II SA/Wa 653/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. z dnia 5 maja 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla L. S. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

We wniosku z dnia 5 maja 2014 r. L. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z treści dokumentów źródłowych wynika, że skarżący w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym nie osiąga żadnego dochodu. Skarżący uzyskał od dnia 12 maja 2014 r. status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Wcześniej skarżący utrzymywał się z zasiłku stałego oraz dochodu osiąganego przez konkubinę. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z pomocy żywnościowej. Według oświadczenia, wyłącznym składnikiem majątku skarżącego jest lokal mieszkalny o pow. 52 m2. Średnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego kształtują się na poziomie co najmniej 700 zł (opłaty za lokal, gaz, energię elektryczną, TV). Skarżący jest dłużnikiem spółdzielni mieszkaniowej na kwotę 11.853, 40 zł (stan na 26 marca 2014 r.), dłużnikiem przedsiębiorstwa energetycznego na kwotę 107,30 zł oraz dłużnikiem dostawcy usług elektronicznych na kwotę 51,14 zł. Rachunek bankowy skarżącego za okres od 28 lutego 2014 r. do 2 maja 2014 r. otwiera i zamyka saldo ujemne wynoszące ok. 8.000 zł. Rachunek zasilają nieregularne wpłaty własne w wysokości 18 – 125 zł. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsza sprawa dotyczy dodatku mieszkaniowego, czyli tego rodzaju świadczenia, które mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca przewlekłość organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.