III OSK 1670/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2301/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.16.2022.PS.2 w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 19 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 2301/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 19 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. (dalej: Stowarzyszenie, skarżący kasacyjnie) na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) z 22 sierpnia 2022 r., nr DOOŚ-WDŚZOO.420.16.2022.PS.2 w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: RDOŚ) z 20 kwietnia 2022 r., nr WOOŚ-I.4221.310.2019.AST.9; a w pkt 2. zasądził od GDOŚ na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.16.2022.PS.2 Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 20 kwietnia 2022 r. nr WOOŚ-I.4221.310.2019.AST.9 w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniu RDOŚ z 22 lutego 2021 r., znak: WOOŚ-I.4221.310.2019.AST.4, uzgadniającym warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w O. Skargę na ww. postanowienie GDOŚ złożyło Stowarzyszenie, zarzucając naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wyjaśniło, że RDOŚ wydał uzgodnienie na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z czerwca 2020 r. na skutek pisma Prezydenta Miasta O. z 31 października 2019 r., o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w O., do którego dołączono wniosek z 11 czerwca 2013 r. o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z sierpnia 2013 r. oraz informacje o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym zlokalizowana zostanie inwestycja. W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o oddalenie skargi. Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie RDOŚ z 20 kwietnia 2022 r., nr WOOŚ-I.4221.310.2019.AST.9. Według Sądu I instancji, organy dokonały, przynajmniej w części, sprostowania treści postanowienia prowadzącego w istocie do zmiany jego treści merytorycznej. W realiach rozpoznawanej sprawy organ I instancji, a za nim organ II instancji, stosując tryb sprostowania oczywistej omyłki, zmieniły rozstrzygnięcie zawarte w pierwotnym postanowieniu uzgadniającym z 22 lutego 2021 r., w pkt I.10) i I.13). W ocenie Sądu w efekcie kwestionowanego w skardze w zakresie tych dwóch punktów sprostowania oczywistej omyłki, uprawnienia wynikające z postanowienia z 22 lutego 2021 r., zostały znacząco zmodyfikowane, co w ocenie Sądu wykracza poza ramy instytucji sprostowania. W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie, reprezentowane przez r.pr., wniosło o: 1. uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 2301/22, z 19 stycznia 2023 r.; 2.rozpoznanie sprawy na rozprawie; 3. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji na podstawię art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przez przyjęcie "błędne" interpretację i błędnego zastosowania przez Sąd art. 133 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do pkt. I 8) sentencji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 23 marca 2021 r. bowiem przyjęcie takiej interpretacji prowadzi to do zalegalizowania rozbudowanej niezgodnie z decyzją środowiskową nr 151/14 z dnia 5 maja 2014 r. instalacji oczyszczania ścieków komunalnych z przeznaczeniem do przetwarzania odpadów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na str. 3 wskazano, że z uwagi na fakt, że ocena prawna dokonana przez Sąd administracyjny w wyroku wiąże organ w danej sprawie konieczne jest zaskarżenie całego wyroku sądu, w celu wyeliminowania popełnionego błędu poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 113 § 1 k.p.a. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie, Sąd nie zauważył, że zmiana polegała również na wykreśleniu przez RDOŚ słowa "maksymalną", które wymagało (nakazywało) stosowania urządzeń oczyszczalni z maksymalną wydajnością 139 500 i przepustowością 15500 m³/d, co oznaczało wydajność projektową wynikającą z kubatury projektowej bloku biologicznego. Usunięcie przez RDOŚ słów "maksymalną" i "nie większą niż" ingeruje w proces technologiczny oczyszczania ścieków, dopuszcza zwiększoną wydajność, nie objętą procesem oceny oddziaływania na środowisko. Zmiana warunków realizacji inwestycji, nie może być dokonywana w trybie art. 113 § 1 k.p.a., gdyż zmiana taka może nastąpić jedynie na podstawie nowej decyzji środowiskowej. Nie można się zgodzić również ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odnośnie "woli inwestora", która w procesie środowiskowym nie może wpływać na kompetencję organów. Zmiana warunków realizacji inwestycji musi wynikać z treści aktów administracyjnych wydanych po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury, a nie z "woli Inwestora". Niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzwyczajnym, ponieważ oczyszczalnia ścieków znajduje się na terenie [...], w pobliżu ujęć wód głębinowych dla mieszkańców O. i K., i dotyczy zrealizowanej inwestycji, dla której trudno jest ustalić moc oczyszczalni, jej wydajność, inaczej przepustowość projektową w RLM, która może być wykorzystywana do przetwarzania odpadów, która czyni z oczyszczalni komunalnej oczyszczalnię przemysłową. Ponieważ RLM projektowe oczyszczalni jest ściśle związane z projektową kubaturą bloku biologicznego, a obie te wielkości są rożnie podawane w procedowanych dokumentach i załączonym raporcie, jak i dokumentacji załączonej do tego raportu, zapis uzgodnienia RDOŚ, potwierdzony przez WSA w Warszawie dopuszcza dużo wyższe wykorzystywanie urządzeń oczyszczalni w bieżącej eksploatacji, nie wynikające z zapotrzebowania rzeczywistego RLM. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie "Biorąc pod uwagę powyższe powstaje pytanie czy Sąd I instancji nie powinien na podstawie posiadanych dokumentów ustalić prawidłową wielkość RLM projektowego oczyszczalni, celem oceny, czy zmiana zapisu postanowieniu RDOŚ wypełnia wymagania art. 113 § 1 k.p.a.". W piśmie skierowanym do NSA z 17 kwietnia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie poinformował, że zaskarża w całości wyrok Sądu I instancji i nie wnosi o uchylenie tego wyroku w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Przypomnieć należy, że w petitum skargi kasacyjnej zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., "naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie błędne interpretację i błędnego zastosowania przez Sąd art. 133 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do pkt. I 8) sentencji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r. bowiem przyjęcie takiej interpretacji prowadzi to do zalegalizowania rozbudowanej niezgodnie z decyzją środowiskową nr 151/14 z dnia 5 maja 2014 r. instalacji oczyszczania ścieków komunalnych z przeznaczeniem do przetwarzania odpadów". Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumpcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Zrównanie pojęć niewłaściwego zastosowania prawa z pojęciem błędnej jego wykładni powoduje niejasność w zakresie tego, na czym konkretnie wytknięte naruszenia polegają. Są to dwa samodzielne zarzuty, które w podstawach skargi kasacyjnej mogą pojawić się łącznie, bądź oddzielnie, lecz zawsze powinny być uzupełnione o wskazanie, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (zob. wyrok NSA z 12 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2757/13). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z uwagi na fakt, że ocena prawna dokonana przez Sąd administracyjny w wyroku wiąże organ w danej sprawie konieczne jest zaskarżenie całego wyroku sądu, w celu wyeliminowania popełnionego błędu poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 113 § 1 k.p.a. W podsumowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdzono, że "powstaje pytanie czy Sąd pierwszej instancji nie powinien na podstawie posiadanych dokumentów ustalić prawidłową wielkość RLM projektowego oczyszczalni, celem oceny, czy zmiana zapisu postanowienia RDOŚ wypełnia wymagania art. 113 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi brak jest rozważań wyjaśniających na czym polegało naruszenie przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. przez błędną interpretację i błędne zastosowania w odniesieniu do pkt. I 8) sentencji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 23 marca 2021 r. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie RDOŚ w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r., nr WOOŚ-I.4221.310.2019.AST. Postanowieniem wydanym w pierwszej instancji nie było postanowienia RDOŚ z 23 marca 2021 r. Punkt I.8) występuje w treści postanowienia RDOŚ z 22 lutego 2021 r., znak WOOŚ-I.4221.310.2019.AST.4 na podstawie art. 77 ust. 1pkt 1, ust. 3i 4 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 247) oraz art. 106 k.p.a. w związku z postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadzonym dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalnie ścieków w O. Zgodnie z treścią pkt I.8) ww. postanowienia RDOŚ z 22 lutego 2021 r. wskazano, że na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia należy podjąć następujące działania: wykorzystywać urządzenia oczyszczalni ścieków z maksymalną wydajnością wyrażoną w RLM (równoważna liczba mieszkańców) nie większą niż 139500 oraz dobową przepustowość 15500 m³/d. RDOŚ stwierdził, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją w wyniku przeprowadzenia zmian i przebudowy przepustowość oczyszczalni nie ulega zmianie i kształtuje się na poziomie 15500 m³/dobę. W ocenie RDOŚ w wyniku wzrostu poziomu zanieczyszczeń docierających na oczyszczalnię zwiększeniu ulegnie wartość RLM, które przedmiotowa oczyszczalnia jest w stanie obsłużyć z wartości 100000 RLM na 139500 RLM. Odnosząc się dalej do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować kontroli kompletności i oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd badający legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, jak również argumentacji Sądu I instancji i pominięcie oceny materiału dowodowego sprawy na podstawie, którego organ ustalił stan faktyczny sprawy, zawierającej wyjaśnienie przyczyn dla których jednym dowodom dał wiarę, a innym jej odmówił (zob. wyrok NSA z 5 grudnia 2025 r., sygn. akt. III OSK 2480/24). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wyprowadzić wniosek, że w istocie do tego sprowadza się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., pomimo, że w uzasadnieniu tym nie przywołano w żadnym miejscu art. 133 § 1 p.p.s.a. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega ona na oddaleniu skargi, pomimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 28 maja 2025 r., I OSK 1412/24). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Stanowisko Sądu I instancji, przedstawione w ramach kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 22 sierpnia 2022 r., nr DOOŚ-WDŚZOO.420.16.2022.PS.2 w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich, opierało się na analizie akt i podejmowanych przez skarżące Stowarzyszenie czynnościach procesowych. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu odwoławczego w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich dokonując weryfikacji tego stanowiska na podstawie akt administracyjnych sprawy, a więc nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę jedynie okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną na przykład w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Podkreślenia wymaga konieczność odróżnienia poddania sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, ale z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Zasadniczo art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (por. wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 160/25). W rozpoznawanej sprawie Sąd I nie naruszył w żaden sposób przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., czyniąc zarzut skargi kasacyjnej niezasadnym. Rozpoznał sprawę na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. Nie dokonywał własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy lub w oparciu o inne, dodatkowej dowody. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczący "nieprawidłowego zastosowanie art. 113 § 1 k.p.a." Sąd I instancji wykazał, a następnie prawidłowo stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w zakresie wskazanym w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 113 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć jednak charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 1288/23). Sprostowanie powinno dotyczyć omyłek o charakterze oczywistym, które nie wpływają w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia i mogą to być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki. Sprostowanie nie jest środkiem prawnym, które może prowadzić do istotnej zmiany treści rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2336/22). Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że organy dokonały, przynajmniej w części, sprostowania treści postanowienia prowadzącego w istocie do zmiany jego treści merytorycznej. Ma rację Sąd I instancji, że sprostowanie treści pkt I.8) , jest konsekwencją omyłki pisarskiej, czy też nieistotnego błędu. Przypomnieć należy, że w sentencji postanowienia treść pkt I.8) na str. 1 w postaci "wykorzystywać urządzenia oczyszczalni ścieków z maksymalną wydajnością wyrażoną w RLM (równoważna liczba mieszkańców) nie większa niż 139500 oraz dobową przepustowość 15500 m³/d" zastąpiono w postaci treści "wykorzystywać urządzenia oczyszczalni ścieków z wydajnością wyrażoną w RLM (równoważna liczba mieszkańców) 139500 oraz dobową przepustowością 15500 m³/d". W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. przez sprostowanie pkt I.8). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprostowanie treści pkt I.8) nie służyło weryfikacji wad o charakterze merytorycznym. Przedmiotowe sprostowanie dotyczące treści pkt I.8) obejmowało w istocie jedynie stronę formalną pkt I.8), a nie błędów merytorycznych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Wychodząc z takiego założenia należy przyjąć, że o oczywistości omyłki pisarskiej, o której mowa w art. 113 § 1 k.p.a. nie może przesądzać sama treść obarczonego nią aktu, lecz ocena całokształtu działania organu, z którego wynika, że miało ono inną specyfikę podmiotową, przedmiotową, czasową, itp. od tej, na którą ten akt wskazuje. (por. wyrok NSA z 11 marca 2026 r., sygn. akt III OSK 2829/24). Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.