Sygnatura
III OSK 2197/23
Wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., III OSK 2197/23
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 28 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Wód Polskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2307/22 w sprawie ze skargi E.L. i S.L. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr KWT.72.20.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od E.L. i S.L. na rzecz Prezesa Wód Polskich solidarnie kwotę 630 (sześćset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt VII SA/Wa 2307/22 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi E.L. i S.L. (dalej też: skarżący) na decyzję Prezesa Wód Polskich z 22 sierpnia 2022 r. znak: KWT.72.20.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a w pkt 2. zasądził od Prezesa Wód Polskich na rzecz skarżących kwotę 780 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że Prezes Wód Polskich decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt KWT.72.20.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 27c ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028, dalej: "u.z.z.w.") oraz po rozpatrzeniu odwołania E.L., (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżąca"), na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW) z 20 czerwca 2022 r., znak WR.RZT.72.25.2022, w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], w S. przez Z. sp. z o.o. w K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Wód Polskich z 22 sierpnia 2022 r., wnieśli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie przepisów prawa materialnego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy organ miał podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania. Według Sądu I instancji, zasadniczym błędem organów jest to, że wskazane przez nich przyczyny podmiotowe, mogły być (przy uznaniu zasadności argumentacji przedstawionej przez organy) przeszkodą do zawarcia umowy, ale nie podstawą do umorzenia postępowania. Zdaniem Sądu I instancji, organy bezzasadnie umorzyły postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody, mimo, że jak już wspomniano, art. 27e, ust. 1 pkt 1 u.z.z.w. wprost stanowi, że w sprawach spornych "rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji". Dyrektor RZGW powinien więc w tej kwestii wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, skoro zobowiązany jest w drodze decyzji administracyjnej rozstrzygnąć spór nieodnoszący się do przyczyn odmowy zawarcia umowy, ale samego faktu odmowy. Organ regulacyjny na podstawie art. 27e, u.z.z.w. ma zatem obowiązek wydania decyzji merytorycznej, a nie formalnej o umorzeniu postępowania. Odmienne oczekiwania stron takiej umowy co do jej warunków nie są podstawą do umorzenia postępowania z art. 27e, u.z.z.w. Zdaniem Sądu I instancji, w konsekwencji, organ I instancji bezzasadnie umorzył postępowanie w tej sprawie, co stanowiło naruszenie prawa materialnego (art. 27e, ust. 1 pkt 1 u.z.z.w.) i procesowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Z tego też powodu organ odwoławczy wadliwie utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną naruszył zarówno ww. przepisy, jak i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., będący podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia – gdyż ma on zastosowanie tylko wówczas, gdy utrzymywana w mocy decyzja była poprawna. Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organy powinny mieć na uwadze, że na podstawie art. 27e, u.z.z.w. zobowiązane są wydać decyzję merytoryczną, a nie formalną (decyzję o umorzeniu postępowania), także w przypadku gdy według oceny organów, skarżący jako właściciele mieszkania w budynku wielolokalowym nie mają zdolności do wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Ewentualna przeszkoda podmiotowa po stronie skarżących do zawarcia umowy, nie determinuje bowiem niemożności rozstrzygnięcia przez organ regulacyjny sporu w tym zakresie. W skardze kasacyjnej Prezes Wód Polskich (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez radców prawnych na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Na podstawie art. 174 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 537, dalej: ustawa) w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez uwzględnienie skargi złożonej przez podmiot niebędący stroną postępowania, a w konsekwencji uznanie, że podmiot, który nie jest właścicielem budynku wielolokalowego lub jego zarządcą jest uprawniony do złożenia wniosku w trybie art. 6 ust. 5 ustawy, o rozstrzygnięcie sporu z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i nakazanie mu zawarcia umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków z lokalu mieszkalnego, a Prezes Wód Polskich zobowiązany jest prowadzić postępowanie wszczęte w tym trybie, podczas gdy, przepis art. 6 ust. 5 ustawy określa katalog podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku, do którego nie zalicza się indywidulany właściciel lokalu; II. