach Organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie zachodzą przesłanki zwykłego korzystania z wód w rozumieniu art. 395 pkt 7 Prawa wodnego. Sąd podziela niniejsze ustalenia, wskazując, że kryteria obiektywne – znaczny spadek ilości wody pobieranej z wodociągu oraz przepustowość zainstalowanej pompy, przy równoczesnym prowadzeniu działalności polegającej na gospodarce rolnej oraz hodowli trzody chlewnej, przesądza o niemożności uznania, aby Skarżący mógł korzystać z instytucji zwykłego korzystania z wód. Argumenty skarżącego, wskazujące na brak dokonania stosownych ustaleń nie mogą zostać uwzględnione, tym bardziej, że Skarżący zarówno na etapie reklamacji, jak i w toku postępowania przed Sądem nie wykazał rzeczywistego poboru wód, jak również nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów, poprzestając jedynie na kwestionowaniu ustaleń poczynionych przez Dyrektora. Sąd podkreśla, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności i prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) nie oznacza, że organ administracji jest obciążony absolutnym i wyłącznym obowiązkiem poszukiwania dowodów potwierdzających tezy strony, w sytuacji, gdy zgromadził już spójny i logiczny materiał dowodowy przeczący tym tezom. Na stronie postępowania (Skarżącym) spoczywa prawny obowiązek lojalnego współdziałania z organem w ustalaniu prawdy materialnej. W przedmiotowej sprawie Skarżący pomimo wynikającego z art. 7 K.p.a. obowiązku współdziałania nie przedstawiła dowodów wskazujących, że pobór wody spełniał warunki zwykłego korzystania z wód. Podobnie za niezasadne uznać należało zarzuty związane z wadliwym zastosowaniem art. 272 ust. 1 oraz 272 ust. 4a Prawa wodnego poprzez przyjęcie maksymalnej technicznej wydajności pompy jako podstawy do naliczenia opłaty zmiennej, bez uwzględnienia rzeczywistego czasu eksploatacji urządzenia oraz faktycznego poboru wody, co prowadzi do rażącego zawyżenia opłaty. Skoro materiał dowodowy wskazał, że Skarżący dokonywał poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, przepisy powyższe znajdywały zastosowanie w niniejszej sprawie, co oznacza, że podstawą do ustalenia opłaty zmiennej był pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności urządzenia do poboru wód, a także przyjęcie okresu eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /przewodniczący/ Izabela Paluszyńska Paweł Daniel /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny