II SO/Lu 9/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wniosku z 6 grudnia 2022 r. postanawia oddalić wniosek.

Wnioskiem z 9 kwietnia 2024 r. T. W. (wnioskodawczyni) zwróciła się z żądaniem ukarania grzywną Wójta Gminy (organ) za nieprzekazanie do sądu wniesionej przez nią skargi z 13 października 2023 r. na bezczynność organu w sprawie dotyczącej przekazania jej wniosku z 6 grudnia 2022 r. Wniosek ten zawierał żądanie zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 5 września 2022 r., znak [...] w przedmiocie usług opiekuńczych. Wnioskodawczyni sformułowała również alternatywny do grzywny wniosek - zasądzenie na jej rzecz "kwoty niezbędnej na przeżycie". W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy wyjaśnił, że pismem z 22 kwietnia 2024 r. udzielił odpowiedzi na skargę z 13 października 2023 r. i wraz z aktami sprawy przesłał ją do tut. Sądu. Organ podniósł, że do Urzędu Gminy [...] wpływa "olbrzymia ilość" wniosków, ponagleń, skarg i innych pism T. W.. Zdaniem organu, działania T. W. zmierzają do celowego zaburzania kolejności instancyjnej, jak również maksymalnego zaangażowania pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Wielokrotnie powtarzane wnioski o te same świadczenia rzutowały na zmniejszenie efektywności pracy pracownika wyznaczonego do ich rozpatrywania oraz sprowokowały powstanie błędów w postaci m.in. nieterminowego wykonania powierzonych obowiązków. Przyczyniła się również do tego absencja chorobowa pracownika organu oraz przejście na emeryturę innego pracownika, dotychczas delegowanego do obsługi spraw T. W.. Organ wniósł o ewentualne odstąpienie od wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi, gdyż nałożenie tej kary byłoby krzywdzące i demotywujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek o wymierzenie grzywny organowi nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że stosownie do art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem właściwego organu, który ma obowiązek przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów). Podkreślić należy, że grzywna określona w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, a jej wymierzenie pozostawione jest uznaniu sądu. Możliwość wymierzenia organowi grzywny za zwłokę w przekazaniu skargi nie oznacza zatem, że sąd w każdym przypadku naruszenia terminu wskazanego w art. 54 § 2 p.p.s.a. ma obowiązek grzywnę wymierzyć. Sąd zobowiązany jest bowiem do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, które miały wpływ na naruszenie trzydziestodniowego terminu do przekazania skargi sądowi. Do okoliczności tych zalicza się między innymi to, czy ostatecznie skarga została przekazana, jaki był upływ czasu pomiędzy wniesieniem skargi do organu a jej przekazaniem sądowi i jakie były przyczyn naruszenia tego terminu. Jak wynika z akt sprawy, skarga T. W. na bezczynność Wójta Gminy w sprawie jej wniosku z 6 grudnia 2022 r. wpłynęła do organu 13 października 2023 r., natomiast organ przekazał skargę sądowi dopiero 23 kwietnia 2024 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie sądu, okoliczność ta nie jest jednak wystarczającą przesłanką do wymierzenia grzywny, bowiem w tym zakresie decydujące znaczenie mają inne okoliczności sprawy. Po pierwsze, skarga z 13 października 2023 r. została ostatecznie przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, który - co istotne - postanowieniem z 22 maja 2024 r., sygn. II SAB/Lu 67/24, skargę odrzucił, jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak wynika z rozstrzygnięcia WSA w tej sprawie, wniosek T. W. z 6 grudnia 2022 r. nie tylko został przekazany przez Zastępcę Kierownika OPS w [...] właściwemu organowi, ale i zawarte w nim żądanie zostało rozstrzygnięte decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 3 marca 2023 r., znak: [...], odmawiającą zmiany decyzji tego organu z 5 września 2022 r., znak: [...] Po drugie, analiza czynności podejmowanych przez wnioskodawczynię w rozpoznawanej sprawie wskazuje wprost, że wystąpiła ona z żądaniem ukarania grzywną Wójta Gminy za nieprzekazanie do sądu wniesionej przez nią skargi z 13 października 2023 r. po upływie ponad trzynastu miesięcy od rozstrzygnięcia przez organ sprawy, co do której sformułowała ona zarzut bezczynności w skardze z 13 października 2023 r. Nie ma więc żadnych wątpliwości, że w dacie wniesienia skargi na bezczynność, wnioskowi z 6 grudnia 2022 r. nie tylko nadano dalszy bieg, ale i właściwy organ rozstrzygnął zainicjowaną tym wnioskiem sprawę - decyzją z 3 marca 2023 r. Wniesienie 13 października 2023 r. skargi na bezczynność w tej sprawie - po ponad siedmiu miesiącach od tej wydania w jej toku decyzji administracyjnej - przesądzało już wówczas o bezcelowości poszukiwania ochrony prawnej przed bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem sprawy przez organ. Jakkolwiek więc upłynęło sześć miesięcy od wniesienia omawianej skargi na bezczynność do jej przekazania sądowi przez organ, to wnioskodawczyni na skutek upływu tego czasu nie mogła nawet co do samej zasady doznać uszczerbku w jej chronionym słusznym interesie, jak i uprawnieniu do szybkiego załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Po trzecie, z urzędu jest sądowi wiadome, że wnioskodawczyni inicjuje liczne postępowania, zarówno przed organami administracji publicznej, jak i przed sądami administracyjnymi obydwu instancji. Dominującym przedmiotem tych postępowań są świadczenia uzyskiwane w ramach pomocy społecznej. Formułowane w nich żądania często dotyczą kwestii już rozstrzygniętych, bądź będących w toku, a już ponawiane w innych sprawach. Rzadko formułowane pisma zawierają merytoryczną argumentację, co utrudnia ich interpretację, a więc i określenie celu, bądź interesu prawny, którego ochrony domaga się wnioskodawczyni. Nie ulega zatem wątpliwości, że rozpoznawanie licznych spraw wnioskodawczyni wymaga dużego zaangażowania organizacyjnego, jak i wiąże się z znacznym obciążeniem pracowników organu. Wskazane więc w odpowiedzi na wniosek trudności organu w rozpatrywaniu skarg i wniosków wnioskodawczyni są całkowicie uprawdopodobnione i uzasadniają uznanie, że zachodzi w sprawie negatywna przesłanka wymierzenia organowi grzywny. Podkreślić trzeba, że działania wnioskodawczyni noszą znamiona nadużycia prawa, rozumianego jako podejmowanie takich działań, które co prawda są przez prawo dozwolone, jednakże skorzystanie z nich odbywa się dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane, a jeśli ta przesłanka nie jest spełniona - jak w niniejszej sprawie - nie może zasługiwać na ochronę. Tak więc należy ocenić działania podmiotu, który wszczyna szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw, co charakteryzuje większość postępowań inicjowanych przez wnioskodawczynię przed tutejszym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Z tych wszystkich względów uznać należało, że nie zostały spełnione przesłanki do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. i z tego powodu oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 166 p.p.s.a., należało orzec jak wyżej.