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a., przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający wymaganiom oraz rozpoznanie sprawy z pominięciem stanowiska i argumentacji Prezesa Wód Polskich zawartej w odpowiedzi na skargę, podczas gdy, uzasadnienie wyroku winno uwzględniać całokształt okoliczności sprawy i odnosić się do zasadniczych twierdzeń podniesionych w odpowiedzi na skargę, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd sporządził uzasadnienie zgodnie z wymogami powołanego przepisu, to mógłby dojść do przekonania, że decyzja Prezesa Wód Polskich została wydana prawidłowo; III. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27a ust. 3 pkt 3 ustawy w zw. z art. 27e ust. 1 ustawy przez uznanie że organ regulacyjny ma kompetencję do rozstrzygania wszelkich sporów między przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi, a odbiorcami usług, w tym do rozstrzygania sporów między współwłaścicielami budynku wielolokalowego, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, podczas gdy katalog ujęty w art. 27e ust. 1 ustawy jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje tego rodzaju sporów, a przeciwna wykładania przepisów prowadziłaby do niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej skutkującej przekazaniem organowi regulacyjnemu szerszych kompetencji niż te wynikające bezpośrednio z przepisów ustawy, której zastosowanie prowadziłoby, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., do wydania nieważnej decyzji administracyjnej; IV. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27e ust. 1 ustawy, przez nieprawidłową wykładnię oraz uznanie, że zarówno organ regulacyjny, jak i Prezes Wód Polskich mają obowiązek rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy wobec braku posiadania przez skarżących przymiotu strony, prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym organ regulacyjny oraz Prezes Wód Polskich prawidłowo wydali decyzje o umorzeniu prowadzonego postępowania administracyjnego ze względu na jego bezpodstawność. V. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 105 §1 k.p.a., przez uznanie, że zarówno organ regulacyjny, jak i Prezes Wód Polskich powinni rozpoznać sprawę merytorycznie, podczas gdy prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż zostało zainicjowane przez podmioty nieposiadające przymiotu strony w rozumieniu art. 6 ust. 5 ustawy, co uzasadniało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3) p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie sprawy merytorycznie oraz oddalenie skargi. Stosownie do treści art. 176 § 2 p.p.s.a., wniesiono o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 2) p.p.s.a., wniesiono o zasądzenie od wnioskodawców na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowani przez adw., wnieśli o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej; 2) zasądzenie od skarżącego kasacyjnie organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tymi kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwioną podstawę. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). W pierwszym rzędzie rozważyć należy zasadność najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu naruszenia naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający wymaganiom oraz rozpoznanie sprawy z pominięciem stanowiska i argumentacji Prezesa Wód Polskich zawartej w odpowiedzi na skargę (punkt II petitum skargi kasacyjnej). Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku, takie jak: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, przedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wyłącznie wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09; publ. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39). Orzeczenie Sądu pierwszej instancji nie będzie poddawało się takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem elementów uzasadnienia lub gdy - co prawda obecne - obejmować będą treści podane w sposób powierzchowny, skrótowy, niejasny, nielogiczny lub wewnętrznie sprzeczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2010 r. o sygn. akt II OSK 986/09, z dnia 12 marca 2015 r. o sygn. akt I OSK 2338/13; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie będzie również poddawało się kontroli kasacyjnej orzeczenie, którego uzasadnienie obciążone jest brakiem w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia w stopniu pozbawiającym stronę możliwości skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu – tak w odniesieniu do wykładni, jak też zastosowania konkretnych przepisów prawa (por. np. wyroki NSA: z dnia 10 grudnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 1311/12, z dnia 5 lipca 2013 r. o sygn. akt II FSK 2204/11, z dnia 14 listopada 2012 r. o sygn. akt I OSK 228/12, z dnia 15 listopada 2011 r. o sygn. akt I FSK 204/11, z dnia 17 stycznia 2013 r. o sygn. akt II GSK 1903/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji nie spełnia w pełni wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a., przede wszystkim przez niewyjaśnienie w sposób wnikliwy i szczegółowy z jakiego powodu Sąd I instancji, w uzasadnieniu wyroku wskazał że "Kwestia legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy, nie jest więc oczywista, biorąc pod uwagę, że przepis art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. wskazuje alternatywnie albo na zarządcę nieruchomości albo na właściciela lokalu". W następnym zdaniu Sąd I instancji stwierdził, że "Nie przesądzając słuszności stanowisk stron w tej kwestii, będzie ona niewątpliwie wymagała wyjaśnienia w postępowaniu przed organem regulacyjnym," To zdanie kończy się przecinkiem i z jego treści nie wynika, dlaczego kwestia legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy, która według Sądu I instancji nie jest oczywista ma zostać wyjaśniona przez organ regulacyjny, a nie przez Sąd I instancji, który uchylił zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Oznacza to, że Sąd I instancji nie przedstawił własnego stanowiska na temat legitymacji skarżących do wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy pisemnej o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, zgodnie art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. Sąd I instancji stwierdził jedynie, że kwestia nie jest oczywista. Nie wskazał jednocześnie np. na rozbieżności w orzecznictwie w zakresie wykładni art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. Ocena prawna prowadząca sąd do stwierdzenia istnienia podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego, powinna stanowić element uzasadnienia wyroku (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3901/16). Nie jest zrozumiały pogląd Sądu I instancji, że "przepis art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. wskazuje alternatywnie albo na zarządcę nieruchomości albo na właściciela lokalu". W treści art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. nie występuje określenie "właściciel lokalu". W art. 6 ust. 6 u.z.z.w. występuje pojęcie "osobą korzystającą z lokalu". Sąd I instancji nie wypowiedział się jednoznacznie czy skarżący mają status strony w rozumieniu art. 27e, u.z.z.w. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że "Zasadniczym natomiast błędem organów jest to, że wskazane przez nich przyczyny podmiotowe, mogły być (przy uznaniu zasadności argumentacji przedstawionej przez organy) przeszkodą do zawarcia umowy ale nie podstawą do umorzenia postępowania". Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że "Organ regulacyjny na podstawie art. 27e u.z.z.w. ma zatem obowiązek wydania decyzji merytorycznej, a nie formalnej o umorzeniu postępowania". Wyjaśnienia stanowiska Sądu I instancji o braku możliwości zastosowania przez Dyrektora RZGW art. 27e, u.z.z.w. nie można też odnaleźć w zdaniu następnym w którym Sąd I instancji stwierdził, że "Odmienne oczekiwania stron takiej umowy co do jej warunków nie są podstawą do umorzenia postępowania z art. 27e u.z.z.w.". Umorzenie postępowania nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera inny skutek prawny tj. skutek procesowy - rozstrzygnięcie to kończy postępowanie administracyjne bez rozstrzygnięcia sprawy co do istoty sprawy. Następuje tak, ponieważ organ ustala, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania i na tym etapie kończy się zawisłość sprawy w danej instancji. Tym samym uznaje się, że ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak bowiem materialnoprawnych podstaw do dokonania władczego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 13 marca 2025 r., sygn. akt I OSK 550/24). W przepisie art. 105 § 1 k.p.a. nie wymieniono przyczyn bezprzedmiotowości postępowania, posługując się określeniem "z jakiejkolwiek przyczyny". W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że zwrot "z jakiejkolwiek przyczyny" oznacza "każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej" (wyrok NSA z 18.03.1997 r., SA/Rz 258/96). Stwarza to podstawę do wyróżnienia podmiotowych i przedmiotowych przyczyn bezprzedmiotowości postępowania. Do przyczyn podmiotowych zaliczyć należy brak interesu prawnego po stronie podmiotu domagającego się wydania decyzji, o ile organ stwierdzi to już po wszczęciu postępowania (zob. A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Warszawa 2025, art. 105). Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie Dyrektor RZGW uznał brak wystąpienia po stronie wnioskodawców przymiotu strony określonego przez przepis art. 28 k.p.a., z uwagi na brak cechy posiadania interesu prawnego do zgłoszenia żądania dokonania czynności przez organ. Wobec wnioskodawców nie ma materialnoprawnej podstawy uznania ich za stronę, którą można by wywieść z prawa administracyjnego. Dlatego też Dyrektor RZGW w decyzji z 20 czerwca 2022 r. znak: WR.RZT.72.25.2021 na podstawie z art. 105 k.p.a., w zw. z art. 27e w zw. z art. 27a ust. 3 pkt 3) u.z.z.w., orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], [...] S. przez Z. Sp. z o. o. w K. Organ odwoławczy w decyzji z 22 sierpnia 2022 r. szczegółowo odniósł się do zarzutów E.L. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że skarżąca we wszystkich etapach postępowania nie wykazała spełnienia obligatoryjnych warunków zawarcia umowy z Z., po drugi nie uzyskała zgody Przedsiębiorstwa (Spółki) na zawarcie umowy. Sąd I instancji nie odniósł się do argumentacji organu odwoławczego, według której skarżąca ma możliwość zawarcia odrębnej umowy, co wynika z brzmienia art. 6 ust. 6 i 7 u.z.z.w., ale możliwość ta jest zależna od wniosku właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego położonego przy ul. [...]. Dopiero zainicjowanie procesu zawarcia umowy poprzez złożenie wniosku właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego oraz spełnienie katalogu warunków enumeratywnie wymienionych w art. 6 ust. 6 pkt 1-7 u.z.z.w. obliguje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do zawarcia umowy. Nieprzeprowadzenie ww. procedury uniemożliwia zawarcie umowy, chyba że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wyrazi na tę czynność prawną zgodę, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Prezes Wód Polskich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że aktach sprawy znajduje się stanowisko Zakładu zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2022 r., informujące Dyrektora RZGW o braku zgody przedsiębiorstwa na zawarcie umowy zarówno ze skarżącą, jak i z pozostałymi właścicielami lokali mieszkalnych w budynku wielolokalowym położonym w S. przy ul. [...]. Również i ta kwestia nie została oceniona przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku. Sąd I instancji nie przedstawił jednoznacznego stanowiska wobec poglądu organu przedstawionego na str. 7 zaskarżonej decyzji, że "rozstrzygnięcie organu regulacyjnego nie narusza przepisu art. 6 ust. 2 i ust. 5 «u.z.z.w.», bowiem z treści tego przepisu nie można wywieść istnienia po stronie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego obowiązku zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z korzystającym z lokalu mieszkalnego w budynku wielolokalowym, na podstawie li tylko wniosku wyłącznie tej osoby". W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09). Biorąc to wszystko pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji pomimo pozornej obszerności uzasadnienia wyroku nie zawarł w nim stosownej, wyczerpującej argumentacji, na poparcie swojego stanowiska w zakresie legitymacji skarżących do wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy, a następnie o rozstrzygnięcie sprawy spornej przez organ regulacyjny. Z uwagi na uznanie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób uniemożliwiający jego instancyjną kontrolę, na tym etapie nie jest możliwe odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Dopiero bowiem po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zajdzie możliwość sporządzenia prawidłowego uzasadnienia wyroku, co pozwoli na poznanie rzeczywistych motywów jakimi kierował się Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu obowiązkiem Sądu I instancji będzie rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym przede wszystkim jednoznacznego i wyczerpującego ustalenia czy skarżący mogą być podmiotami inicjującym rozstrzygnięcie sprawy spornej przez organ regulacyjny. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych). Ocena taka byłaby bowiem przedwczesna. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd I instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie sporządzić uzasadnienie spełniające ustawowe zapisy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 sierpnia 2023
- Symbol z opisem
- 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
- Hasła tematyczne
- Wodne prawo
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Mirosław Wincenciak /przewodniczący/ Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/ Sławomir Pauter
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 141 § 4, art. 185 § 1 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: IV SA/Wa 275/26 · 24 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2026 r., IV SA/Wa 275/26
Sygnatura: II SA/Wr 573/25 · 21 kwietnia 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 21 kwietnia 2026 r., II SA/Wr 573/25
Sygnatura: II SA/Wr 572/25 · 21 kwietnia 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 21 kwietnia 2026 r., II SA/Wr 572/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny